II UKN 285/00

Wyrok z dnia 28 marca 2001 r. II UKN 285/00 Wnioski o emeryturę zgłoszone po 31 grudnia 1998 r. przez osoby uro- dzone po 31 grudnia 1948 r., które 1 stycznia 1999 r. spełniały wszystkie wa- runki nabycia prawa do emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem specjalnej tro- ski, podlegają rozpatrzeniu na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118). Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie: SN Maria Tyszel, SA Herbert Szurgacz. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2001 r. sprawy z wniosku Barbary B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w Ł. o wcze- śniejszą emeryturę z tytułu opieki nad dzieckiem, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2000 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w Ło- dzi do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 11 października 1999 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi oddalił odwołanie wnioskodawczyni Barbary B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w Ł. z dnia 13 kwietnia 1999 r. odmawiającej przyznania wcześniejszej emerytury dla pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki, ponieważ wniosek został złożony w dniu 25 marca 1999 r., a więc w czasie gdy obowiązujące przepisy nie przewidywały prawa do takiego świadczenia poza sytuacją wymienioną w art. 186 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecz- nych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), która w sprawie nie zachodzi. Skuteczność ubiegania się o takie świadczenie po dniu 1 stycznia 1999 r. uzależniona była od 2 spełniania przed tym dniem wszystkie warunków koniecznych do przyznania świad- czenia przez osobę urodzoną przed dniem 1 stycznia 1949 r. Wnioskodawczyni urodzona w roku 1957 z takiej możliwości nie może skorzy- stać. Stanowisko to podzielił Sąd Apelacyjny w Łodzi i wyrokiem z dnia 25 stycznia 2000 r. [...] oddalił apelację wnioskodawczyni. Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając naruszenie art. 195 i 186 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. przez błędną wykładnię, wniosła o jego zmianę i orzeczenie zgodnie z wnioskiem, bądź o uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Kasacja wymienia także szereg przepisów tej ustawy, jej zdaniem naruszonych, nie precyzuje ich jednak, ani nie uzasadnia, podobnie jak w przypadku przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, powtarzając wywody zawarte w apelacji i ocenione przez Sąd Apelacyjny. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Podniesiony w kasacji zarzut naruszenia przez Sąd art. 195 i 186 ustawy o emeryturach i rentach jest trafny, o ile zmierza do zakwestionowania niezastosowa- nia, w okolicznościach sprawy, przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opieku- jących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. Nr 28, poz. 149 ze zm.). Jest co prawda niewątpliwe, że utraciła moc ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopa- trzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), na podstawie której wydane zostało rozporządzenie, co oznacza, co do zasady, że i ono utraciło moc (brak umocowania prawnego do jego wydania), niemniej jednak w ni- niejszej sprawie, znajdzie ono zastosowanie, mimo że nowa ustawa nie zawiera upoważnienia dla Rady Ministrów do wydania przepisów odnoszących się do prze- chodzenia na wcześniejsze emerytury osób opiekujących się dziećmi. Przepisy no- wej ustawy utrzymały możliwość skorzystania z dotychczasowych zasad przecho- dzenia na emerytury (w tym na podstawie powołanego rozporządzenia z 1989 r.) jedynie dla tych osób, które urodziły się przed dniem 1 stycznia 1949 r. i do dnia wej- ścia w życie ustawy (1 stycznia 1999 r.) nie zgłosiły wniosku o emeryturę, mimo że 3 spełniły warunki do nabycia prawa do tego świadczenia (art. 186 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach). Powyższe trafnie wskazał Sąd Apelacyjny, ale przeoczył, że z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 stycznia 2000 r., K.18/99 (Dz.U z 2000 r. Nr 2, poz. 26), przepis ten został uznany, z dniem 17 stycznia 2000 r, za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, w zakresie, w jakim uzależnia od urodzenia przed 1 stycznia 1949 r. stosowanie - do wniosków o emeryturę zgłoszonych po dniu wejścia w życie ustawy - przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r., przez to, że narusza zasadę ochrony praw nabytych. Oznacza to, że wnioski o emeryturę zgłoszone po 31 grudnia 1998 r. przez osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r., które 1 stycznia 1999 r. spełniały wszystkie warunki nabycia prawa do eme- rytury z tytułu opieki nad dzieckiem specjalnej troski, podlegają rozpatrzeniu na pod- stawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przytoczone okoliczności mogą wskazywać, że wnioskodawczyni zachowała prawo do dochodzonego świadczenia, jeżeli spełniła wszystkie wymagane przez prawo warunki w dniu 1 stycznia 1999 r. Powyższe jednak nie było przedmiotem ustaleń Sądu, stąd też na zasadzie art. 393 13 § 1 KPC orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono po myśli art. 108 § 2 KPC. ========================================