II UKN 397/98

Wyrok z dnia 8 stycznia 1999 r. II UKN 397/98 Jeżeli z ustaleń faktycznych wynika, iż pracodawca z pracownikiem do- datkowo zawarli umowę cywilnoprawną, to kasacja podnosząca wyłącznie za- rzut naruszenia prawa materialnego (art. 2 i 22 KP) nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przewodniczący: SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN Roman Kuczyński (sprawozdawca), Stefania Szymańska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 1999 r. sprawy z powódz- twa Roberta S. przeciwko Zakładowi Remontowo-Budowlanemu „R.” Spółka z o.o. w S. o ustalenie treści protokołu powypadkowego i jednorazowe odszkodowanie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z dnia 9 marca 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 28 listopada 1997 r., Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Staracho- wicach oddalił powództwo Roberta S. przeciwko Zakładowi Remontowo-Budowla- nemu „R.” Spółka z o.o. w S. o ustalenie treści protokołu powypadkowego i jednora- zowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy. Sąd Rejonowy ustalił, że powód był w dniu 11 października 1996 r. zatrudniony przy pracach szklarskich w budynku Wydziału [...] Zakładów „S.” pod kierunkiem mistrza J.S. i w dniu tym zachodziła ko- nieczność pracy w godzinach nadliczbowych. Kilka miesięcy wcześniej pracodawca powoda w wyniku przetargu zawarł z Zakładami „S.” umowę o rozbiórkę budynku byłego wydziału [...]. Ustanowiony kierownikiem robot rozbiórkowych Stefan B. za- warł z pracownikiem Andrzejem T. umowę nazwaną umową zlecenia, w ramach któ- rej miał on dobrać sobie do pracy innych pracowników i poza umową o pracę wyko- nywać roboty rozbiórkowe. Robót tych nikt nie nadzorował. W dniu 11 października 2 ok. godz. 1530 powód przy tych robotach uległ wypadkowi - spadł z rusztowania (bę- dąc w stanie nietrzeźwym). Sąd pierwszej instancji uznał, że wypadek nie nastąpił w związku z wykonywaniem pracy w ramach stosunku pracy i roszczenia powoda od- dalił. Stanowisko Sądu pierwszej instancji podzielił w wyroku z dnia 9 marca 1998 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z tym, iż zakwa- lifikował łączący powoda w dniu wypadku stosunek prawny z grupą Andrzeja T. nie jako umowę zlecenia, lecz jako umowę o dzieło. Sąd drugiej instancji uznał bowiem, że umowa pomiędzy pozwanym a Andrzejem T. była umową rezultatu, bowiem ściśle określono obiekt rozbiórki i jej termin oraz zapłatę. Nie określono sposobu jej wyko- nania i powód nie był podczas tych robot podporządkowany pozwanemu. Kasacja powoda od powyższego wyroku zarzuca naruszenie prawa material- nego - art. 2 i 22 KP oraz art. 627 KC. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki, o których mowa w art. 379 KPC, Sąd Najwyższy zauważa, że kasacja nie zawiera zarzutu naruszenia przez Sąd drugiej instancji przepisów postępowania. Nie zawierała takiego zarzutu także apelacja powoda, a Sąd Wojewódzki nie zakwestionował ustaleń Sądu pierw- szej instancji polegających na przyjęciu, że pozwany zakład pracy zlecił odrębną umową Andrzejowi T. wykonanie robot rozbiórkowych poza obowiązkami wynikają- cymi z umowy o pracę i za odrębnym wynagrodzeniem, przy swobodnym doborze wykonawców i bez nadzoru nad nimi. Sąd Wojewódzki, w oparciu o tak ustalone fakty, także na podstawie akt karnych ocenił tylko odmiennie kwalifikację prawną sto- sunku prawnego w jakim znajdował się powód w chwili wypadku, dochodząc do przekonania, że była to umowa o dzieło a nie umowa zlecenia. Kasacja nie wytyka Sądowi drugiej instancji żadnych uchybień procesowych, w wyniku których Sąd ten miałby wadliwie ustalić stan faktyczny a przez to dopuścić się naruszenia prawa ma- terialnego. W wyroku z dnia 7 stycznia 1997 r., I PKN 55/96 (OSNAPiUS 1997 nr 16, poz. 290) Sąd Najwyższy wypowiedział pogląd, iż skoro podstawę kasacji może stanowić 3 tylko zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego, to oznacza, że wyklu- czony jest zarzut oparty na odmiennej ocenie faktów przez skarżącego, jeżeli przy dokonywaniu jej przez sąd nie doszło do uchybień natury procesowej i zarzut tego typu nie jest stawiany. Z kolei w wyroku z dnia 21 marca 1997 r., I PKN 58/97 (OSNAPiUS 1997 nr 22, poz. 436) Sąd Najwyższy orzekł, iż jest związany ustale- niami faktycznymi zaskarżonego wyroku, jeżeli brak jest zarzutu uchybienia konkret- nemu przepisowi proceduralnemu. Skoro zatem Sąd pierwszej, a następnie Sąd drugiej instancji wykluczyły, by powód w chwili wypadku wykonywał czynności wynikające z umowy o pracę a przy- jął, że była to umowa cywilnoprawna, należy uznać te ustalenia za niewadliwe. Od- nosząc się zaś do przytoczonej w kasacji tezy wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1997 r., I PKN 43/97, iż pracownik w zakresie wykonywania pracy tego samego rodzaju może pozostawać tylko w jednym stosunku pracy, należy zauważyć, iż jest ona nieadekwatna do stanu faktycznego występującego w niniejszej sprawie. Należy przy tym mieć na uwadze treść art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubez- pieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (jednolity tekst: Dz. U. z 1995 r. Nr 65, poz. 333 ze zm.), który sta- nowi, że „dochód z tytułu wykonywania umowy zawartej ze zleceniodawcą, u którego osoba wykonująca umowę jest jednocześnie pracownikiem traktuje się w zakresie ubezpieczeń społecznych jak wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia, niezależnie od czasu na który umowa była zawarta oraz wymiaru czasu w ramach stosunku pracy”. Jeżeli bowiem ustawodawca w tym przepisie nakazuje dla celów ubezpieczenia społecznego, a więc i składki ubezpieczeniowej łączyć dochód ze stosunku pracy z dochodem z tytułu wykonywania umowy zlecenia, to oznacza, że dopuszcza on ist- nienie obok umowy o pracę także umowy zlecenia jako umowy cywilnoprawnej za- wartej pomiędzy tymi samymi podmiotami. Celem takiego uregulowania niewątpliwie było wyeliminowanie sytuacji, w których, ze względu na obciążenie składką ubezpie- czeniową i limit pracy w godzinach nadliczbowych mogło dochodzić do ominięcia przepisów prawa pracy. Ustawodawca w powołanej ustawie nie wymienił umowy o dzieło, przez co dochód z tytułu wykonywania takiej umowy nie podlega dla celów ubezpieczeń społecznych włączeniu do dochodu z tytułu zatrudnienia, nie można jednak wysuwać wniosku, że zawarcie takiej umowy pomiędzy pracodawcą a pra- cownikiem jest niedopuszczalne, tym więcej, iż w sprawie niniejszej według ustaleń 4 faktycznych obu Sądów w stosunku prawnym, którym objęty był powód w chwili wy- padku, brak było istotnych elementów umowy o pracę. Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================