II UKN 361/98

Wyrok z dnia 10 grudnia 1998 r. II UKN 361/98 Pracownikowi przysługuje jednorazowe odszkodowanie pieniężne od zakładu pracy, który w dniu wypadku przy pracy był zakładem uspołecznionym. Przewodniczący: SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Maria Tyszel, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 1998 r. sprawy z wniosku Władysława M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o jednorazowe odszkodowanie, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 10 lutego 1998 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu-Są- dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi orzeczenie o kosztach postępowania. U z a s a d n i e n i e Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyro- kiem z dnia 17 listopada 1997 r. [...] oddalił odwołanie Władysława M. w sprawie o jednorazowe odszkodowanie, uznając, że wyniki postępowania dowodowego nie doprowadziły do ustalenia, iż istnieje związek przyczynowy między wypadkiem przy pracy, jakiemu wnioskodawca uległ w dniu 27 listopada 1997 r., a ujawnioną u niego chorobą kręgosłupa leczoną operacyjnie. Sąd Wojewódzki przeprowadził dowód z opinii biegłych sądowych lekarzy chirurga-ortopedy i neurologa, a następnie z opinii biegłych lekarzy neurologa i neurochirurga. Biegli zgodnie stwierdzili, że z doku- mentacji lekarskiej wynika, iż pierwsze bóle kręgosłupa wystąpiły u wnioskodawcy przed wypadkiem w 1990 r., a dźwignięcie ciężaru przy wymianie koła w czasie wy- padku mogło nasilić jedynie dolegliwości bólowe, ale nie było związane z przyczyną choroby, a mianowicie z wypadnięciem dysku. 2 Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 lutego 1998 r. [...] oddalił apelację wnioskodawcy od powyższego wyroku. W ocenie Sądu jednorazowe odsz- kodowanie pieniężne przysługuje wnioskodawcy jedynie od zakładu pracy, który w dniu wypadku przy pracy spełniał warunki uzasadniające uznanie go za uspołecz- niony zakład pracy. W przypadku zaś, gdy podmiotem zobowiązanym do zapłaty jed- norazowego odszkodowania jest zakład pracy, wówczas Zakład Ubezpieczeń Spo- łecznych obowiązany jest jedynie do przeprowadzenia badania przez Komisję Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w celu ustalenia, czy wnioskodawca wskutek wypadku doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. W tej sytuacji rozstrzygnięcie organu rentowego w przypadku wnioskodawcy mogło doty- czyć jedynie jego wniosku o skierowanie na badania lekarskie, aczkolwiek faktycznie prowadziło do odmowy przyznania jednorazowego odszkodowania. Brak jest jednak podstaw do uznania, że Oddział ZUS przejął na siebie obowiązek zapłaty jednora- zowego odszkodowania w przypadku stwierdzenia, że Władysław M. doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, jakiemu uległ w dniu 27 listopada 1997 r. Wnioskodawca zaskarżył powyższy wyrok kasacją, w której zarzucił narusze- nie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 5 KPC w związku z art. 194 KPC oraz art. 233 § 1 KPC i wskazując na powyższe pods- tawy kasacyjne wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i poprzedzające- go go wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w War- szawie z dnia 17 listopada 1997 r. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącego Sąd Wojewódzki bezpodstawnie nie uwzględnił wniosku powoda o przeprowadzenie dowodu z zeznań lekarzy, którzy prowadząc terapię powoda mają z pewnością najlepszą orientację w charakterze i przyczynach schorzenia, a ponadto ich zeznania mogły pozwolić na wyjaśnienie i usunięcie roz- bieżności opinii poszczególnych biegłych sądowych. Sąd i biegli rozpatrywali jedynie kwestię, czy wypadek z dnia 27 listopada 1997 r. był przyczyną choroby powoda, a pominęli aspekt, czy i w jakim stopniu wypadek ten spowodował skutek w postaci istotnego pogorszenia jego stanu zdrowia. Skarżący zarzucił ponadto, że mimo iż powód w toku całego postępowania działał bez pełnomocnika, to jednak na żadnym etapie procesu Sąd nie poinformował go o tym, że błędnie wskazał osobę pozwane- go oraz o możliwości złożenia wniosku w przedmiocie wezwania zakładu pracy do wzięcia udziału w sprawie. 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świad- czeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) pracownikowi, który wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu przys- ługuje jednorazowe odszkodowanie pieniężne. Według zaś przepisu art. 32 ust. 1 tej ustawy jednorazowe odszkodowanie z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu przysługuje pracownikom zatrudnionym w uspołecznionym zakładzie pracy od zakładu pracy, zaś pracownikom zatrudnionym w nie uspołecznionych za- kładach pracy - od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że wnioskodawca w dniu wypadku przy pracy był zatrudniony w Za- kładzie Energetycznym W.-T. Przedsiębiorstwo Państwowe w W. na stanowisku re- widenta zakładowego. Trafny jest zatem pogląd Sądu drugiej instancji wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że wnioskodawcy przysługuje jednorazowe odszkodowanie pieniężne jedynie od zakładu pracy, który w dniu wypadku przy pracy spełniał warunki uzasadniające uznanie go za uspołeczniony zakład pracy, niezależnie od stosunków własnościowych istniejących po przekształceniu tego za- kładu w spółkę akcyjną, a w konsekwencji brak jest podstaw do stwierdzenia obo- wiązku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do przyznania wnioskodawcy jednorazo- wego odszkodowania nawet w przypadku ustalenia, że w wyniku wypadku doznał on stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Sąd Apelacyjny w Warszawie przeoczył jednak, że wnioskodawca w postępowaniu przed Sądem pierwszej i Są- dem drugiej instancji działał bez pełnomocnika. W tej sytuacji Sąd był obowiązany, stosownie do przepisu art. 5 KPC, pouczyć wnioskodawcę o treści przepisu art. 194 § 1 KPC. Należy przyjąć, że gdy strona działająca bez adwokata lub radcy prawnego w postępowaniu w sprawie przyznania jednorazowego odszkodowania pieniężnego z tytułu wypadku przy pracy bezzasadnie kieruje powództwo przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, zamiast przeciwko zakładowi pracy, wówczas obowiąz- kiem Sądu jest pouczenie strony o możliwości złożenia wniosku o wezwanie zakładu pracy do udziału w sprawie. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================