II UKN 21/96

Wyrok z dnia 6 grudnia 1996 r. II UKN 21/96 Prezes zarządu spółdzielni odwołany ze stanowiska z przyczyn orga- nizacyjnych - zmniejszenia zatrudnienia w tym ograniczenia liczby członków zarządu - może nabyć prawo do wcześniejszej emerytury. Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska, Sędziowie: SN Jerzy Kuźniar, SA: Mieczysław Bareja (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 1996 r. sprawy z wniosku Wincentego S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w A. o wcześ- niejszą emeryturę, na skutek kasacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych- Oddział w A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 sierpnia 1996 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 21 lutego 1991 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w A. stwierdził prawo do wcześniejszej emerytury Wincentego S., urodzonego 10 paź- dziernika 1931 r., od dnia 1 maja 1991 r., to jest od dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Organ rentowy ustalił staż zatrudnienia Wincentego S. w rozmiarze 43 lat i 16 dni. W wyniku kontroli akt emerytalnych, organ rentowy wznowił postępowanie w sprawie i decyzją z dnia 11 września 1995 r. [...] z dniem 1 listopada 1995 r. wstrzymał wypłatę wcześniejszej emerytury. Zdaniem organu rentowego decyzja stwierdzająca prawo do wcześniejszej emerytury była wynikiem błędnej oceny prawnej stanu faktycznego, a w szczególności błędnie wówczas przyjęto, że rozwiązanie umowy o pracę z wnioskodawcą nastąpiło wskutek przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu art. 1 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. (Dz. U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.). Wnioskodawca był kierownikiem zakładu pracy, zakład pracy nie został zlikwi- dowany, ani też nie ogłoszono jego upadłości, nie uległo likwidacji stanowisko jakie wnioskodawca zajmował. Zatem, skoro redukcja zatrudnienia nie dotyczyła stanowiska zajmowanego przez wnioskodawcę, to rozwiązanie umowy o pracę z wnioskodawcą nie nastąpiło z przyczyn określonych w wyżej wskazanym przepisie. W tych warunkach zastosowanie wobec wnioskodawcy przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 27) nie było i nie jest możliwe. W odwołaniu do Sądu Wojewódzkiego Wincenty S. wnosił o zmianę decyzji organu rentowego i przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury. Powoływał się na to, że ze stanowiska Prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej "Ś." w E. został odwołany z przyczyn organizacyjnych związanych ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia w pionie zarządzania, a zatem z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 1996 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Białymstoku zmienił decyzję organu rentowego i stwierdził prawo Wincentego S. do wcześniejszej emerytury, w tym prawo do wypłaty tej emery- tury nadal od dnia wstrzymania, to jest od 1 listopada 1995 r. W motywach wyroku, wskazując na różnice pomiędzy kierownikiem zakładu pracy, a funkcją kierowniczą w zarządzie spółdzielni, wynikające z prawa spółdzielczego, Sąd Wojewódzki z różnic tych wywodzi odmienność sytuacji w sprawie. Stwierdzając, że w Spółdzielni Miesz- kaniowej "Ś." doszło do zmian organizacyjnych w zarządzie, polegających na zmniej- szeniu liczby członków zarządu z czterech do trzech osób zatrudnionych na etatach, Sąd Wojewódzki uznał, że rozwiązanie umowy o pracę z wnioskodawcą nastąpiło wskutek zmian organizacyjnych przeprowadzonych w zakładzie pracy, mających na celu zmniejszenie zatrudnienia, a zatem rozwiązanie to nastąpiło z przyczyn okreś- lonych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach roz- wiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.). W tej sytuacji, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, w pełni uzasadnione było zasto- sowanie przez organ rentowy § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracow- ników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 27), zaś wznowienie postępowania przez organ rentowy i wstrzymanie wypłaty wcześ- niejszej emerytury nie było zasadne. Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 1996 r. [...] Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Białymstoku rewizję organu rentowego oddalił w pełni podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez Sąd Wojewódzki. Od wyroku tego kasację wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w A. Zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 27), wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku lub jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Białymstoku lub Sądowi Wojewódzkiemu w Białymstoku. Skarżący wywodził, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "Ś." w E. nadal istnieje i nadal istnieje stanowisko prezesa Zarządu Spółdzielni, a zatem, skoro nie został zlikwidowany zakład pracy i nie uległo likwidacji stanowisko kierownika jakie zajmował wnioskodawca, to nie można przyjmować, że rozwiązanie umowy z wnioskodawcą nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy określonych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie jest zasadna. W sprawie bezsporne jest, że w Spółdzielni Miesz- kaniowej "Ś." w E. doszło do zmian organizacyjnych w zarządzie Spółdzielni. Kierując się względami ekonomicznymi zmniejszono skład osobowy Zarządu Spółdzielni z czte- rech do trzech osób, odpowiednio dzieląc obowiązki pomiędzy członków Zarządu. Zmiana ta została przyjęta uchwałą Rady Nadzorczej Spółdzielni z dnia 25 stycznia 1991 r. Uchwała Rady Nadzorczej Spółdzielni z dnia 31 stycznia 1991 r. w przedmiocie odwołania wnioskodawcy z funkcji prezesa Zarządu Spółdzielni wprost stwierdza odwołanie Wincentego S. z tej funkcji z przyczyn organizacyjnych [...]. Przyczynę odwołania z funkcji prezesa stanowiły zmiany organizacyjne uza- sadnione względami ekonomicznymi, dotyczące zakładu pracy. Zatem odwołanie wnioskodawcy z funkcji prezesa Zarządu Spółdzielni i związane z tym rozwiązanie umowy o pracę nie nastąpiło z przyczyn dotyczących pracownika, nie było następstwem ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych (art. 52 KP) czy też negatywnej oceny pracy pracownika, względnie jego dalszej przydatności. Rozwiązanie umowy o pracę z wnioskodawcą nastąpiło z powodu zmian organizacyjnych i zmniejszenia stanu zatrudnienia, tak jak to ustalił Sąd Wojewódzki. Niewątpliwe, i wynika to wprost z twierdzeń wnioskodawcy znajdujących potwierdzenie w sposobie postępowania wnioskodawcy (złożenie wniosku o wcześniejszą emeryturę), odwołanie wnioskodawcy było rezultatem wzajemnych uzgodnień. Fakt ten potwierdza także okoliczność, że prezesem Zarządu Spółdzielni został jeden z dotychczasowych wiceprezesów i skład Zarządu nie uległ zmianie, poza odejściem z pracy wnioskodawcy. Zasadnie Sąd Wojewódzki, jak i Sąd Apelacyjny odwołały się do przepisów prawa spółdzielczego dotyczących pracowników spółdzielni, pełniących funkcje z wyboru i zakresu ich obowiązków. Decyzja w przedmiocie odwołania wnioskodawcy z funkcji prezesa nie należała do wnioskodawcy; to nie wnioskodawca podejmował decyzje wiążące w przedmiocie zmniejszenia stanu zatrudnienia i zmian organizacyjnych w zakładzie pracy. Wnioskodawca został odwołany z funkcji prezesa i rozwiązano z nim umowę o pracę z przyczyn wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw. Zatem spełnione zostały warunki określone w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 27), od których zależy prawo wnioskodawcy do wcześniejszej emerytury. Zarzut kasacji byłby zasadny, gdyby decyzje wiążące dotyczące zmian organizacyjnych i osobowych mógł podejmować sam wnioskodawca. Teza leżąca u podstaw kasacji, iż kierownik zakładu pracy może nabyć prawo do wcześniejszej emerytury z powodu rozwiązania umowy o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy tylko w przypadku likwidacji zakładu pracy lub ogłoszenia upadłości zakładu pracy, jest trafna, ale w odniesieniu do tych zakładów pracy, w któ- rych decyzje o zmniejszeniu zatrudnienia i ich realizacja należą do kierownika zakładu pracy. Z tych wszystkich przyczyn uznając kasację za niezasadną stosownie do art. 393 12 KPC orzeczono jak w sentencji. ========================================