II UKN 341/98

Wyrok z dnia 3 grudnia 1998 r. II UKN 341/98 Sąd dokonuje oceny legalności decyzji rentowej według stanu prawnego istniejącego w dacie jej wydania. Zmiana stanu prawnego w toku postępowania sądowego uprawnia osobę zainteresowaną do złożenia nowego wniosku o przyznanie świadczenia emerytalno-rentowego. Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Stefania Szymańska (sprawozdawca), Maria Tyszel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 1998 r. sprawy z wniosku Macieja M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o rentę inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 7 kwietnia 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w W. decyzją z dnia 5 czerwca 1997 r. odmówił prawa do renty inwalidzkiej Maciejowi M., prowadzącemu od 1 maja 1982 r. działalność gospodarczą, w tym od 10 października 1990 r. do 13 sierpnia 1996 r. jako taksówkarz, , ponieważ Wojewódzka KIZ orzeczeniem z dnia 17 marca 1997 r. zaliczyła go do III grupy inwalidów. Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 3 grudnia 1997 r. oddalił odwołanie wnios- kodawcy, pouczając go w uzasadnieniu, że od 1 września 1997 r. nastąpiła zmiana w stanie prawnym i w związku z tym może wystąpić z nowym wnioskiem o rentę z ty- tułu niezdolności do pracy. Sąd Wojewódzki przeprowadził dowód z opinii biegłych lekarzy neurologa i chirurga ortopedy-traumatologa, którzy również zaliczyli wnios- kodawcę do III grupy inwalidów. Biegli rozpoznali nawykowe zwichnięcie barku pra- wego (operowane w 1976 r.), stan po złamaniu (bez przemieszczeń) szyjki kości ra- 2 miennej prawej (w 1996 roku) z uszkodzeniem stożka roratorów i z upośledzeniem sprawności kończyny górnej prawej bez zmian w obrębie układu nerwowego. Od tego wyroku wniósł apelację wnioskodawca wyjaśniając, że po raz pierw- szy zwichnięcia barku doznał jako pracownik Gminnej Spółdzielni w G.K. w 1976 r. i wówczas był operowany, ale uraz jakiego doznał w 1987 r. zniweczył skutki leczenia i zwichnięcie barku stało się nawrotowe. Z powodu stanu po operacji strun głosowych przestał pracować w kontakcie ze sztucznym tworzywem i podjął w 1990 r. działal- ność gospodarczą jako kierowca taksówki, którą kontynuuje, osiągając od 1 lutego 1998 r. bardzo niskie zarobki, nie pozwalające na utrzymanie rodziny. Domagał się „zaliczenia do III grupy inwalidów na stałe”. Sąd Apelacyjny wyrokiem z 7 kwietnia 1998 r. oddalił apelację. W uzasadnie- niu wyroku Sąd podkreślił, iż stosownie do art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 1997 r., renta inwalidzka przysługuje ubezpie- czonemu w razie zaliczenia do I lub II grupy inwalidów. Oznacza to, iż prawo do renty inwalidzkiej przysługuje osobie, która jest niezdolna do wykonywania jakiegokolwiek zatrudnienia. Wnioskodawca nie spełnia tego warunku, czego nie kwestionuje, do- magając się „zaliczenia do III grupy inwalidów na stałe” Sąd Wojewódzki w uzasad- nieniu wyroku wskazał na zmiany, jakie nastąpiły w tym przedmiocie od 1 września 1997 r., wprowadzone przez art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym (Dz.U. Nr 100, poz. 461), a w świetle których prawo do renty osoby podlegającej ubezpie- czeniu społecznemu na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. jest uzależnione od wykazania częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy. Wnioskodawca wniosek zgłosił i jak wynika z jego oświadczenia złożonego w skardze apelacyjnej podjął w dniu 1 lutego 1998 r. działalność gospodarczą zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami zawodowymi, żaląc się jednak na trudności w wykonywaniu tego zawodu z powodu złego stanu zdrowia. W tym stanie Sąd Apelacyjny nie znalazł usprawiedliwionych podstaw dla uwzględnienia apelacji. W kasacji wniesionej w imieniu wnioskodawcy przez jego pełnomocnika, za- rzuca się naruszenie prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, na skutek tego, że Sąd przy wyrokowaniu: 1) nie zastosował obowiązującego już w tym czasie przepisu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych 3 ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym (Dz.U. Nr 100, poz. 461), natomiast za podstawę rozstrzygnięcia przyjął nieobowiązujący już art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowa- dzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin; 2) nie ustalił, czy wnioskodawca odpowiada nowym ustawowym kryteriom osoby częściowo niezdolnej do pracy, tj. takiej, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami. Wniosek kasacji zmierza do uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego i do prze- kazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. Wbrew bowiem podniesionym w niej zarzutom, Sądy obu instancji prawidłowo oce- niały prawo wnioskodawcy do renty inwalidzkiej w aspekcie art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.). Wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o przyznanie renty inwalidzkiej w dniu 28 kwiet- nia 1997 r., a więc w czasie obowiązywania powołanego wyżej przepisu. W tym sta- nie organ rentowy wydając decyzję w dniu 5 czerwca 1997 r. prawidłowo odwołał się do art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. Wobec zaś niezaliczenia wniosko- dawcy do II lub I grupy inwalidów, organ rentowy odmówił przyznania renty inwalidz- kiej. Rzeczą Sądu pierwszej instancji było więc skontrolowanie prawidłowości tej de- cyzji, a mianowicie czy jest ona zgodna z obowiązującymi w dacie jej wydania prze- pisami prawa, a w szczególności z art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. Sąd Wojewódzki przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe, którego wyniki pot- wierdziły brak inwalidztwa co najmniej II grupy, a tym samym zgodność decyzji orga- nu rentowego z obowiązującymi w dacie jej wydania przepisami prawa. Sąd Woje- wódzki nie był władny oceniać prawa wnioskodawcy do renty inwalidzkiej w aspekcie zmienionego stanu prawnego, spowodowanego uchyleniem z dniem 1 września art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. Jak już bowiem wyżej zaznaczono, zaskar- żona decyzja została wydana jeszcze w dacie obowiązywania tego przepisu. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu Wojewódzkiego, mógł zatem tylko ograniczyć się do skontrolowania, czy wyrok oddalający odwołanie 4 wnioskodawcy odpowiada prawu. Wobec zaś stwierdzenia, że stan faktyczny sprawy i obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy prawa nie uprawniały wnioskodawcy - z uwagi na brak inwalidztwa co najmniej II grupy -do renty inwalidz- kiej, prawidłowo oddalił apelację jako nieuzasadnioną. Dlatego w rozpatrywanej sprawie nie występowała potrzeba prowadzenia postępowania dowodowego na oko- liczność, czy wnioskodawca odpowiada nowemu ustawowemu kryterium osoby częś- ciowo niezdolnej do pracy zarobkowej w rozumieniu art. 23 ust. 1 ustawy o z.e.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 września 1997 r. Ta kwestia będzie przedmiotem rozpoznania w nowym postępowaniu, wszczętym przez wnioskodawcę w związku ze złożeniem przez niego kolejnego wniosku o rentę inwalidzką w 1998 roku, a więc pod rządami zmienionego w tym zakresie stanu prawnego. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 39312 KPC. ========================================