II UKN 293/97

Wyrok z dnia 10 października 1997 r. II UKN 293/97 Możliwość dochodzenia roszczeń uzupełniających z tytułu wypadku przy pracy na podstawie prawa cywilnego, nie oznacza odpowiedzialności praco- dawcy według zasad wynikających z ustawy wypadkowej. Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN Stefania Szymańska, Maria Tyszel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 października 1997 r. sprawy z po- wództwa Dariusza G. przeciwko [...] Klubowi Sportowemu "K." w K. o rentę uzupeł- niającą i wynagrodzenie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 30 grudnia 1996 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 1996 r. [...], Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Katowicach oddalił powództwo Dariusza G. przeciwko [...] Klubowi Sportowemu "K." w K. o rentę uzupełniającą i wynagrodzenie, po ustaleniu następującego stanu faktycznego: W dniu 1 sierpnia 1990 r. strony zawarły umowę o pracę, w myśl której powód był zatrudniony w pozwanym Klubie w charakterze za- wodnika piłkarskiego. W czasie rozgrywek ligowych w dniu 19 marca 1994 r. doznał on kontuzji w starciu z zawodnikiem drużyny przeciwnej, a zdarzenie to uznane zostało przez pracodawcę za wypadek przy pracy. W następstwie wypadku powód poddany został operacji, a leczenie i rehabilitacja trwały do 17 października 1994 r. Mimo odzyskania zdolności do pracy i po podjęciu przygotowań do rozgrywek pił- karskich w następnym sezonie, w marcu 1995 r. przeniesiono go do drugiej drużyny, a po dalszych trzech miesiącach, z dniem 1 lipca 1995 r. powód odszedł z pozwa- - 2 - nego Klubu. Według ustaleń Sądu Wojewódzkiego powód otrzymał w okresie lecze- nia należne - w myśl przepisów płacowych - świadczenia, a wynagrodzenie za okres od 14 marca do 31 maja 1995 r. obejmowało także część przewidzianej przepisami płacowymi premii. Brak więc podstaw do dochodzenia rekompensaty z tytułu odsu- nięcia z pierwszej drużyny piłkarskiej, nie da się bowiem przyjąć, iż gdyby nie wypa- dek przy pracy, powód zachowałby status zawodnika tej drużyny. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, brak nadto okoliczności, które uzasadniałyby odpowiedzialność pozwanego Klubu w myśl art. 415 lub 435 KC. Rewizję powoda od tego wyroku Sąd Apelacyjny oddalił stwierdzając, że moż- liwość dochodzenia roszczeń uzupełniających na zasadach prawa cywilnego dotyczy tylko sytuacji, w których istnieje przewidziana przepisami prawa cywilnego, od- powiedzialność pracodawcy (wyrok z dnia 30 grudnia 1996 r. [...]). Powyższy wyrok zaskarżył kasacją powód i zarzucając naruszenie prawa materialnego - art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie niektórych prze- pisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 36, poz. 206), art. 444 § 2 KC oraz art. 361 § 1 KC, wniósł o jego zmianę i uwzględnienie dochodzonego roszczenia w cało- ści. Zdaniem kasacji skreślenie art. 40 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świad- czeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) umożliwiło stosowanie norm prawa cywilnego w zbiegu z normami regulującymi świadczenia z tytułu wypadków przy pracy, co czyni nietrafnym pogląd Sądu drugiej instancji o konieczności istnienia przesłanek odpo- wiedzialności pracodawcy z art. 415 względnie art. 435 KC. Wypadek przy pracy w dniu 19 marca 1994 r. spowodował pogorszenie sytuacji życiowej powoda i był przy- czyną odsunięcia go z pierwszej drużyny piłkarskiej, to zaś uzasadnia zgłoszone w pozwie roszczenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Podstawowe znaczenie dla oceny zasadności kasacji ma zgłoszony zarzut naruszenia art. 415 i 435 KC, dotyczy on bowiem samej zasady odpowiedzialności pracodawcy za skutki wypadku przy pracy. Zarzut ten nie jest jednak trafny. Przy odpowiedzialności pracodawcy z tytułu wypadku przy pracy może do- - 3 - chodzić do zbiegu jej podstaw, co oznacza możliwość ubiegania się o dalsze świad- czenia - na podstawie prawa cywilnego - o ile w dalszym ciągu pozostaje niewyrów- nana szkoda, mimo uzyskania świadczeń wynikających z ustawy wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r. Ten zbieg odpowiedzialności możliwy jest po wejściu w życie, z mocą od dnia 1 stycznia 1990 r., ustawy z dnia 24 maja 1990 r., w której art. 4 pkt 4 dokonano skreślenia art. 40 ustawy wypadkowej. Oznacza to, że od tej daty osoby uprawnione do świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, mogą dochodzić od pracodawców świadczeń uzupełniających według przepisów prawa cywilnego, o ile szkoda, której doznał pracownik nie została wyrównana już wypłaco- nymi świadczeniami, przy stwierdzeniu jednocześnie, że szkoda ta jest wynikiem czynu niedozwolonego, za który odpowiedzialność ponosi pracodawca. Nie można przyjmować - wbrew zarzutom kasacji - że zasady odpowiedzialności pracodawcy za szkodę wynikającą z wypadku przy pracy zawarte są w ustawie wypadkowej, nato- miast należne poszkodowanemu pracownikowi roszczenia reguluje ta ustawa oraz Kodeks cywilny. Są to odrębne akty prawne, oparte na odrębnych zasadach odpo- wiedzialności i dla ich stosowania konieczne jest wykazanie tychże zasad. Tylko gdy szkoda jakiej doznał pracownik z tytułu wypadku przy pracy (uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia), jest wynikiem czynu niedozwolonego, można dochodzić jej wyrów- nania od pracodawcy, wykazując jego odpowiedzialność na podstawie prawa cywil- nego, skoro nie można w takiej sytuacji operować domniemaniem z ustawy wypad- kowej. Rzeczą uprawnionego pracownika będzie więc wykazanie odpowiedzialności pracodawcy z Kodeksu cywilnego (wina - art. 415 KC lub ryzyko - art. 435 KC), udo- wodnienie szkody i związku przyczynowego między zdarzeniem a powstaniem szkody. Otwarcie prawnych możliwości dla dochodzenia roszczeń uzupełniających z prawa cywilnego, nie oznacza automatycznej odpowiedzialności pracodawcy analo- gicznej do tej z ustawy wypadkowej. Podobne stanowisko zawarte jest w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 1996 r., II PZP 2/96 (OSNAPiUS 1997 nr 1 poz. 6), w której wyrażono pogląd, że "pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy nie przysługuje od pra- codawcy zwrot kosztów zakupu leku nabytego za pełną odpłatnością, jeżeli nie po- nosi on odpowiedzialności na zasadach prawa cywilnego". W rozpoznawanej sprawie powód (pracownik) nie wykazał, aby przyczyną - 4 - wypadku przy pracy (tak oceniono zdarzenie z dnia 19 marca 1994 r.) była wina pra- codawcy, nie można też przyjąć aby podstawą jego odpowiedzialności było ryzyko przewidziane w art. 435 KC (pracodawca nie jest przedsiębiorstwem wykorzystują- cym siły przyrody). W tej sytuacji roszczenie powoda skierowane przeciw pozwa- nemu nie jest uzasadnione [...]. Gdy więc ten zarzut kasacji nie jest usprawiedliwiony, nie ma potrzeby anali- zowania pozostałych, mają one bowiem charakter wtórny, dotycząc ewentualnego pogorszenia sytuacji życiowej powoda na skutek wypadku oraz związku wypadku z tym pogorszeniem. Z tych względów na podstawie art. 393 12 KPC orzeczono jak w sentencji. ========================================