II UKN 215/98

Sąd Najwyższy1998-09-16
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚrednianajwyższy
emeryturapodstawa wymiaruskładkiniesłuszne aresztowanieodszkodowanieubezpieczenie społeczneSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że odszkodowanie za niesłuszne aresztowanie nie może być wliczone do podstawy wymiaru emerytury.

Kazimierz A. domagał się wliczenia do podstawy wymiaru emerytury hipotetycznych zarobków, które osiągnąłby, gdyby nie został niesłusznie aresztowany i zwolniony z pracy. Sądy obu instancji uznały, że do podstawy wymiaru świadczenia można wliczyć jedynie wynagrodzenie, od którego odprowadzono składki. Sąd Najwyższy oddalił kasację, potwierdzając, że emerytura nie ma funkcji odszkodowawczej, a odszkodowanie za niesłuszne aresztowanie nie podlega wliczeniu do podstawy wymiaru emerytury.

Wnioskodawca Kazimierz A. zakwestionował sposób ustalenia podstawy wymiaru swojej emerytury przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Domagał się uwzględnienia zarobków, które potencjalnie osiągnąłby, gdyby nie został niesłusznie aresztowany i zwolniony z pracy, co skutkowało spadkiem jego dochodów. Sądy niższych instancji (Sąd Wojewódzki i Sąd Apelacyjny) oddaliły jego odwołanie i apelację, uznając, że podstawa wymiaru emerytury powinna być ustalana na podstawie wynagrodzenia, od którego faktycznie odprowadzono składki ubezpieczeniowe, zgodnie z ustawą o rewaloryzacji emerytur i rent. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację wnioskodawcy, również oddalił ją. Sąd Najwyższy podkreślił, że ustawa o rewaloryzacji emerytur i rent stanowi, iż podstawę wymiaru emerytury stanowi kwota wynagrodzenia lub dochodu, która była podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne w wybranych przez zainteresowanego latach. Sąd uznał, że odszkodowanie wypłacone z tytułu niesłusznego aresztowania nie podlega wliczeniu do podstawy wymiaru emerytury, ponieważ świadczenie emerytalne nie pełni funkcji odszkodowawczej. W związku z tym, zarzuty kasacji dotyczące naruszenia prawa materialnego zostały uznane za bezzasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odszkodowanie za niesłuszne aresztowanie nie może być wliczone do podstawy wymiaru emerytury.

Uzasadnienie

Emerytura nie pełni funkcji odszkodowawczej. Podstawę wymiaru emerytury stanowi wynagrodzenie lub dochód, który był podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalił kasację

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w G.

Strony

NazwaTypRola
Kazimierz A.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w G.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (2)

Główne

u.r.e.r. art. 7 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o rewaloryzacji emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw

Podstawę wymiaru emerytury stanowi kwota wynagrodzenia lub dochodu, która stanowiła podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne w okresie kolejnych lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 16 lat kalendarzowych.

Pomocnicze

KPC art. 393¹²

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podstawa wymiaru emerytury jest ustalana na podstawie faktycznie odprowadzonych składek. Emerytura nie ma funkcji odszkodowawczej, dlatego odszkodowanie za niesłuszne aresztowanie nie może być wliczone do jej podstawy.

Odrzucone argumenty

Do podstawy wymiaru emerytury należy wliczyć hipotetyczne zarobki, które wnioskodawca osiągnąłby, gdyby nie został niesłusznie aresztowany. Do podstawy wymiaru emerytury należy wliczyć odszkodowanie wypłacone za utracone zarobki w okresie internowania.

Godne uwagi sformułowania

Do podstawy wymiaru świadczenia przyjmuje się wynagrodzenie, od którego odprowadzona została składka ubezpieczeniowa. W sprawie o wysokość emerytury nie ma podstaw prawnych do dochodzenia od organu rentowego odszkodowania z tytułu poniesionych strat za dyskryminację wnioskodawcy przez pracodawcę. Emerytura nie spełnia bowiem funkcji odszkodowania, zatem do podstawy jej wymiaru nie mogą być doliczone utracone zarobki spowodowane niesłusznym aresztowaniem pracownika.

Skład orzekający

Zbigniew Myszka

przewodniczący

Maria Mańkowska

sprawozdawca

Andrzej Wróbel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy wymiaru emerytury, wliczanie odszkodowań do podstawy świadczeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji utraty zarobków w wyniku niesłusznego aresztowania i prawa obowiązującego w momencie wydania orzeczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, że odszkodowanie za krzywdę (niesłuszne aresztowanie) nie rekompensuje utraconych świadczeń emerytalnych, co jest ważnym rozróżnieniem prawnym.

Czy odszkodowanie za niesłuszne aresztowanie pomoże Ci dostać wyższą emeryturę? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 16 września 1998 r. II UKN 215/98 Do podstawy wymiaru emerytury nie wlicza się zarobków utraconych wskutek niesłusznego aresztowania. Przewodniczący SSN: Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Maria Mańkowska (sprawozdawca), Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 16 września 1998 r. sprawy z wniosku Kazimierza A. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o wysokość emerytury, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjne- go-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 5 grudnia 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w G. decyzją z dnia 12 marca 1997 r. przyznał wnioskodawcy Kazimierzowi A. prawo do wcześniejszej emerytury, przyj- mując do ustalenia jej podstawy wymiaru wynagrodzenie, które stanowiło podstawę wymiaru składek z 7 lat kalendarzowych z ostatnich 16 lat kalendarzowych, to jest od 1 stycznia 1987 r. do 31 grudnia 1993 r. W wyniku takiego wyliczenia wskaźnik wy- sokości podstawy wymiaru wynosi 97,85%. W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawca wniósł o wyliczenie podstawy wy- miaru według zarobków w wysokości 280% średnich zarobków krajowych, które otrzymywał do 28 lutego 1982 r., potem był dyskryminowany i niesłusznie areszto- wany, przez co zarobki jego spadły do granic 60% średniej płacy krajowej. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku, wyrokiem z dnia 5 grudnia 1997 r., oddalił apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu Wojewódz- kiego w Gdańsku-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w Gdyni z dnia 12 sierpnia 1997r., oddalającego odwołanie wnioskodawcy od decyzji organu rento- 2 wego. Sądy obu instancji uznały, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo ustalił okres składkowy i okres zarobków, stanowiący podstawę wymiaru emerytury wnioskodawcy zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), podnosząc, że to wnioskodawca określił lata, z których zarobki powinny stanowić podstawę wymiaru emerytury i ten okres jest dla niego najkorzystniejszy. Żądanie ustalenia hipotetycznych zarobków, jakie osiągnąłby wnioskodawca, gdyby nie został aresztowany i zwolniony z Politechniki G. uznały Sądy za bezpodstawne, bowiem do podstawy wymiaru świadczenia przyjmuje się wynagrodzenie, od którego odprowadzona została składka ubezpieczeniowa. W sprawie o wysokość emerytury nie ma podstaw prawnych do dochodzenia od organu rentowego odszkodowania z tytułu poniesionych strat za dyskryminację wnioskodawcy przez pracodawcę. Tak samo bezzasadne jest powoływanie się wnioskodawcy na wyliczenie Sądu Marynarki Wojennej, ustalającego odszkodowanie za niesłuszne jego aresztowanie. Powyższy wyrok zaskarżył pełnomocnik wnioskodawcy w drodze kasacji, za- rzucając naruszenie prawa materialnego - art. 7 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 17 paź- dziernika 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent ...(Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) przez błędną jego wykładnię i zaniżenie podstawy naliczenia świadczeń emerytal- nych. Zdaniem kasacji - podstawą do obliczenia świadczeń emerytalnych wniosko- dawcy powinno być wynagrodzenie, wynoszące 280% średniej krajowej z wliczeniem wszystkich jego dochodów z tytułu umowy o pracę, w tym także odszkodowanie wy- płacone wnioskodawcy zamiast utraconych zarobków w okresie jego internowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie jest zasadna. Wbrew zarzutom kasacji - Sąd Apelacyjny nie naru- szył w zaskarżonym wyroku przepisów art. 7 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Wnioskodawca złożył wniosek o emeryturę w dniu 20 listopada 1996 r., a więc zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, podstawę wymiaru jego emerytury stanowi kwota wynagrodzenia lub do- chodu, która stanowiła podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne w okresie kolejnych lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 16 lat kalendarzowych. [...] 3 Suma wynagrodzeń i dochodów - zgodnie z tym przepisem - stanowi kwoty przychodów ubezpieczonego z tytułu zatrudnienia, które były podstawą wymiaru składek w okresie każdego z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzo- wych. Wnioskodawca nie udowodnił w toku postępowania przed Sądami obu instan- cji, aby otrzymywał w tym okresie jeszcze inne wynagrodzenia. Natomiast w podsta- wie wymiaru, co słusznie przyjął zarówno Sąd Wojewódzki, jak i Sąd Apelacyjny, nie mogą być porównawczo uwzględnione wysokie zarobki wnioskodawcy sprzed 1982 r. Również wypłacone wnioskodawcy odszkodowanie z tytułu niesłusznego areszto- wania nie podlega wliczeniu do podstawy wymiaru na podstawie omawianego prze- pisu. Emerytura nie spełnia bowiem funkcji odszkodowania, zatem do podstawy jej wymiaru nie mogą być doliczone utracone zarobki spowodowane niesłusznym aresztowaniem pracownika. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 393 12 KPC Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI