II UKN 258/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie. Sprawa dotyczyła Doroty Ś., która po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej zawarła umowę o pracę na czas nieokreślony, a następnie wystąpiła o urlop wychowawczy i zasiłek. Organ rentowy odmówił objęcia jej pracowniczym ubezpieczeniem społecznym, uznając umowę o pracę za pozorną, mającą na celu obejście przepisów dotyczących zasiłku wychowawczego. Sąd Okręgowy przychylił się do tej argumentacji. Sąd Apelacyjny zmienił jednak wyrok, stwierdzając, że skoro zainteresowana faktycznie podjęła pracę i ją wykonywała, a pracodawca przyjmował świadczenie, umowa nie może być uznana za pozorną w rozumieniu art. 83 KC. Sąd Najwyższy oddalił kasację, podzielając stanowisko Sądu Apelacyjnego. Podkreślono, że pozorności oświadczenia woli nie można przyjąć, gdy umowa jest realizowana, chociaż sąd zaznaczył, że nie wyklucza to oceny, czy zawarcie umowy zmierzało do obejścia prawa (art. 58 § 1 KC w związku z art. 300 KP).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie, że faktyczne wykonywanie umowy o pracę wyklucza jej pozorności, nawet jeśli istniały wątpliwości co do rzeczywistego celu zatrudnienia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji i nie wyklucza badania celu umowy pod kątem obejścia prawa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o pracę może być uznana za pozorną, jeśli pracownik faktycznie ją wykonywał, a pracodawca przyjmował świadczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że pozorności umowy o pracę nie można stwierdzić, gdy doszło do faktycznego jej wykonania przez pracownika i przyjęcia świadczenia przez pracodawcę. Wskazano, że elementy pozorności (brak zamiaru wywołania skutków prawnych) nie są spełnione w takiej sytuacji.
Czy zawarcie umowy o pracę, które pozornie jest realizowane, ale zmierza do uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, może być uznane za obejście prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie wyklucza to rozważenia, czy w konkretnym przypadku zawarcie umowy zmierzało do obejścia prawa (art. 58 § 1 KC w związku z art. 300 KP).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zaznaczył, że nawet jeśli umowa o pracę nie jest pozorna z powodu jej faktycznej realizacji, nadal można badać, czy jej zawarcie miało na celu obejście przepisów prawa, co jest odrębną kwestią od pozorności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| spółka cywilna Małgorzaty M., Jerzego M., Iwony B., Ryszarda B. „J.” w S. | spółka | wnioskodawca |
| Dorota Ś. | osoba_fizyczna | zainteresowana |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S. | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 83
Kodeks cywilny
Definiuje czynność prawną pozorną przez wskazanie trzech elementów: oświadczenie woli złożone tylko dla pozoru, złożone drugiej stronie, adresat zgadzający się na czynność jedynie dla pozoru. Brak zamiaru wywołania skutków prawnych.
u.o.f.u.s. art. 4 § ust. 1
Ustawa o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych
Przepis określający, że ubezpieczeniu społecznemu podlegają wszyscy pracownicy.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Stanowi, że w sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktyczne wykonywanie umowy o pracę przez pracownika i przyjmowanie świadczenia przez pracodawcę wyklucza przyjęcie pozorności umowy. • Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, a zarzuty dotyczące stanu faktycznego nie mogą być uwzględnione przy zarzucie naruszenia prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
Umowa o pracę była pozorna, ponieważ jej celem było uzyskanie zasiłku wychowawczego, a nie faktyczne wykonywanie pracy. • Nietrafne przyjęcie przez Sąd Apelacyjny, że o pozorności umowy świadczy sytuacja, gdy osoba zatrudniona w ogóle nie podejmuje pracy, lecz następnie występuje o świadczenia z ubezpieczenia społecznego.
Godne uwagi sformułowania
Nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował. • Nie wyklucza to rozważenia, czy w konkretnym przypadku zawarcie umowy zmierzało do obejścia prawa (art. 58 § 1 KC w związku z art. 300 KP). • Sąd Najwyższy rozpoznaje zaś sprawę w granicach kasacji biorąc pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania (art. 39311 KPC).
Skład orzekający
Teresa Romer
przewodniczący
Barbara Wagner
sędzia
Herbert Szurgacz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że faktyczne wykonywanie umowy o pracę wyklucza jej pozorności, nawet jeśli istniały wątpliwości co do rzeczywistego celu zatrudnienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji i nie wyklucza badania celu umowy pod kątem obejścia prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje subtelne rozróżnienie między pozornością umowy a obejściem prawa, co jest istotne w praktyce prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
“Czy umowa o pracę była pozorna? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy faktyczne wykonywanie pracy ma kluczowe znaczenie.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.