II UKN 355/98

Wyrok z dnia 1 grudnia 1998 r. II UKN 355/98 Wypadek, któremu uległ pracownik w drodze do domu po wyjściu z zak- ładu pracy, gdzie wprowadził się w stan nietrzeźwości, nie jest wypadkiem w drodze z pracy do domu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.). Przewodniczący: SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Barbara Wagner (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 1998 r. sprawy z wniosku Janiny J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w P. o jedno- razowe odszkodowanie z tytułu wypadku w drodze z pracy, na skutek kasacji organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 25 marca 1998 r. [...] z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że zmienił wyrok Sądu Woje- wódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 24 czerwca 1997 r. [...] i odwołanie oddalił. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 25 marca 1998 r. [...], oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w P. od wyroku Sądu Woje- wódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 24 czerwca 1997 r. [...], zmieniającego decyzję organu rentowego z dnia 22 lipca 1996 r. odma- wiającą przyznania Janinie J. jednorazowego odszkodowania z tytułu śmierci męża w następstwie wypadku drogowego. Sąd ustalił, że w dniu 23 stycznia 1996 r. Lech J., zatrudniony w Spółdzielni Mieszkaniowej w P.K., wyszedł z pracy około godziny 1815 udając się samochodem do domu w oddalonym o około 18 km W. W odległości 17 km za P., około godz. 1840 , doszło do wypadku komunikacyjnego, w wyniku którego 2 Lech J. poniósł śmierć. Wypadek był zawiniony przez obu kierowców. U zmarłego stwierdzono 1,56 promile alkoholu we krwi. W stan nietrzeźwości wprowadził się on w miejscu pracy. W czasie między wyjściem z zakładu a wypadkiem, w czasie około 20 minut, nie mógł wypić takiej ilości alkoholu, która dawałaby ustalone jego stężenie we krwi. W ocenie Sądu wypadek komunikacyjny, w którym zginął mąż Janiny J. był wypadkiem w drodze z pracy do domu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.), powoływanej dalej jako „ustawa wypadkowa”. Skoro bowiem zmarły wprowadził się w stan nietrzeźwości w miejscu pracy i będąc pod wpływem alkoholu kontynuował pracę, to związek wypad- ku z pracą nie został przerwany. Wyrok ten Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżył kasacją. Wskazując jako jej podstawę naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r., wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwoła- nia. Zdaniem skarżącego, wypadek drogowy i śmierć Lecha J. nie pozostają w związku z pracą. Zmarły musiał wypić 340 g alkoholu na godzinę przed wypadkiem. Zatem, po godzinie 1500 faktycznie nie pracował. Pozostał w zakładzie po zakończe- niu wypełniania obowiązków pracowniczych w celach towarzyskich. Stwierdzone u zmarłego stężenie alkoholu we krwi wykluczało możliwość świadczenie pracy. Tym samym został zerwany związek wypadku z pracą. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wypadkiem w drodze z pracy do domu jest zdarzenie nagłe, wywołane przy- czyną zewnętrzną, zaistniałe w drodze między miejscem wykonywania pracy a miejs- cem zamieszkania pracownika, jeżeli droga ta była najkrótsza i nieprzerwana (art. 6 ustawy wypadkowej w związku z § 14 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 17 października 1975 r. w sprawie zasad i trybu orzekania o uszczerbku na zdrowiu oraz wypłacania świadczeń z tytułu wypadku przy pracy, w drodze do pracy i z pracy oraz z tytułu chorób zawodowych, Dz.U. Nr 36, poz. 199). Kolizja drogowa z dnia 23 stycznia 1996 r. była zdarzeniem nagłym spowodowanym przyczyną zewnętrzną. W rozpoznawanej sprawie okoliczność ta nie jest kwestiono- wana, podobnie jak ustalenie, że wypadek zdarzył się w drodze między siedzibą pra- codawcy a miejscowością zamieszkania Lecha J. Między wypadkiem i powrotem 3 męża wnioskodawczyni z pracy zachodzi niewątpliwie związek fizyczny. Taki fizyczny związek nie wystarcza jednak sam przez się do zakwalifikowania zdarzenia jako wy- padku w drodze z pracy do domu. Trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że związek zdarzenia z pracą ma charakter normatywny. O tym czy nastąpiło ono w drodze z pracy nie decyduje zatem faktyczne, fizyczne pokonywanie odległości z miejsca pracy do miejsca zamieszkania. Opuszczenie terenu zakładu musi wynikać z zakończenia pracy, z zaprzestania wykonywania obowiązków pracowniczych - zwyk- łych, poleconych przez przełożonych lub innych, wykonywanych w interesie praco- dawcy. Picie alkoholu w zakładzie pracy w czasie przeznaczonym na wykonywanie obowiązków pracowniczych powoduje zerwanie związku wypadku z pracą. Nawet wówczas, gdyby nietrzeźwy pracownik pracę faktycznie świadczył. „Pracą” w rozu- mieniu art. 6 ustawy wypadkowej nie jest samo przebywanie w zakładzie pracy, fi- zyczna tam obecność pracownika, ale pozostawanie pracownika w dyspozycji pra- codawcy. Warunkiem pozostawania w dyspozycji pracodawcy jest gotowość pracow- nika do pracy - subiektywny zamiar wykonywana pracy i obiektywna możliwość jej świadczenia. Nietrzeźwość pracownika wyłącza z istoty rzeczy jego gotowość do pracy. Pracodawca nie tylko nie może w takim przypadku dysponować osobą pra- cownika, ale zobowiązany jest odmówić dopuszczenia go do pracy. Stwierdzone u Lecha J. stężenie alkoholu we krwi wynoszące po około 20 minutach od opuszczenia terenu zakładu pracy 1,56 promile jednoznacznie dowodzi zerwania związku drogi do domu z pracą, a w konsekwencji także związku z pracą wypadku w drodze do domu. Lech J. uległ śmiertelnemu wypadkowi wracając z miejsca przeznaczonego na wy- konywanie pracy, ale nie z miejsca wykonywania pracy. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39315 KPC, orzekł jak w sentencji. ========================================