II UKN 290/99

Wyrok z dnia 12 stycznia 2000 r. II UKN 290/99 Nasilenie dotychczasowych dolegliwości ubezpieczonego w związku z wypadkiem przy pracy i ograniczenie - także czasowo - zachowanej dotąd zdol- ności do pracy, może uzasadniać przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy, która w takim przypadku miałaby charakter wypadkowy w rozumieniu art. 18 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.). Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata Gudowska, Barbara Wagner. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2000 r. sprawy z wniosku Władysława K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o rentę z tytułu wypadku przy pracy, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 1998 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasa- cyjnego. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 30 czerwca 1998 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni oddalił odwołanie wnioskodaw- cy Władysława K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w G. z dnia 3 lipca 1997 r. odmawiającej przyznania renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy, stwierdzając na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego w tym dowodu z opinii biegłych lekarzy ortopedy i neurologa, że doznany uraz nie upo- śledza w istotny sposób funkcji kręgosłupa i nie może być obecnie podstawą do uznania niezdolności do pracy. Należy zauważyć, że orzeczeniem OKiZ w G. z dnia 2 28 października 1996 r. wnioskodawca został zaliczony do III grupy inwalidów w związku z wypadkiem przy pracy w dniu 22 stycznia 1996 r., w wyniku którego – przenosząc kosz z pieczywem o wadze około 10 kg – doznał złamania kompresyjne- go kręgosłupa w odcinku L-4, zaś przyczyną odmowy przyznania świadczenia było ustalenie organu rentowego, że zdarzenie nie jest wypadkiem przy pracy wobec braku przyczyny zewnętrznej. Według Sądu zdarzenie z dnia 22 stycznia 1996 r. samo w sobie nie spowo- dowało zmian w kręgosłupie (nasilających się od 1993 r.) prowadzących do niezdol- ności do pracy – co wynika z opinii biegłych – a więc nie może być uznane za przy- czynę zewnętrzną w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.). Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji mające oparcie w opinii biegłych, iż „zapadnięcie niewielkiej blaszki granicznej górnej nie było złama- niem niestabilnym i (...) nie upośledziło w sposób istotny funkcji kręgosłupa” i oddalił apelację wnioskodawcy. W ocenie Sądu osłabiony osteoporozą (chorobą samoistną) kręgosłup wnioskodawcy, był podatny na złamanie, stąd dźwignięcie kosza z chle- bem mogło być przyczyną złamania, ale nie może być ono (dźwignięcie) traktowane jako „nadmierny wysiłek”. „O inwalidztwie skarżącego w ramach III grupy, zadecydo- wał szereg schorzeń, a nie skutki przebytego złamania kręgu L-2”. Nie ma potrzeby dokonywania ustaleń czy prawidłowo wnioskodawca został dopuszczony do pracy po zwolnieniu lekarskim od 1 maja 1995 r. do 17 stycznia 1996 r., „bowiem stan po zła- maniu kręgu L-2 nie powoduje inwalidztwa chociażby III grupy”. Powyższy wyrok zaskarżył kasacją wnioskodawca i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 6 ustawy wypadkowej oraz naruszenia przepisów postępowania – art. 233 § 1, 328 § 2 i 382 KPC – wniósł o jego uchylenie i (po uchyleniu także wyroku Sądu pierwszej instancji) przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Według skarżącego, okolicznością bezsporną jest, że dźwignięcie kosza z chlebem doprowadziło do złamania kręgosłupa i było przyczyną zewnętrzną zdarze- nia, które w związku z tym winno być uznane za wypadek przy pracy. Stwierdzenie, że złamanie kręgosłupa „samo w sobie” nie jest podstawą do uznania niezdolności do pracy, nie jest trafne, bowiem po wypadku wnioskodawca nie zachował zdolności do pracy. 3 Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć pewną niekonsekwencję Sądu Apelacyjnego, który podzielając pogląd Sądu pierwszej instancji, iż zdarzenie w dniu 22 stycznia 1996 r. „samo w sobie” nie doprowadziło do niezdolności do pracy, brak więc w nim przyczyny zewnętrznej, jednocześnie stwierdza, że dźwignięcie kosza z chlebem „mogło być przyczyną złamania kręgosłupa”, ale nie może być ono kwalifikowane jako „nadmierny wysiłek”. W rozpoznawanej sprawie, której przedmiotem jest renta inwalidzka z tytułu wypadku przy pracy, z naruszeniem art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy wypadkowej, nie od- niesiono się do samego zdarzenia, w szczególności nie stwierdzono wprost czy ma ono cechy wypadku przy pracy, wskazując, że skoro nie wywołało inwalidztwa, brak podstaw do przyznania świadczenia. Wobec tej niekonsekwencji i nie dokonania właściwej oceny zdarzenia na tle art. 6 ust. 1 ustawy wypadkowej, należy zauważyć, iż w orzecznictwie Sądu Najwyż- szego ugruntowany jest pogląd, że przyczyną sprawczą, zewnętrzną, zdarzenia może być każdy czynnik zewnętrzny zdolny wywołać w istniejących warunkach szkodliwe skutki. Taką przyczyną jest również nadmierny wysiłek pracownika, za który u człowieka dotkniętego schorzeniem samoistnym może być uważana praca wykonywana także jako zadanie codzienne w normalnych warunkach, bowiem tę nadmierność należy oceniać wedle indywidualnych właściwości, w tym aktualnego stanu zdrowia pracownika. Przykładem takiego rozumienia nadmiernego wysiłku mogą być rozważania Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 9 lipca 1991 r., II PRN 30/91 (Przegląd Sądowy 1992, Nr 7-8), według których nadmierny wysiłek fi- zyczny nie jest pojęciem abstrakcyjnym, które odnosi się do jakiegoś bliżej nie spre- cyzowanego stopnia ogólnej odporności organizmu ludzkiego, lecz musi być odno- szone do konkretnych możliwości psychicznych i fizycznych pracownika. Podobnie należy ocenić, i nie jest to w judykaturze kwestionowane, jako przyczynę zewnętrzną, dopuszczenie do pracy pracownika dotkniętego schorzeniem samoistnym, które w danym dniu czyniło go niezdolnym do pracy. Nawet w przypadku, gdy pracownik, w świetle zaświadczenia lekarskiego, był zdolny do wykonywania pracy, to dopuszczenie przez pracodawcę takiego pracownika do pracy na podstawie – obiektywnie błędnego – zaświadczenia lekarskiego może stanowić zewnętrzną przy- 4 czynę wypadku (tak w jeszcze nieopublikowanych wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 18 sierpnia i 23 listopada 1999 r., II UKN 89/99 i II UKN 208/99). W tej sytuacji, gdy zdarzenie miało miejsce w niespełna tydzień od dnia po- wrotu wnioskodawcy do pracy po 9 miesięcznej niezdolności do pracy, jego (zdarze- nia) kwalifikowanie jako wypadku przy pracy, nie może budzić wątpliwości szczegól- nie przy ustaleniu, że osłabiony osteoporozą (chorobą samoistną) kręgosłup wnios- kodawcy był podatny na złamanie. Nie jest wątpliwe, że wnioskodawca został zali- czony do III grupy inwalidów, przy czym w świetle opinii biegłych, jest to wynikiem narastających schorzeń kręgosłupa o charakterze samoistnym. Nawet nie kwestio- nując tej oceny, należy zauważyć, że pogorszenie stanu zdrowia, także w ramach tej samej grupy inwalidzkiej może stanowić podstawę do przyznania świadczenia. Gdyby więc okazało się, że stan zdrowia wnioskodawcy po wypadkowym złamaniu kręgosłupa nasilił dotychczasowe dolegliwości, ograniczając – także przejściowo (czasowo) – zachowaną dotąd zdolność do pracy, istniałaby podstawa do przyznania dochodzonego świadczenia. Samo złamanie kręgosłupa (kręgu L2) może nie powo- dować niezdolności do pracy, ale nałożone na istniejące dolegliwości, może je nasilić w stopniu ograniczającym dotychczasową zdolność do pracy, co dawałoby podstawę do przyznania stosownej renty, która w takim przypadku miałaby charakter wypad- kowy w rozumieniu art. 18 ustawy wypadkowej. Gdy więc okoliczność ta nie została należycie wyjaśniona, z naruszeniem art. 233 § 1 KPC, kasacja wnioskująca uchyle- nie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponowne- go rozpoznania jest uzasadniona. Z tych względów na podstawie art. 39313 § 1 KPC orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono w myśl art. 108 § 2 w związku z art. 39319 KPC. ========================================