II UKN 331/97

Wyrok z dnia 14 listopada 1997 r. II UKN 331/97 Nabycie uprawnień do renty inwalidzkiej przez pracownika nie pozos- tającego w zatrudnieniu w chwili zgłoszenia wniosku o rentę, zależy od ustale- nia czy inwalidztwo powstało w okresie objętym ochroną ubezpieczeniową. Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Zbigniew Myszka (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra Wiśniewskiego, po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 1997 r. sprawy z wniosku Danuty K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w W. o rentę inwalidzką, na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1996 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu- Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do ponownego rozpozna- nia. U z a s a d n i e n i e Minister Sprawiedliwości wniósł w interesie ubezpieczonej Danuty K. kasację od prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1996 r. [...], wydanego w sprawie z jej odwołania od odmownej decyzji rentowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Od- działu w W. z dnia 14 maja 1996 r. Powyższemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 32 i 33 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emery- talnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), a także przepisu art. 278 KPC i na podstawie art.12 ust. 3 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego...(Dz. U. Nr 43, poz. 189) wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i - 2 - Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu kasacji wskazano, że rozpoznając odwołanie ubezpieczonej Sąd Wojewódzki poddał ją badaniom przez biegłego lekarza sądowego [...], który z powodu ujawnionego schorzenia [...] zakwalifikował ją do trzeciej grupy inwalidów od dnia 10 października 1995 r. Równocześnie biegły ten podkreślił, że była ona uznana za inwalidę z powodu schorzeń wewnętrznych już od 1975 r. Powodowało to konieczność jej zbadania przez biegłego internistę, ale Sąd Wojewódzki takiego dowodu nie przeprowadził, natomiast oddalił odwołanie, wskazując na brak udoku- mentowanego 5 letniego okresu zatrudnienia ubezpieczonej w ostatnim dziesięcio- leciu przed datą zgłoszenia wniosku rentowego. Tymczasem stosownie do przepisów art. 32 i 33 ustawy o z.e.p. prawo do renty inwalidzkiej przysługuje również wtedy, gdy inwalidztwo pracownika powstało we wcześniejszym dziesięcioleciu, byle w czasie zatrudnienia lub w okresie równorzędnym z zatrudnieniem lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Ten aspekt sprawy pominął Sąd Wojewódzki, skoro z akt rentowych ubezpieczonej, wystawionych na jej poprzednie nazwisko P., wynika, że ubezpieczona - ur. 9 września 1947 r., pracowała z małymi przerwami od 22 listopada 1965 r. do dnia 31 marca 1974 r., a następnie od dnia 4 marca 1976 r. z przerwami do dnia 25 sierpnia 1982 r. W późniejszym okresie podjęła zatrudnienie dopiero od 1 listopada 1994 r. Inwalidztwo trzeciej grupy z ogólnego stanu zdrowia spowodowane schorzeniami [...] Obwodowa KIZ stwierdziła u ubezpieczonej już w dniu 20 sierpnia 1975 r., podkreślając że istniało od stycznia 1971 r. Stan inwalidztwa z powodu chorób układu krążenia potwierdzały następne badania, przeprowadzane wprawdzie dla celów zatrudnienia ubezpieczonej w spół- dzielczości inwalidzkiej, ale okoliczności te potwierdzały jej status inwalidy w tych latach, co przemawiało za stanowiskiem, że inwalidztwo to powstało w czasie wyko- nywanego od 22 listopada 1965 r. zatrudnienia ubezpieczonej , która w dacie jego powstania legitymowała się ustawowo wymaganym stażem do renty. W tych okolicz- nościach bezpodstawne było pominięcie wniosku biegłego [...] o zbadanie ubezpie- czonej przez lekarza internistę-kardiologa w celu ustalenia, czy stwierdzone u niej w latach 1975-1979 inwalidztwo z powodu chorób układu krążenia trwało nieprzerwanie do chwili obecnej. Pominięcie takiego dowodu stanowiło naruszenie art. 278 KPC i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. - 3 - Sąd Najwyższy uznał, że kasacja jest uzasadniona, ponieważ Sąd Woje- wódzki bezpodstawnie pominął niezbędną dla prawidłowego wyrokowania w sprawie potrzebę uzyskania opinii biegłego lekarza sądowego w zakresie niewątpliwych kar- diologicznych schorzeń ubezpieczonej, które kwalifikowały jej stan inwalidztwa dla celów nierentowych już od stycznia 1971 r. Konieczność uzyskania opinii biegłego kardiologa wynikała nie tylko z wyrażonej dwukrotnie sugestii biegłego [...], zawartej w jego opinii sądowo-lekarskiej z dnia 20 listopada 1996 r., ale również z dołączo- nych do odwołania zaświadczeń lekarskich, potwierdzających występowanie u ubezpieczonej schorzeń kardiologicznych już od 24 roku życia. W aktach rentowych Danuty K. znajdują się liczne tego rodzaju zaświadczenia lekarskie, które - poczy- nając od sygnalizowanego w kasacji orzeczenia OKIZ z dnia 20 sierpnia 1975 r. - kwalifikowały ją do trzeciej grupy inwalidów wprawdzie dla celów nierentowych, ale taki potwierdzony wieloma dokumentami stan inwalidztwa, który nie ulegał poprawie według innych orzeczeń tej Komisji z 28 kwietnia 1977 r., 2 sierpnia 1978 r. i z 22 października 1979 r., powinien być zweryfikowany w postępowaniu sądowym zmie- rzającym do wydania orzeczenia w sprawie uprawnień rentowych. Rozległe i istotne schorzenia kardiologiczne były nadto sygnalizowane w zaświadczeniu o stanie zdrowia z dnia 28 lutego 1996 r., które potwierdziło orzeczenie OKIZ z dnia 1 kwiet- nia 1996 r. kwalifikujące ubezpieczoną do trzeciej grupy inwalidów od 1 marca 1996 r. W tych okolicznościach, skoro w odwołaniu ubezpieczona twierdziła , że jest inwa- lidą z ogólnego stanu zdrowia od "roku 1979 do roku 1981”, to sporem była objęta również data powstania inwalidztwa, a Sąd Wojewódzki był obowiązany przeprowa- dzić niezbędne postępowanie dowodowe dla wyjaśnienia tej kwestii, która może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a przeto oczywiście zasadny okazał się kasa- cyjny zarzut naruszenia przepisu art. 278 KPC. W kasacji trafnie zwrócono uwagę, że spełnienie podstawowych przesłanek prawnych nabycia uprawnień do renty inwalidzkiej w stosunku do pracownika nie pozostającego w zatrudnieniu w chwili zgłoszenia wniosku uzależnione jest od ustalenia daty powstania inwalidztwa w okresie objętym ochroną ubezpieczeniową (art. 32 i 33 ustawy z z.e.p. w związku z art. 6 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie - 4 - niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). W przypadku ubezpieczonej wy- maga to zweryfikowania daty powstania [...] inwalidztwa z przyczyn kardiologicznych, do której należało odnieść zbadanie pozostałych ustawowych przesłanek ewentualnego nabycia przez nią prawa do renty inwalidzkiej. Kwestia prawidłowego zastosowania wskazanych przepisów prawa materialnego zależy zatem od ko- niecznego uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie przez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego internisty-kardiologa w zakresie ustalenia daty powstania oraz okresu trwania inwalidztwa ubezpieczonej, wynikającego z jej schorzeń kardiologicznych. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy wyrokował na podstawie art. 393 13 KPC. ========================================