II UKN 351/97

Wyrok z d 26 listopada 1997 r. II UKN 351/97 Przy ustalaniu prawa do renty inwalidzkiej na podstawie wniosku złożo- nego po dniu 15 listopada 1991 r., to jest po wejściu w życie ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania eme- rytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), wa- runkiem zastosowania przepisów dotychczasowych (liczenia okresów zatrud- nienia i okresów równorzędnych) jest spełnienie łącznie wszystkich kryteriów wymaganych do przyznania świadczenia przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Przewodniczący SSN: Barbara Wagner, Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Teresa Romer (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 1997 r. sprawy z wniosku Bożeny T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w Z. o rentę inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 6 lutego 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 6 lutego 1997 r. oddalił apela- cję Bożeny T. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecz- nych w Katowicach z dnia 14 listopada 1996 r. Wyrokiem tym oddalone zostało od- wołanie wnioskodawczyni od decyzji organu rentowego w Z., odmawiającej jej przyznania prawa do renty inwalidzkiej, gdyż w ostatnim 10-cio leciu przed złożeniem wniosku o rentę nie udowodniła wymaganego stażu pracy. Sąd Apelacyjny uznał za niewadliwe ustalenia Sądu Wojewódzkiego, który na podstawie opinii lekarzy sądowych przyjął, że w ciągu 10-ciu ostatnich lat poprze- - 2 - dzających datę powstania inwalidztwa wnioskodawczyni udowodniła jedynie 2 lata 6 miesięcy 16 dni okresów składkowych (od 29 kwietnia 1989 r. do 27 lipca 1991 r. i od 28 lipca 1991 r. do 14 listopada 1991 r.). Okresy te mogą być uzupełnione o 1/3 okresów nieskładkowych, tj. o 10 miesięcy, co nie daje wymaganych 5-ciu lat. W kasacji pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił wyrokowi Sądu Apelacyj- nego naruszenie prawa materialnego - art. 1, 32, 33 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) i wniósł o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach. Kasacja opiera się na tym, że skoro wnioskodawczyni posiadała wymagany okres zatrudnienia przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), brak było podstaw prawnych do zastosowania, przy ustalaniu stażu pracy wymaganego do renty inwalidzkiej, pojęć "okresy składkowe", "okresy nieskład- kowe". Skoro przed wejściem w życie przepisów wprowadzających ten podział, wnioskodawczyni spełniała kryterium okresu zatrudnienia w myśl obowiązujących wówczas przepisów powinna otrzymać rentę inwalidzką. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Bożena T. złożyła wniosek o rentę inwalidzką 6 sierpnia 1992 r., a więc pod rządami ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent... (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Z niekwestionowanych ustaleń Sądów obu instancji, znajdujących także potwierdzenie w aktach rentowych wynika, że wnioskodawczyni do dnia 21 lipca 1992 r. pobierała świadczenie rehabilitacyjne. Warunkiem pobiera- nia tego świadczenia jest brak inwalidztwa. Początkowo organ rentowy odmówił przyznania renty ze względu na brak inwalidztwa. Wnioskodawczyni podjęła zatrud- nienie od 1 kwietnia do 3 sierpnia 1993 r. Kolejny wniosek o rentę inwalidzką został złożony 19 października 1995 r. i rozstrzygnięcie tego wniosku stało się przedmiotem sporu. Decyzją z dnia 26 kwietnia 1996 r. organ rentowy odmówił wnioskodawczyni przyznania renty inwalidzkiej ze względu na to, że w okresie ostatnich 10-ciu lat przed złożeniem wniosku nie wykazała pięciu lat okresów składkowych i nie- - 3 - składkowych. Na podstawie opinii biegłych lekarzy Sąd Wojewódzki ustalił, że inwalidztwo wnioskodawczyni w trzeciej grupie inwalidów istnieje od 1992 r. W okresie tym nie wykazała wymaganych 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Prawo do renty inwalidzkiej jest uzależnione od wystąpienia trzech przesła- nek: zaliczenia do jednej z grup inwalidów, posiadania wymaganego stażu pracy i relacji czasowej pomiędzy upływem okresów składkowych a datą powstania inwa- lidztwa (art. 32 pkt 3 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o z.e.p.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r., która weszła w życie z dniem 15 listopada 1991 r. i od tej daty ma zastosowanie także do ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, przy ustalaniu prawa i wysokości świadczeń uwzględnia się wymienione w tym przepisie okresy składkowe. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 17 października 1991 r. przy ustalaniu prawa i wysokości świadczeń oprócz okresów składkowych, o których mowa w art. 2 uwzględnia się także "okresy nieskładkowe". Do okresów nieskładkowych należy między innymi okres pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Według art. 4 ust. 2, tej ustawy przy ustalaniu prawa i wysokości świadczeń okresy nieskładkowe uwzględnia się w rozmiarze nie przekraczającym jednej trzeciej uwzględnionych okresów składkowych. Ta właśnie zasada stała się podstawą odmówienia wniosko- dawczyni prawa do renty inwalidzkiej. Niewątpliwie wprowadzenie ograniczenia uwzględniania okresów nieskładko- wych do 1/3 okresów składkowych pogorszyło sytuację prawną niektórych osób. Należy do nich wnioskodawczyni. Kasacja jednak nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r. przepisy ustaw i dekretów, w tym ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p., stosuje się od dnia wejścia w życie ustawy rewaloryzacyjnej, o ile nie są sprzeczne z jej postanowieniami. Tym samym stoso- wanie przy ustalaniu prawa do renty pojęć "okresy zatrudnienia" i " okresy równo- rzędne", o których mowa w art. 33 ustawy o z.e.p., stało się od 1 listopada 1991 r. (od dnia wejścia w życie ustawy o rewaloryzacji...) niedopuszczalne. Do wnioskodaw- czyni nie ma też zastosowania art. 26 ust. 2 ustawy rewaloryzacyjnej. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 przepisy ustawy stosuje się do wniosków o świadczenia, zgłoszonych począwszy od dnia wejścia w życie ustawy rewaloryzacyjnej. Na mocy tego przepisu - 4 - prawo Bożeny T. do renty inwalidzkiej jest rozpatrywane na podstawie przepisów ustawy rewaloryzacyjnej. Wspomniany art. 26 ust. 2 przewiduje wyjątek od zasady wyrażonej w ust. 1, a mianowicie pozwala na stosowanie przy ustalaniu warunków do emerytury lub renty między innymi przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p., pod wa- runkiem jednak, że osoby, które nie zgłosiły wprawdzie wniosku o emeryturę lub rentę przed 1 listopada 1991 r., spełniły przed tą datą łącznie warunki wymagane do nabycia emerytury lub renty. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że wnioskodawczyni nie spełniła przed dniem 15 listopada 1991 r. wszystkich warunków wymaganych łącznie do przyznania renty inwalidzkiej - stała się inwalidą w roku 1992, a więc już po wejściu w życie ustawy z 17 października 1991 r. Warunkiem zastosowania przepisów dotychczasowych w przypadku wniosko- dawczyni mogłoby być łączne spełnienie przez nią wszystkich warunków wymaga- nych do przyznania renty inwalidzkiej przed 15 listopada 1991 r.: posiadanie okresów zatrudnienia w rozumieniu art. 33 ustawy o z.e.p., zaliczenie do jednej z grup inwalidów i powstanie inwalidztwa w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrudnienia. Jest poza sporem, że wszystkich tych warunków łącznie wnioskodawczyni w przewidzia- nym przez art. 26 ust. 2 ustawy rewaloryzacyjnej terminie nie spełniła. Kasacja oparta jedynie na tym, że okresy jej pracy odpowiadały kryterium okresu zatrudnie- nia, w myśl obowiązujących przepisów nie zasługuje na uwzględnienie. Dlatego też na mocy art. 393 12 KPC Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================