II UKN 369/00

Wyrok z dnia 17 maja 2001 r. II UKN 369/00 Szkoła, zobowiązana przed dniem 31 grudnia 1999 r. do zapłaty nauczy- cielowi odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego cho- robą zawodową, pozostaje nadal zobowiązana (art. 32 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) po tym dniu, mimo że jest finansowana przez jednostkę samorządu tery- torialnego. Przewodniczący SSN Teresa Romer, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk Roman Kuczyński (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2001 r. sprawy z powództwa Jadwigi M. przeciwko 1. Zespołowi Szkół Elektryczno-Mechanicznych w N.S., 2. Urzędowi Miasta N.S. o odszkodowanie, na skutek kasacji Zespołu Szkół Elektrycz- no-Mechanicznych w N.S. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 3 lutego 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Powódka Jadwiga M. w pozwie skierowanym przeciwko Zespołowi Szkół Elektryczno-Mechanicznych w N.S. i przeciwko Miastu N.S. domagała się zasądze- nia odszkodowania za 30% uszczerbek na zdrowiu spowodowany chorobą zawodo- wą stwierdzoną przez Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w N.S., a nabytą podczas 35-letniego zatrudnienia w tym Zespole Szkół w charakterze nau- czyciela fizyki. Pozwani w odpowiedzi na pozew nie kwestionowali uprawnień powódki do odszkodowania, kwestionowali jednak swoją legitymację bierną w procesie, wnosząc o oddalenie powództwa i wezwanie do udziału w spawie Skarbu Państwa - Wojewo- 2 dy M. z uzasadnieniem, że na mocy przepisu art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 13 paź- dziernika 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację pu- bliczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zobowiązania finansowe państwowej jed- nostki budżetowej (zakładu budżetowego), jaką przed dniem 1 stycznia 1999 r., tj. przed przejęciem przez samorząd terytorialny, był Zespół Szkół Elektryczno-Mecha- nicznych w N.S. stały się zobowiązaniami Skarbu Państwa. Wyrokiem z dnia 20 września 1999 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Nowym Są- czu uwzględnił powództwo w całości w stosunku do Zespołu Szkół Elektryczno-Me- chanicznych i oddalił je wobec pozwanego Miasta N.S. Sąd Rejonowy stwierdził, że zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świad- czeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) powódce przysługuje odszkodowanie od zakładu pracy, tym zaś w jej przypadku jest pozwany Zespół Szkół Elektryczno-Mechanicz- nych. Ten zakład jest też pracodawcą powódki w rozumieniu art. 3 KP. Powyższy wyrok pozwany Zespół Szkół Elektryczno-Mechanicznych zaskarżył apelacją, która wyrokiem z dnia 3 lutego 2000 r. Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie została oddalona z uzasadnieniem, iż przepis art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nie spowodował by Zespół Szkół Elek- tryczno-Mechanicznych przestał być pracodawcą powódki, zaś zgodnie z przepisem art. 32 ust. 1 ustawy wypadkowej jednorazowe odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu spowodowany chorobą zawodową przysługuje pracownikowi od zakładu pracy. Kasacja strony pozwanej zarzuca powyższemu wyrokowi naruszenie art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przez jego niezastosowanie. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Kasacja jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Poza sporem jest, iż u po- wódki stwierdzono uszczerbek na zdrowiu spowodowany chorobą zawodową, po- wstały podczas zatrudnienia w 1998 r. w pozwanym Zespole Szkół Elektryczno-Me- chanicznych. Tym samym podstawą roszczenia odszkodowawczego są przepisy art. 9 ust. 1 i art. 32 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świad- czeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, a zatem stroną zobo- 3 wiązaną do wypłaty odszkodowania jest Zespół Szkół Elektryczno-Mechanicznych. Jest on bowiem nadal uspołecznionym zakładem pracy w rozumieniu art. 32 ust. 1 pkt 1 wymienionej wyżej ustawy, a także pracodawcą powódki, tak w dacie stwier- dzenia uszczerbku, jak i w dacie złożenia wniosku o odszkodowanie - w rozumieniu art. 3 KP. Szkoła, w której powódka pracowała i nabawiła się choroby zawodowej, jako placówka oświatowa nie została zlikwidowana. Charakter szkoły jako pracodaw- cy na gruncie przepisów ustawodawstwa pracy wynika także z treści przepisu art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.), według którego „dyrektor jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole lub placówce nauczycieli i pracowników nie będą- cych nauczycielami”, oraz z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.), według którego „szkołą kieruje dyrektor, który jest jej przedstawicielem na zewnątrz, przełożonym służbowym wszystkich pracowników szkoły”. Dlatego też pogląd, wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 września 1998 r. II UKN 196/98 (OSNAPiUS 1999 r. nr 18, poz. 589), że przejęcie prowadzenia szkół (...) przez gminy nie pozbawiło ich statusu pracodawców w stosunku do zatrudnionych w nich nauczycieli i innych pra- cowników, należy zaakceptować. Nie został on podważony przez uregulowanie przepisu art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., według którego zobo- wiązaniami Skarbu Państwa, powstałymi do 31 grudnia 1998 r. są zobowiązania fi- nansowe państwowych jednostek budżetowych i zakładów budżetowych, przejmo- wanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Odnośnie do samodzielnego pu- blicznego zakładu opieki zdrowotnej, który powstał w wyniku przekształcenia zakładu publicznego prowadzonego w formie jednostki budżetowej Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 lipca 2000 r., III ZP 16/00 (OSNAPiUS 2000 r. nr 23, poz. 847) stwierdził, iż ponosi on odpowiedzialność za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy powstałe przed dokonaniem przekształcenia. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy zgodził się ze stanowiskiem zawartym w uchwale tego Sądu z dnia 1 lu- tego 2000 r., III ZP 20/99 (OSNAPiUS 2000 r. nr 13, poz. 501), w myśl której za zo- bowiązanie w postaci dodatkowego wynagrodzenia rocznego dla pracowników jed- nostek strefy budżetowej przysługującego za 1998 rok przepracowany w zlikwidowa- nym urzędzie wojewódzkim pracownikowi, który z dniem 1 stycznia 1999 r. stał się pracownikiem starostwa powiatowego, odpowiadają solidarnie - to starostwo powia- towe i Skarb Państwa. Podkreślić jednak należy, że o ile przywołane uchwały doty- 4 czyły stanów faktycznych, w których dotychczasowe placówki zatrudnienia były prze- kształcone (służba zdrowia) lub likwidowane (urząd wojewódzki), a zmiana praco- dawcy następowała w trybie art. 231 § 1 KP, i zastosowanie miał art. 231 § 2 KP - o tyle w przedmiotowej sprawie nie zmienił się ani charakter placówki zatrudnienia (szkoła), ani rodzaj zatrudnienia pracownika (nauczyciel). Pozwany w niniejszej sprawie podmiot zatrudniający jest co do zakresu zadań wynikających z przepisów ustawy o systemie oświaty oraz praw i obowiązków powódki jako nauczycielki (wyni- kających z Karty Nauczyciela) tożsamy z podmiotem zatrudniającym powódkę przed dniem 1 stycznia 1999 r., tj. przed reformą administracji publicznej. Skoro zatem podmiot ten był podmiotem zobowiązanym do świadczenia na rzecz pracownika od- szkodowania z tytułu uszczerbku spowodowanego chorobą zawodową przed wyżej wskazaną datą, nie przestał być zobowiązany po tej dacie tylko ze względu na treść art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Zgodzić należy się z motywacją uchwały III ZP 16/00, iż nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 80 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy, że skoro Skarb Państwa stał się zobowiązanym, to inne pod- mioty przestały być zobowiązane. „Przepis ten należy traktować jako dodatkową gwarancję realizacji zobowiązań powstałych w jego warunkach. Oznacza ona, że oprócz podmiotów odpowiedzialnych za określone nim zobowiązania, dodatkowo przejmuje je (staje się zobowiązany) Skarb Państwa. Jest to więc rodzaj szczególne- go następstwa prawnego. Może ono powodować współodpowiedzialność z innymi podmiotami. Jednakże Skarb Państwa ani żadna jego jednostka organizacyjna nie jest w aspekcie roszczeń ze stosunku pracy pracodawcą (dotychczasowym, nowym). Jeżeli jednak jednostka organizacyjna będąca dotychczasowym pracodawcą zostaje zlikwidowana, to Skarb Państwa w zakresie jej zobowiązań powstałych do dnia 31 grudnia 1998 r. jest jej następcą prawnym”. Akceptując ten tok rozumowania w realiach przedmiotowej sprawy, należy dojść do wniosku, że skoro Zespół Szkół Elektryczno-Mechanicznych w N.S. nie został zlikwidowany - jest on zobowiązany do zapłaty powódce odszkodowania i jest on biernie legitymowany w niniejszym proce- sie. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================