II UKN 219/98

Sąd Najwyższy1998-09-16
SAOSubezpieczenia społecznerentyŚrednianajwyższy
renta rodzinnainwalidztwoubezpieczenie społecznewieknaukaSąd Najwyższyustawa o zaopatrzeniu emerytalnym

Sąd Najwyższy oddalił kasację wnioskodawcy, uznając, że brak inwalidztwa II grupy w okresie nauki uniemożliwia przyznanie renty rodzinnej, nawet jeśli inwalidztwo pojawiło się później.

Sprawa dotyczyła wniosku o rentę rodzinną dla Bogdana M., który stał się inwalidą II grupy w wieku 40 lat, po zakończeniu nauki w szkole. Sądy obu instancji oddaliły odwołanie, argumentując, że warunkiem przyznania renty było inwalidztwo w okresie nauki. Sąd Najwyższy oddalił kasację, potwierdzając, że wnioskodawca nie spełnił wymogów art. 39 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez Bogdana M. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, który oddalił jego apelację w sprawie o rentę rodzinną. Wnioskodawca domagał się przyznania renty, argumentując, że stał się inwalidą II grupy. Sądy niższych instancji ustaliły jednak, że inwalidztwo wnioskodawcy datuje się dopiero od 1992 roku, podczas gdy zakończył on naukę w szkole w 1970 roku, mając 17 lat. Zgodnie z art. 39 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, prawo do renty rodzinnej przysługuje m.in. dzieciom, które stały się inwalidami I lub II grupy w określonych okresach życia, w tym do ukończenia nauki w szkole. Sąd Najwyższy uznał kasację za bezzasadną, podzielając stanowisko sądów niższych instancji. Stwierdzono, że materiał dowodowy, w tym opinie biegłych lekarzy, nie wykazał, aby wnioskodawca był inwalidą II grupy przed ukończeniem szkoły. W związku z tym, nie zostały naruszone ani przepisy postępowania (art. 233 § 1 KPC), ani prawo materialne (art. 39 ustawy o z.e.p.).

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, brak inwalidztwa II grupy w okresie nauki w szkole, zgodnie z art. 39 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, wyklucza możliwość przyznania renty rodzinnej, nawet jeśli inwalidztwo pojawiło się później.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na literalnym brzmieniu art. 39 ustawy o z.e.p., który wymagał, aby inwalidztwo I lub II grupy powstało w określonych okresach życia, w tym do ukończenia nauki w szkole. Ponieważ wnioskodawca stał się inwalidą II grupy dopiero w wieku 40 lat, po zakończeniu nauki, nie spełnił warunków ustawowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono kasację

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w W.

Strony

NazwaTypRola
Bogdan M.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w W.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (3)

Główne

u.z.e.p. art. 39

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin

Prawo do renty rodzinnej przysługuje dzieciom do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo bez względu na wiek, jeżeli stały się inwalidami I lub II grupy w wymienionych wyżej okresach życia. Kluczowe jest powstanie inwalidztwa w okresie nauki.

Pomocnicze

KPC art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oceny materiału dowodowego przez sąd. W tej sprawie zarzut naruszenia tego przepisu przez bezkrytyczne oparcie się na opiniach biegłych został oddalony.

KPC art. 393 § 12

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący orzekania przez Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Inwalidztwo II grupy powstało po zakończeniu nauki w szkole, co wyklucza przyznanie renty rodzinnej na podstawie art. 39 ustawy o z.e.p.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC przez brak wszechstronnego rozważenia dokumentacji lekarskiej i oparcie się jedynie na opiniach biegłych. Zarzut naruszenia art. 39 ustawy o z.e.p. przez jego błędną interpretację.

Godne uwagi sformułowania

Brak inwalidztwa II grupy w okresie nauki w szkole, w sytuacji gdy 17-letni uczeń nie kontynuował nauki, uniemożliwia przyznanie renty rodzinnej wnioskodawcy, który stał się inwalidą dopiero w 40 roku życia. Biegli lekarze stanowczo stwierdzili w opiniach uzupełniających, iż brak jest w dokumentacji lekarskiej wnioskodawcy dowodów, z których można było by wyprowadzić wniosek, że wnioskodawca był inwalidą II grupy w okresie przed ukończeniem szkoły.

Skład orzekający

Zbigniew Myszka

przewodniczący

Maria Mańkowska

sprawozdawca

Andrzej Wróbel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 39 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin w kontekście powstania inwalidztwa po zakończeniu nauki."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w 1998 roku, choć zasada interpretacji przepisu może być nadal aktualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa jest typowa dla prawa ubezpieczeń społecznych i dotyczy konkretnej interpretacji przepisu, co czyni ją interesującą głównie dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Czy późniejsze inwalidztwo gwarantuje rentę rodzinną? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 16 września 1998 r. II UKN 219/98 Brak inwalidztwa II grupy w okresie nauki w szkole, w sytuacji gdy 17-letni uczeń nie kontynuował nauki, uniemożliwia przyznanie renty rodzinnej wnioskodawcy, który stał się inwalidą dopiero w 40 roku życia. Przewodniczący SSN; Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Maria Mańkowska (sprawozdawca), Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 16 września 1998 r. sprawy z wniosku Bogdana M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o rentę rodzinną, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 12 listopada 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu, roz- poznając ponownie sprawę Bogdana M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz- nych-Oddziałowi w W. o rentę rodzinną, wyrokiem z dnia 12 sierpnia 1997 r. oddalił odwołanie wnioskodawcy od decyzji organu rentowego z dnia 19 lutego 1993 r. od- mawiającej przyznania mu renty rodzinnej. Sąd ustalił na podstawie opinii biegłych lekarzy, iż brak jest podstaw do zmiany stanowiska strony pozwanej, że wniosko- dawca stał się inwalidą II grupy przed 24 czerwca 1970 r., to jest przed datą ukoń- czenia szkoły. Wnioskodawca, urodzony w dniu 16 lipca 1952 r. był uczniem szkoły podstawowej w systemie wieczorowym w roku szkolnym 1969/1970 i po 24 czerwca 1970 r. nie był już uczniem Szkoły Podstawowej dla Pracujących. Inwalidztwo II grupy datuje się dopiero od 1 lipca 1992 r., zatem wnioskodawca nie spełnia warun- ków, wynikających z art. 39 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p. dla przyznania mu renty rodzinnej. 2 Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu, wyro- kiem z dnia 12 listopada 1997 r., oddalił apelację wnioskodawcy, podzielając stano- wisko Sądu pierwszej instancji, że brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcy renty rodzinnej, bowiem nie był on inwalidą II grupy w okresie przed ukończeniem nauki w szkole. Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł kasację od powyższego wyroku, zarzuca- jąc naruszenie przepisów postępowania - art. 233 § 1 KPC przez brak wszechstron- nego rozważenia całokształtu dokumentacji lekarskiej i oparcie się w tym zakresie jedynie na opiniach biegłych-lekarzy, bez ich krytycznej oceny oraz naruszenie prawa materialnego - art. 39 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 za zm.). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie jest zasadna. Stosownie do art. 39 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) prawo do renty rodzinnej mają dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione do ukończenia 16 lat życia, do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo bez względu na wiek, jeżeli stały się inwalidami I lub II grupy w wymienionych wyżej okresach życia. Wnioskodawca zakończył naukę w szkole w czerwcu 1970 r., mając lat 17, natomiast inwalidą II grupy stał się dopiero w lipcu 1992 r., to jest w wieku 40 lat. Sąd Apelacyjny, dokonując kontroli instancyjnej nie znalazł podstaw do pod- ważenia ustaleń dokonanych przez Sąd pierwszej instancji, uznając iż zebrany w sprawie materiał dowodowy został wszechstronnie rozważony. Również z punktu widzenia kontroli kasacyjnej zaskarżone orzeczenia nie nasuwają wątpliwości, co do tego że Sądy dokonały oceny wydanych w sprawie opinii biegłych lekarzy z narusze- niem art. 233 § 1 KPC albo z pominięciem innych dowodów znajdujących się w sprawie. Zostały prawidłowo rozważone wszystkie opinie powołanych w sprawie biegłych lekarzy, które są zresztą zbieżne z orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekars- kiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 21 lipca 1992 r. Biegli lekarze stanowczo stwierdzili w opiniach uzupełniających, iż brak jest w dokumentacji lekars- kiej wnioskodawcy dowodów, z których można było by wyprowadzić wniosek, że 3 wnioskodawca był inwalidą II grupy w okresie przed ukończeniem szkoły, to jest przed 24 czerwca 1970 r. Nie ma zatem podstaw do uwzględnienia zarzutu narusze- nia prawa procesowego, że Sądy obu instancji niewłaściwie i bezkrytycznie oceniły materiał dowodowy zebrany w sprawie. Nie został również naruszony art. 39 ustawy o z.e.p. skoro wnioskodawca nie był inwalidą II grupy w okresie przed ukończeniem nauki w szkole. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 393 12 KPC Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI