II UKN 370/97

Wyrok z dnia 1 grudnia 1997 r. II UKN 370/97 Droga powrotu żołnierza z przepustki wojskowej jest odbywaniem "bez- pośredniej drogi" do miejsca pełnienia służby wojskowej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowaw- czych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. Nr 53, poz. 342 ze zm.). Przewodniczący SSN: Maria Mańkowska (sprawozdawca), Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Stefania Szymańska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 1997 r. sprawy z powództwa Heleny K. przeciwko Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w S. o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Apela- cyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 28 maja 1997 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu-Są- dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Powódka Helena K. odwołała się od decyzji Wojewódzkiego Sztabu Wojsko- wego w S. z dnia 7 maja 1996 r. odmawiającej przyznania jednorazowego odszko- dowania z tytułu śmierci syna Marcina K., który odbywał służbę wojskową w Jed- nostce Wojskowej [...] w G. Strona pozwana nie uznała roszczenia, gdyż śmierć żołnierza Marcina K., która nastąpiła wskutek uderzenia go przez nieustalony pojazd w dniu 14 stycznia 1996 r. nie była skutkiem wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszko- dowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku - 2 - ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 53, poz. 342). Zdarzenie miało miejsce "na przepus- tce" i nie było związane z podejmowaniem działań na rzecz służby, bądź wykonywa- niem rozkazów. Tuż przed zaistnieniem zdarzenia nietrzeźwy żołnierz poruszał się środkiem jezdni. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyro- kiem z dnia 25 marca 1997 r. oddalił odwołania i ustalił, że w dniu 13 stycznia 1996 r. Marcin K. otrzymał przepustkę i około godziny 19 00 opuścił jednostkę, udał się na dyskotekę w W. i tam spożywał alkohol. Dyskotekę opuścił po północy, był legitymo- wany przez pracowników z Biura Ochrony Mienia przy biurowcu "E." w W., a nas- tępnie, środkiem jezdni, szedł drogą w stronę G. Do wypadku doszło około godziny 2 oo przy ulicy M. w G. Syn wnioskodawczyni został uderzony przez jadący z dużą szybkością samochód i odrzucony na prawą stronę tak, że po wypadku leżał w po- przek chodnika. Przewieziony do Szpitala Rejonowego w G. zmarł w dniu 17 stycznia 1996 r., nie odzyskując przytomności. Sąd I instancji przyjął, że Marcin K. nie wracał bezpośrednio do Jednostki Wojskowej, skoro przepustka była ważna do godziny 9 00 i nie można ustalić, w jaki sposób zamierzał spędzić pozostałe 7 godzin "do końca przepustki". Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyro- kiem z dnia 28 maja 1997 r. oddalił apelację Heleny K., uznając, że Sąd I instancji dokonał wnikliwej oceny zebranego materiału dowodowego i właściwie zastosował przepisy ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. Potrącenie żołnierza na ulicy prowadzącej z W. do G. nie oznacza, zdaniem Sądów obu instancji, iż wracał do Jednostki Wojs- kowej, jeżeli miał przepustkę do godziny 9 00 , a zdarzenie miało miejsce około godzi- ny 2 00 , tym bardziej, że miał jedynie 20 km do miejsca swego zamieszkania, a wraca- jąc z dyskoteki usiłował zatrzymywać samochody. W kasacji od powyższego wyroku wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 1pkt 6 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. przez przyjęcie, że matka żołnierza nie ma prawa do jednorazowego odszkodowania za śmierć syna, która nastąpiła wskutek wypadku w drodze do jednostki wojskowej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: - 3 - Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach od- szkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 53, poz. 342) za wypadek pozostający w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które zaszło podczas lub w związku z wykonywaniem obo- wiązków służbowych albo poleceń przełożonych (pkt 1) z odbywaniem bezpośredniej drogi do miejsca i z miejsca wykonywania czynności, określonych, między innymi, w punkcie 1 (pkt 8). Sąd Apelacyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie może być brane pod uwagę, czy zdarzenie, któremu uległ Marcin K. na ulicy biegnącej z W. do centrum G. nastąpiło podczas jego drogi do Jednostki Wojskowej, jako że zostały spełnione dwie konieczne przesłanki z wymienionego wyżej art. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r.: nagłe zdarzenie i przyczyna zewnętrzna. Jednakże bezpośredniość drogi do Jednostki jest, zdaniem obu Sądów wątpliwa, skoro nie można obecnie ustalić, co Marcin K. zamierzał robić podczas dalszych 7 godzin przepustki. Sąd Najwyższy uznał, że wątpliwości te, nie poparte ustaleniami stanu fak- tycznego w tym zakresie, wymagają wyjaśnień, jeżeli zważy się, że świadek S.P. - kolega zmarłego, wrócił do Jednostki Wojskowej przed końcowym terminem ważno- ści swojej przepustki, na kilka godzin przed omawianym wypadkiem. Także rozważania Sądów, że żołnierz mógł chcieć dotrzeć do domu rodziców, znajdującego się w odległości 20 km od G. są mało przekonywujące, skoro nie wy- nika z akt sprawy, czy ulica M., na której zdarzył się wypadek prowadziła w stronę domu zmarłego, czy też miało to miejsce na drodze prowadzącej w kierunku stacjo- nowania Jednostki Wojskowej. Powrót żołnierza z przepustki wojskowej prze jej za- kończeniem może być za odbywanie "bezpośredniej drogi" do miejsca pełnienia służby wojskowej - w świetle art. 2 ust. 1 pkt 8, które to uznanie wykluczałoby jedynie ustalenie, że Marcin K. uległ wypadkowi na drodze innej, niż prowadzącej w stronę macierzystej Jednostki Wojskowej. Takich ustaleń Sądy rozpoznające przedmiotową sprawę nie poczyniły, zatem za przedwczesne należało uznać oddalenie roszczenia wnioskodawczyni o jednorazowe odszkodowanie z tytułu śmierci syna-żołnierza. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 393 13 KPC Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. - 4 - ========================================