II UKN 399/00

Wyrok z dnia 5 czerwca 2001 r. II UKN 399/00 Niezdolność do pracy z powodu choroby zawodowej, stwierdzona po za- przestaniu zatrudnienia w związku z całkowitą niezdolnością do pracy z przy- czyn ogólnych, może uzasadniać zasądzenie od pracodawcy renty przewidzia- nej w art. 444 § 2 KC w zakresie następstw choroby zawodowej, za które pra- codawca ponosi odpowiedzialność. Przewodniczący SSN Beata Gudowska (sprawozdawca), Sędziowie SN: Maria Tyszel, Barbara Wagner . Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2001 r. sprawy z powódz- twa Tadeusza D. przeciwko Hucie „K.” Spółce Akcyjnej w D.G. o rentę wyrównawczą, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 22 marca 2000 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu-Są- dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach do ponownego rozpoznania wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e W pozwie z dnia 22 lipca 1998 r. Tadeusz D. domagał się od swego byłego pracodawcy, Huty „K.” S.A., renty wyrównawczej po 1100 zł miesięcznie od kwietnia 1998 r. z tytułu choroby zawodowej (zawodowego uszkodzenia słuchu). Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, wskazując jako przyczynę ustania zatrudnienia dłu- gotrwałą chorobę wynikającą z ogólnego stanu zdrowia, a w konsekwencji na brak związku utraty zdolności zarobkowej z zachorowaniem na chorobę zawodową. Ustalenie przez organ rentowy prawa powoda do renty z tytułu częściowej niezdolno- ści do pracy spowodowanej chorobą zawodową (od dnia 1 sierpnia 1997 r.), pozwa- ny uznał za zdarzenie nie mające wpływu na jego odpowiedzialność z art. 444 § 2 KC, podnosząc, że powód mógł nadal pracować, gdyby nie stwierdzone wówczas 2 schorzenie wewnętrzne, będące przyczyną rozwiązania stosunku pracy w dniu 17 czerwca 1996 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Dąbrowie Górniczej ustalił, że w styczniu 1996 r. powód przebył operację guza przysadki mózgowej. Z dniem 12 czerwca 1996 r. roz- wiązano z nim umowę o pracę na podstawie art. 53 KP § 2 KP wobec przedłużającej się niezdolności do pracy. Orzeczeniem Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia został zaliczony do II grupy inwalidztwa i uzyskał stosowną rentę od dnia 14 czerwca 1996 r. Przytępienie obustronne słuchu typu odbiorczego, zdiagno- zowane w dniu 9 czerwca 1997 r. zostało uznane za chorobę zawodową decyzją ins- pektora sanitarnego z dnia 5 sierpnia 1997 r. jako skutek przewlekłego urazu aku- stycznego. Z tytułu tej choroby Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. przyznał powodowi rentę inwalidzką w związku częściową stałą niezdolnością do pracy dotychczasowej, na stanowiskach wymagających dobrego słuchu. Przy tych ustaleniach Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skutki schorzenia zawodowego na- łożyły się na wcześniej istniejącą całkowitą niezdolność do pracy, i że powód utracił zdolność zarobkową nie w związku z chorobą zawodową, lecz na skutek choroby samoistnej. Stwierdziwszy brak szkody, Sąd wyłączył odpowiedzialność strony poz- wanej na podstawie art. 444 § 2 KC i wyrokiem z dnia 23 grudnia 1999 r. powództwo oddalił. Apelację powoda oddalił Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecz- nych w Katowicach wyrokiem z dnia 22 marca 2000 r. Sąd drugiej instancji przejął ustalenia Sądu pierwszej instancji i zaaprobował jego twierdzenie, że choroba zawo- dowa nie miała wpływu na możliwość kontynuowania przez powoda pracy zarobko- wej u strony pozwanej. Kasacja powoda, zawierająca wniosek o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego oraz wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy temu sądowi do rozpoznania, oparta została na podstawie naruszenia przepisów postępowania - art. 316 § 1 KPC i art. 227 KPC. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Uzyskanie na podstawie prawa cywilnego pełnego odszkodowania przez uzu- pełnienie świadczeń przysługujących na podstawie ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: 3 Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) wymaga przede wszystkim ustalenia odpo- wiedzialności pracodawcy na podstawie art. 415 KC. Przyznanie świadczeń ubezpie- czeniowych może więc być wystarczające dla stwierdzenia istnienia szkody i odpo- wiedzialności odszkodowawczej instytucji ubezpieczenia społecznego, lecz nie dla przyjęcia odpowiedzialności pracodawcy. W tym wypadku konieczne jest zarówno stwierdzenie istnienia niepokrytej szkody, jak i obowiązku jej naprawienia. W sytuacji, w której schorzenie zawodowe jest jedynym schorzeniem powo- dującym uszczerbek na zdrowiu, wykazanie szkody nie napotyka większych trudno- ści. Inaczej jest, gdy niezdolność do pracy wynika z oddziaływania wielu schorzeń, spośród których tylko jedno zostało uznane za chorobę zawodową, gdyż wówczas nie jest jasne, która z chorób (zawodowa, czy tzw. ogólna) stanowi przyczynę utraty zdolności zarobkowej. W takim przypadku istnieje wymaganie szczególnej wnikliwo- ści przy wydzieleniu i skonkretyzowaniu szkody, za którą odpowiada pracodawca w ramach normalnych następstw swego działania lub zaniechania. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem, poszkodowany, który na skutek choroby zawodowej utracił tylko częściowo zdolność do pracy, może skutecznie domagać się wyrównania szkody jedynie w granicach tej częściowej niezdolności, czyli zasądze- nia różnicy między zarobkami, jakie mógłby osiągać, gdyby nie zachorował, a rentą i zarobkami, które przy wykorzystaniu ograniczonej zdolności do pracy może osiągać (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 26 października 1960 r. 2 CR 572/60, OSN 1962 nr 1, poz. 22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1969 r., II PR 225/69, nie publikowany, z dnia 29 kwietnia 1969 r., III PRN 29/69, nie publikowany). Zatem pracownik, u którego niezdolność do pracy z powodu choroby zawodowej zo- stała stwierdzona po zaprzestaniu zatrudnienia w związku z całkowitą niezdolnością do pracy z przyczyn ogólnych, może domagać się od pracodawcy renty przewidzia- nej w art. 444 § 2 KC w zakresie następstw choroby zawodowej, za które pracodaw- ca ponosi odpowiedzialność. W sprawie niniejszej, z decyzji inspektora sanitarnego wynikało, że powód za- chorował wskutek negatywnego oddziaływania środowiska pracy. W związku z tą chorobą był częściowo trwale niezdolny do pracy i uprawniony do renty z ubezpie- czenia społecznego. Wobec tego przyczyna zaprzestania przez niego zatrudnienia schodziła na drugi plan, a istotę sporu stanowiło stwierdzenie, która z chorób i w ja- kim stopniu jest źródłem jego szkody, wyrażającej się utratą zdolności zarobkowej. To oczywiste, gdyż nie można występującego w przeszłości faktu rozwiązania 4 umowy o pracę identyfikować z późniejszą, spowodowaną warunkami tamtej pracy, utratą zdolności zarobkowej. Sąd drugiej instancji odpowiedzialność pozwanego wią- zał tylko z czasem i przyczyną rozwiązania stosunku pracy w dniu 17 czerwca 1996 r., przez co nie dążył do wyjaśnienia faktów mających w sprawie znaczenie istotne. Pochopnie wysnuł wniosek o pochłonięciu skutków choroby zawodowej przez dalej idące skutki choroby samoistnej, mimo że nie uzyskał dla niego oparcia w wiedzy medycznej biegłych. Nadając zasadnicze znaczenie przyczynie odejścia powoda z pracy, Sąd przyjął ówczesny stan jego zdrowia za podstawę wyrokowania o przyczynie i rozmia- rze szkody poniesionej w zatrudnieniu i - pomijając opinię odnośnie do remisji scho- rzeń ogólnych - nie ustalił, czy obecnie ma on możliwość wykonywania zatrudnienia, czy też utracił ją w następstwie choroby samoistnej lub choroby zawodowej. Nie wy- maga przy tym głębszego uzasadnienia stwierdzenie, że zakres odpowiedzialności pracodawcy powinien był być ustalony odpowiednio do wpływu poszczególnych cho- rób na utratę zdolności zarobkowej w chwili zamknięcia rozprawy, a nie w okresie, w którym doszło do rozwiązania stosunku pracy. Z tych względów, na podstawie art. 393 13 § 1 KPC, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================