II UKN 297/00

Sąd Najwyższy2001-03-28
SAOSubezpieczenia społecznerentyŚrednianajwyższy
rentaniezdolność do pracyubezpieczenia społeczneciężar dowoduustawa emerytalnaSąd Najwyższypostępowanie kasacyjne

Sąd Najwyższy oddalił kasację wnioskodawcy, potwierdzając, że ciężar dowodu w zakresie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy spoczywa na wnioskodawcy, który musi wykazać odpowiedni okres zatrudnienia i powstanie niezdolności do pracy w wymaganym terminie.

Sprawa dotyczyła wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Wnioskodawca nie spełnił wymogów dotyczących okresu zatrudnienia (wykazał 4 lata, 11 miesięcy i 19 dni zamiast wymaganych 5 lat) oraz terminu powstania niezdolności do pracy (powstała po upływie 18 miesięcy od ustania zatrudnienia). Sądy niższych instancji oddaliły wniosek, a Sąd Najwyższy oddalił kasację, podkreślając, że ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy i że nie można powoływać nowych dowodów w postępowaniu kasacyjnym.

Wnioskodawca Stanisław S. domagał się przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przez wnioskodawcę wymogów określonych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W szczególności, wnioskodawca nie wykazał wymaganego 5-letniego okresu zatrudnienia w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku lub powstaniem niezdolności do pracy, a także niezdolność do pracy powstała po upływie 18 miesięcy od ustania zatrudnienia. Sądy obu instancji (Okręgowy i Apelacyjny w Białymstoku) podzieliły stanowisko ZUS i oddaliły odwołanie oraz apelację wnioskodawcy. W kasacji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w tym pominięcie dowodu z Urzędu Pracy oraz błędne ustalenie daty powstania niezdolności do pracy. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że postępowanie kasacyjne nie służy badaniu ustaleń faktycznych, a wnioskodawca nie przedstawił dowodów na poparcie swoich twierdzeń w odpowiednim czasie. Podkreślono, że ciężar dowodu w sprawach o świadczenia rentowe spoczywa na wnioskodawcy, zgodnie z art. 116 ust. 5 ustawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Ciężar dowodu w zakresie prawa do świadczenia i jego wysokości spoczywa na wnioskodawcy.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 116 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, do wniosku powinny być dołączone dowody uzasadniające prawo i wysokość świadczenia, co oznacza, że obowiązek ich przedstawienia spoczywa na osobie ubiegającej się o rentę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B.

Strony

NazwaTypRola
Stanisław S.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (7)

Główne

u.e.r.f.u.s. art. 116 § ust. 5

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Do wniosku o rentę powinny być dołączone dowody uzasadniające prawo i wysokość świadczenia.

u.e.r.f.u.s. art. 14 § ust. 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Reguluje sposób ustalania daty powstania niezdolności do pracy w przypadku braku możliwości jej precyzyjnego określenia.

Pomocnicze

u.e.r.f.u.s. art. 57

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Określa przesłanki nabycia prawa do renty.

k.p.c. art. 316 § § 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy postępowania dowodowego i uwzględniania nowych okoliczności.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oceny dowodów przez sąd.

k.p.c. art. 393(11) § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Określa związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi.

k.p.c. art. 393(12)

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ciężar dowodu w sprawach rentowych spoczywa na wnioskodawcy. Postępowanie kasacyjne nie jest etapem do przedstawiania nowych dowodów i faktów. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji. Zastosowanie art. 14 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w przypadku braku możliwości ustalenia daty powstania niezdolności do pracy.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 316 § 1 i 2 KPC przez pominięcie zaświadczenia z Urzędu Pracy. Naruszenie art. 233 § 1 KPC przez błędne przyjęcie daty powstania niezdolności do pracy.

Godne uwagi sformułowania

Do wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy powinny być dołączone dowody uzasadniające prawo i wysokość tego świadczenia ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy Postępowanie kasacyjne ma charakter szczególny. Sąd Najwyższy jako sąd kasacyjny dokonuje kontroli prawidłowości stosowania prawa przez sądy, a nie kontroli trafności ustaleń faktycznych w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powoływanie nowych faktów i dowodów

Skład orzekający

Jerzy Kuźniar

przewodniczący

Maria Tyszel

sędzia

Herbert Szurgacz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie ciężaru dowodu w sprawach rentowych oraz ograniczeń postępowania kasacyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz procedury kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące ciężaru dowodu w sprawach rentowych i ograniczeń postępowania kasacyjnego, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w ubezpieczeniach społecznych.

Kto musi udowodnić prawo do renty? Sąd Najwyższy wyjaśnia ciężar dowodu.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 28 marca 2001 r. II UKN 297/00 Do wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy powinny być dołączo- ne dowody uzasadniające prawo i wysokość tego świadczenia (art. 116 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie- czeń Społecznych, Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), co oznacza, że ciężar dowo- du w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie: SN Maria Tyszel, SA Herbert Szurgacz (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2001 r. sprawy z wniosku Stanisława S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B. o rentę, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 25 lutego 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 23 lutego 2000 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku oddalił apelację wnioskodawcy Stanisława S. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku, którym Sąd ten oddalił odwołanie wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecz- nych-Oddziału w B. z 5 sierpnia 1999 r. odmawiającej mu prawa do renty z tytułu nie- zdolności do pracy. Podstawą odmowy prawa do renty był brak 5-letniego okresu zatrudnienia przypadającego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę, a także przed dniem powstania inwalidztwa. Ponadto, niezdolność do pracy powstała w okresie dłuższym niż 18 miesięcy od ustania zatrudnienia w dniu 1 sierpnia 1996 r. Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca jest częściowo niezdolny do pracy od dnia 27 maja 1999 r. Wnioskodawca nie spełnia jednak warunku powstania niezdol- 2 ności do pracy w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrudnienia oraz warunku posiadania okresu 5 lat zatrudnienia; wnioskodawca wykazał okres zatrudnienia w wymiarze 4 lata 11 miesięcy i 19 dni. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację wnioskodawcy, podzielił ustalenia Sądu Okręgowego odnośnie do daty powstania niezdolności do pracy oraz posiadanego przez wnioskodawcę okresu zatrudnienia. W sprawie daty powstania niezdolności do pracy wnioskodawca poza jej kwestionowaniem nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby wskazywać na jej wcześniejsze powstanie. Nie spełniając przesłanek określonych art. 57 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) - wnioskodawca nie nabył prawa do renty. W kasacji od powyższego wyroku pełnomocnik wnioskodawcy wskazał na na- ruszenie art. 316 § 1 i 2 KPC jako przykład naruszenia przepisów postępowania „w zakresie który miał wpływ na wynik sprawy” przez pominięcie zaświadczenia z Urzędu Pracy o pobieraniu zasiłku dla bezrobotnych w okresie od 31 października do 31 grudnia 1991 r., a ponadto zarzucił naruszenie art. 233 § 1 KPC przez przyjęcie przez Sąd daty powstania niezdolności do pracy zawartej w opinii biegłego lekarza, który utożsamił ją z datą złożenia wniosku o przyznanie prawa do renty. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie jest zasadna. Postępowanie kasacyjne ma charakter szczególny. Jego specyfika polega między innymi na tym, że Sąd Najwyższy jako sąd kasacyjny dokonuje kontroli prawidłowości stosowania prawa przez sądy, a nie kontroli trafności ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia. Konsekwen- cją tej cechy jest, że w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powoływanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39311 § 2 KPC). W rezultacie dołączone do kasacji zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w B. o pobieraniu zasiłku w 1999 r. nie może zostać objęte postępowaniem dowodowym. Chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 316 § 1 i § 2 KPC, ponieważ wymienione zaświadczenie, noszące datę 28 maja 1999 r. zostało dołączone dopiero do kasacji i nie było znane Sądowi drugiej instancji. Stosownie do art. 116 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS do wniosku w sprawie przyznania świadczeń 3 powinny być dołączone dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokość. Oznacza to, że ciężar dowodu w wymienionych sprawach spoczywa na wnio- skodawcy, w związku z czym nie ma podstaw do obciążania tym obowiązkiem sądu. Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC. Zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jeżeli nie ma możliwości ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, natomiast ustalono okres, w którym niezdol- ność do pracy powstała, za datę powstania niezdolności do pracy przyjmuje się datę końcową tego okresu. Jeżeli nie ma możliwości ustalenia ani daty, ani okresu po- wstania niezdolności do pracy, za datę powstania niezdolności przyjmuje się datę zgłoszenia wniosku o świadczenie. W odniesieniu do wnioskodawcy została ona ustalona w tym drugim, wymienionym w przepisie trybie ustalania daty niezdolności do pracy. W opinii biegłego wyraźnie zaznaczono, że występuje „Brak dokumentacji medycznej umożliwiającej ustalenie wcześniejszej (tj. przed 27 maja 1999 r.) daty częściowej niezdolności do pracy”. Skoro kasacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI