II UKN 392/98Obejście przepisów ubezpieczeń społecznych umowy o dzieło
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedsiębiorstwo Zagraniczne „A.” w K. kwestionowało decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wymierzeniu składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu umów o dzieło zawieranych z pracownikami w godzinach nadliczbowych. Sąd Apelacyjny w Katowicach zmienił wyrok Sądu Wojewódzkiego, oddalając odwołanie przedsiębiorstwa i uznając, że umowy o dzieło były pozorne i miały na celu obejście przepisów prawa pracy oraz ubezpieczeń społecznych. Sąd Apelacyjny stwierdził, że pracownicy wykonywali prace tego samego rodzaju, co objęte umowami o pracę, w ramach godzin nadliczbowych, co powinno skutkować objęciem ich systemem pracowniczych ubezpieczeń społecznych. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację przedsiębiorstwa, uznał ją za bezzasadną. Potwierdził, że zatrudnianie pracowników na umowy cywilnoprawne do prac tego samego rodzaju, co objęte stosunkiem pracy, stanowi obejście przepisów o czasie pracy i ubezpieczeniach społecznych. Sąd Najwyższy powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym takie umowy są nieważne z mocy prawa pracy (art. 18 § 2 KP) i prawa cywilnego (art. 58 § 1 KC), a w ich miejsce stosuje się przepisy prawa pracy. W konsekwencji Sąd Najwyższy oddalił kasację i zasądził od wnioskodawcy zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących stosowania umów o dzieło w celu obejścia prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji zatrudniania pracowników na umowy o dzieło do prac tego samego rodzaju, co objęte umową o pracę.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zatrudnianie pracowników na podstawie umów o dzieło do prac tego samego rodzaju, co objęte stosunkiem pracy, stanowi obejście przepisów dotyczących podlegania systemowi pracowniczych ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi obejście przepisów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że takie umowy są nieważne z mocy prawa pracy i prawa cywilnego, a w ich miejsce stosuje się przepisy prawa pracy, co skutkuje obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.
Czy umowy o dzieło zawierane przez pracodawcę z własnymi pracownikami na wykonywanie prac tego samego rodzaju, co objęte umową o pracę, w godzinach nadliczbowych, są ważne w świetle prawa cywilnego i prawa pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, są nieważne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że takie umowy są sprzeczne z ustawą (art. 58 § 1 KC) oraz stanowią obejście przepisów prawa pracy (art. 18 § 2 KP), a w miejsce nieważnych postanowień stosuje się przepisy prawa pracy.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Przedsiębiorstwo Zagraniczne „A.” w K. | spółka | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B.-B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Umowy o dzieło zawierane przez pracodawcę z własnymi pracownikami na wykonywanie prac tego samego rodzaju, co objęte umową o pracę, w godzinach nadliczbowych, są nieważne jako czynności prawne sprzeczne z ustawą.
KP art. 22 § § 1
Kodeks pracy
W przypadku, gdy umowa o pracę nie spełnia wymogów umowy o pracę, stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy.
KP art. 18 § § 2
Kodeks pracy
Postanowienia umów cywilnoprawnych, które naruszają zasady prawa pracy lub są z nim sprzeczne, są nieważne.
Ustawa o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych art. 4 § ust. 1
Pracownicy podlegają automatycznie pracowniczemu systemowi ubezpieczeń społecznych w zakresie łączących ich stosunków pracy.
Ustawa o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych art. 11 § ust. 1
Określa podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.
KPC art. 393 § 12
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia kasacji.
Pomocnicze
KP art. 133 § § 1
Kodeks pracy
KP art. 134
Kodeks pracy
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego art. 17 § § 17
KPC art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów.
KPC art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uzasadnienia wyroku.
KPC art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania.
KPC art. 393 § 19
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zatrudnianie pracowników na umowy o dzieło do prac tego samego rodzaju, co objęte umową o pracę, stanowi obejście przepisów o ubezpieczeniach społecznych. • Umowy o dzieło zawierane w takich okolicznościach są nieważne z mocy prawa pracy i prawa cywilnego. • W miejsce nieważnych umów cywilnoprawnych stosuje się przepisy prawa pracy.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego o naruszeniu prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 22 § 1, 133 § 1 i 134 KP. • Argumenty skarżącego o naruszeniu art. 233 § 1 i 328 § 2 KPC polegające na arbitralnej ocenie dowodów.
Godne uwagi sformułowania
zatrudnianie pracowników na podstawie umów o dzieło pracowników poza podstawowym czasem pracy przy pracach tego samego rodzaju, co objęte stosunkami pracy, stanowi obejście przepisów dotyczących podlegania systemowi pracowniczych ubezpieczeń społecznych. • zawarte w takim zakresie uzgodnienia są w sferze prawa pracy - niezależnie od ewentualnej woli stron wyrażonej w nadanej im formie umów cywilnoprawnych - automatycznie nieważne z mocy art. 18 § 2 KP. • W sferze prawa cywilnego zawarte przez wnioskodawcę ustne umowy o dzieło na wykonywanie przez pracowników poza normalnym czasem pracy tych samych rodzajowo czynności, co objęte stosunkami pracy, są również nieważne na podstawie art. 58 § 1 KC - jako czynności prawne sprzeczne z ustawą.
Skład orzekający
Zbigniew Myszka
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Kijowski
członek
Andrzej Wasilewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stosowania umów o dzieło w celu obejścia prawa pracy i ubezpieczeń społecznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zatrudniania pracowników na umowy o dzieło do prac tego samego rodzaju, co objęte umową o pracę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu obejścia przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych przez stosowanie umów o dzieło, co jest istotne dla wielu pracodawców i pracowników.
“Umowa o dzieło zamiast umowy o pracę? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy to obejście prawa!”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 1500 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.