II UKN 313/97

Wyrok z dnia 29 października 1997 r. II UKN 313/97 Podanie w sentencji wyroku nazwiska sędziego, który w rozpoznawaniu sprawy nie uczestniczył, nie może być uznane za oczywistą omyłkę lub niedo- kładność, uzasadniające sprostowanie wyroku (art. 350 KPC). Przewodniczący SSN: Maria Tyszel, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (sprawoz- dawca), Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 29 października 1997 r. sprawy z wniosku Tadeusza D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o rentę inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjne- go-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 25 marca 1997 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu-Są- dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku do ponownego rozpoznania, po- zostawiając temu Sądowi orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 12 listopada 1996 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni oddalił odwołanie wnioskodaw- cy Tadeusza D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w G. z dnia 25 marca 1996 r., wstrzymującej rentę inwalidzką wobec ustania inwalidztwa, po ustaleniu następującego stanu faktycznego: Ubezpieczony pobierał rentę inwalidzką według trzeciej grupy z ogólnego sta- nu zdrowia od dnia 21 lutego 1987 r. W wyniku badań kontrolnych przeprowadzo- nych przez Obwodową Komisję Lekarską do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w dniu 30 stycznia 1996 r. został w dalszym ciągu zaliczony do trzeciej grupy inwalidów, ale wobec zarzutów Lekarza Inspektora Orzecznictwa Inwalidzkiego, Wojewódzka Komi- sja po przeprowadzeniu specjalistycznego badania neurologicznego, orzekła, iż stan jego zdrowia nie kwalifikuje go do żadnej z grup inwalidów. Sąd Wojewódzki dopuścił dowód z opinii biegłego neurologa, który nie stwierdził u badanego schorzeń [...] 2 ograniczających w sposób istotny zdolności wnioskodawcy do pracy [...]. Dowód z opinii biegłych został ponowiony z uwagi na twierdzenia wnioskodawcy, iż renta in- walidzka została mu przyznana z powodu uszkodzenia pnia mózgu. W opinii biegli przyjęli, że rozpoznane schorzenia nie ograniczają zdolności badanego do pracy. Podzielając przedstawione opinie, Sąd uznał, iż nie występują przesłanki pozwala- jące na przyznanie odwołującemu się dochodzonego świadczenia. Wobec apelacji wnioskodawcy, Sąd Apelacyjny w Gdańsku orzekł o jej odda- leniu, podzielając ustalenia Sądu pierwszej instancji (wyrok z dnia 25 marca 1997 r. [...]). Powyższy wyrok zaskarżył kasacją wnioskodawca i zarzucając nieważność postępowania, wynikającą z naruszenia przepisów postępowania (art. 379 pkt 4 w związku z art. 332 KPC) "przejawiającą się wydaniem wyroku przez skład sędziów inny, niż ten, przed którym odbyła się rozprawa", oraz naruszenie prawa materialne- go - art. 23 i 24 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pra- cowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) przez nieprzyjęcie, iż "długo- trwałe naruszenie sprawności organizmu, nawet jeżeli nie ogranicza zdolności do wy- konywania zatrudnienia, jest wystarczającą podstawą do uznania za inwalidę III gru- py", wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponow- nego rozpoznania, z przyznaniem pełnomocnikowi kosztów pomocy prawnej udzielo- nej z urzędu. Zdaniem kasacji, wyrok został wydany przez skład orzekający skła- dający się z trzech kobiet, tymczasem w pisemnej sentencji figuruje sędzia Jerzy A. jako jeden z członków składu. Nadto opinie biegłych powołanych przez Sąd są roz- bieżne w treści, co uzasadnia dopuszczenie dowodu z innego zespołu biegłych, czy- niąc obecnie sprawę niedojrzałą do stanowczego rozstrzygnięcia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W sprawie zachodzi nieważność postępowania, co przesądza konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku, bez potrzeby badania ewentualnego naruszenia prawa materialnego zarzucanego w kasacji. Sentencja wyroku Sądu Apelacyjnego wydana została przez skład sądzący, który nie rozpoznawał sprawy. Wynika z niej bowiem, że w składzie zasiadał - jako jego członek - sędzia Jerzy A., on też figuruje w oznaczeniu składu w protokole z rozprawy apelacyjnej z dnia 25 marca 1997 r. Sporządzone na wniosek Tadeusza D. 3 uzasadnienie wyroku zostało podpisane również przez tego sędziego. Nie jest tym- czasem wątpliwe w świetle wyjaśnień zawartych w aktach sprawy, że wyrok wydany został przez inny, niż oznaczony w sentencji skład, w miejsce bowiem sędziego Jerzego A. w składzie uczestniczyła sędzia Alina K.S., która podpisała jedynie sen- tencję wyroku. Uzasadnienie nie zostało przez nią podpisane. Z wyjaśnień sędziów wynika, że protokół rozprawy i komparycja wyroku spo- rządzone zostały wcześniej. Fakt, że zarządzeniem z dnia 27 maja 1997 r. i postano- wieniem z tej samej daty, sprostowano jako "oczywistą omyłkę" oznaczenia składu w protokole i sentencji wyroku, nie zmienia stwierdzonego naruszenia prawa skutkują- cego nieważność postępowania. Sprostowanie w wyroku dotyczyć może niedokład- ności, błędów pisarskich albo rachunkowych lub innych oczywistych omyłek (art. 350 § 1 KPC). W pojęciu "niedokładności" i "oczywistych omyłek" nie mieści się zmiana oznaczenia składu Sądu rozpoznającego sprawę, polegająca na wpisaniu innego sę- dziego. Niedokładność, czy oczywista omyłka dotyczyć może pisowni nazwisk czy imion, nie jest nią natomiast wpisanie innej osoby w miejsce uwidocznionej w senten- cji wyroku. W myśl art. 323 KPC wyrok może być wydany jedynie przez sędziów, przed którymi odbyła się rozprawa poprzedzająca bezpośrednio wydanie wyroku, a sentencja powinna zawierać między innymi wymienienie sędziów orzekających w sprawie (art. 325 KPC). W sytuacji, gdy w doręczonym odpisie wyroku i uzasadnieniu figurują inne osoby niż te, które brały udział w ogłoszeniu wyroku stronie, zachodzi sprzeczność składu sądu z wymienionymi przepisami prawa, skutkująca nieważność postępowania. Rażące niedbalstwo w oznaczeniu składu sądu nie może podlegać sprostowaniu w trybie i na zasadach dotyczących niedokładności i oczywistych omyłek zawartych w art. 350 § 1 KPC, wykracza bowiem poza granice określone tym przepisem. Przedstawione okoliczności dają podstawę do stwierdzenia nieważności pos- tępowania w myśl art. 379 pkt 4 KPC i uwzględnienia kasacji na podstawie art. 39313 § 1 KPC. Stwierdzenie nieważności postępowania jest niezależne od wpływu tej wa- dy, niweczącej walor prawny dotychczasowego postępowania, na wynik sprawy. W takiej sytuacji odpada potrzeba, a nawet możliwość wykazywania związku przyczyno- wego między nieważnością postępowania a wynikiem sprawy, co powoduje, że Sąd Najwyższy nie powinien i nie może w ogóle przystępować do merytorycznej kontroli zakwestionowanego orzeczenia (tak w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 1996 r., I PKN 28/96). 4 O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 108 § 2 w związku art. 39319 KPC. ========================================