II UKN 399/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca Jerzy B. domagał się przyznania renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy, któremu uległ w 1989 roku. Zarówno Sąd Wojewódzki, jak i Sąd Apelacyjny oddaliły jego odwołanie, uznając, że z opinii biegłych lekarzy (ortopedy, neurologa i laryngologa) nie wynikało, aby wnioskodawca był inwalidą w rozumieniu przepisów ustawy wypadkowej. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację wnioskodawcy, uznał ją za zasadną. Wskazał na naruszenie przez Sąd Apelacyjny przepisów postępowania, w szczególności art. 233 § 1 KPC, poprzez niedostateczną krytykę dowodu z opinii biegłego laryngologa. Sąd Najwyższy podkreślił, że jeśli opinia biegłego, nawet uzupełniona, nie przekonuje strony i "usztywnia" swoje stanowisko, a sąd nie zapewnia możliwości rozwiania wątpliwości, to dalsze opieranie się na tej opinii jest nieracjonalne. W takiej sytuacji sąd powinien zasięgnąć opinii innego biegłego. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaProceduralne aspekty oceny dowodu z opinii biegłych w sprawach o świadczenia z ubezpieczenia społecznego, zwłaszcza gdy opinia jest kwestionowana przez stronę.
Dotyczy specyfiki oceny opinii biegłego laryngologa w kontekście renty wypadkowej, ale zasady oceny dowodów są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na opinii biegłego, która nie rozwiewa wątpliwości strony i jest przez nią kwestionowana, zwłaszcza gdy biegły "usztywnia" swoje stanowisko?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli opinia biegłego nie przekonuje strony, a biegły nie próbuje pogłębić argumentacji, lecz czuje się dotknięty zastrzeżeniami, sąd powinien zasięgnąć opinii innego biegłego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji, gdy strona kwestionuje opinię biegłego, a biegły nie stara się jej przekonać argumentacją, lecz "usztywnia" swoje stanowisko, dalsze opieranie się na tej opinii jest nieracjonalne. W takim przypadku sąd ma obowiązek zasięgnąć opinii innego biegłego.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił dowód z opinii biegłego laryngologa, który stwierdził niedosłuch ograniczający możliwość zatrudnienia, ale nie inwalidztwo?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nie dokonał dostatecznej krytycznej oceny opinii biegłego, opierając się na niej bezkrytycznie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sąd nie może bezkrytycznie przyjmować konkluzji opinii biegłych, gdyż w ten sposób to biegli sprawują faktyczną władzę sądowniczą. W tej sprawie opinia biegłego laryngologa nie udzieliła odpowiedzi na pytanie, jaką konkretnie pracę mógłby wykonywać wnioskodawca, co stanowiło rażące przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.
Czy dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego laryngologa było konieczne w sytuacji, gdy wnioskodawca zarzucał nieprofesjonalność dotychczasowej biegłej i wskazywał na związek przyczynowy między urazem a chorobą uszu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji podtrzymania zastrzeżeń przez stronę i nieracjonalności dalszego uzupełniania opinii przez tego samego biegłego, sąd powinien zasięgnąć opinii innego biegłego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że w momencie, gdy strona podtrzymuje zastrzeżenia co do opinii biegłego, a dalsze uzupełnianie tej opinii przez tego samego biegłego jest nieracjonalne, kompetencja sądu do zażądania dodatkowej opinii od innych biegłych aktualizuje się jako nakaz skorzystania z takiej opinii.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jerzy B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w K.G. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
ustawa wypadkowa art. 18
Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Podstawa prawna nabycia prawa do renty inwalidzkiej.
Pomocnicze
KPC art. 286 § in fine
Kodeks postępowania cywilnego
W sytuacji, gdy opinia biegłego nie rozwiewa wątpliwości strony, a biegły "usztywnia" swoje stanowisko, sąd jest obowiązany zasięgnąć opinii innego biegłego.
KPC art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przez sąd zasady swobodnej oceny dowodów, w tym opieranie się na opinii biegłego bez krytycznej analizy.
KPC art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie wymogów formalnych uzasadnienia wyroku.
KPC art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu drugiej instancji rozważenia materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji.
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
Przepisy dotyczące zasad zaliczania do grup inwalidztwa (niezdolności do pracy).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Apelacyjny przepisów postępowania, w szczególności art. 233 § 1 KPC, przez niedostateczny krytycyzm wobec dowodu z opinii biegłych lekarzy. • Nieracjonalne oparcie ustaleń faktycznych na opinii biegłego laryngologa, który nie udzielił odpowiedzi na kluczowe pytania dotyczące możliwości zatrudnienia. • Obowiązek sądu zasięgnięcia opinii innego biegłego, gdy opinia dotychczasowego biegłego nie rozwiewa wątpliwości strony i jest przez nią kwestionowana.
Godne uwagi sformułowania
Jeżeli treść lub forma dodatkowej opinii biegłego wskazuje, że nie próbuje on przez poszerzenie lub pogłębienie argumentacji przekonać o trafności wniosków opinii, lecz czuje się dotknięty zgłoszonymi wątpliwościami czy zastrzeżeniami i "usztywnia" swe dotychczasowe stanowisko, zaś kwestię jego zasadności chciałby potraktować przez pryzmat wiary bądź zaufania, zamiast w płaszczyźnie wiedzy, to zasięgnięcie dodatkowej (trzeciej) opinii od tego samego biegłego jest nieracjonalne. • W takiej sytuacji sąd jest obowiązany zasięgnąć opinii innego biegłego (art. 286 in fine KPC). • Sąd nie może bowiem bezkrytycznie przyjmować konkluzji zawartych w opiniach biegłych lekarzy, gdyż w takim przypadku oni zamiast sądu sprawują faktyczną władzę sądowniczą w sprawach wymagających specjalistycznej wiedzy medycznej.
Skład orzekający
Teresa Romer
przewodniczący
Andrzej Kijowski
sprawozdawca
Barbara Wagner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty oceny dowodu z opinii biegłych w sprawach o świadczenia z ubezpieczenia społecznego, zwłaszcza gdy opinia jest kwestionowana przez stronę."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki oceny opinii biegłego laryngologa w kontekście renty wypadkowej, ale zasady oceny dowodów są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie zawiera cenne wskazówki proceduralne dotyczące oceny opinii biegłych, co jest kluczowe w wielu sprawach sądowych, zwłaszcza tych dotyczących świadczeń. Pokazuje, jak ważne jest krytyczne podejście sądu do dowodów.
“Kiedy opinia biegłego staje się problemem? Sąd Najwyższy wyjaśnia, jak oceniać dowody medyczne.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.