II UKN 2/96

Wyrok z dnia 6 listopada 1996 r. II UKN 2/96 Jednorazowe odszkodowanie z tytu u wypadku przy pracy przys uguje pracownikowi w wysoko ci okre lonej w obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, obowi zuj cym w dacie stwierdzenia uszczerbku na zdrowiu, a gdy zwi zek zdarze z wypadkiem przy pracy ustali orzeczeniem s d, odszkodowanie powinno by okre lone wed ug stawek obowi zuj cych w dacie wyro- kowania. Przewodnicz cy SSN: Stefania Szyma ska, S dziowie: SN Jerzy Ku niar, SA Mieczys aw Bareja (sprawozdawca). S d Najwy szy, przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka, po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 1996 r. sprawy z wniosku Stanis awa K. przeciwko [...] Klubowi Sportowemu P.-P.- W. w W.o odszkodowanie, na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwo ci od wyroku S du Rejonowego-S du Pracy w Grójcu z dnia 19 czerwca 1995 r. [...] u c h y l i zaskar ony wyrok w pkt. III, IV i V i w tym zakresie spraw przekaza S dowi Rejonowemu-S dowi Pracy w Grójcu do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Powód Stanis aw K. w pozwie z dnia 4 marca 1993 r. wnosi o zas dzenie na jego rzecz od [...] Klubu Sportowego P.-P.-W. w W. jednorazowego odszkodowania z tytu u 80% uszczerbku w stanie zdrowia, b d cego nast pstwem wypadku przy pracy, jakiemu uleg w dniu 17 stycznia 1992 r. oraz wynagrodzenia za prac za okres od 15 lipca do listopada 1992 r. Strona pozwana nie uzna a powództwa twierdz c, e powód w dniu 31 grudnia 1991 r. przesta by jej pracownikiem. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 1995 r. S d Rejonowy-S d Pracy w Grójcu [...] zas dzi kwot 9.728 z tytu em jednorazowego odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami od daty uprawomocnienia si orzeczenia oraz kwot 338,40 z tytu em wynagrodzenia za prac z ustawowymi odsetkami od dnia 15 kwietnia 1993 r. W pozos- ta ej cz ci powództwo oddali . Nadto zas dzi od pozwanego na rzecz powoda kwot 520 z tytu em zwrotu kosztów zast pstwa procesowego oraz nakaza pobra od pozwanego na rzecz Skarbu Pa stwa 885,25 z tytu em zwrotu kosztów s dowych. S d Rejonowy po przeprowadzeniu post powania dowodowego ustali , e strony faktycznie czy a w 1992 r. umowa o prac na czas okre lony oraz, e powód w dniu 17 stycznia 1992 r. uleg wypadkowi przy pracy, w nast pstwie którego dozna 80% uszczerbku na zdrowiu. Nadto ustali , e faktycznie istniej ca umowa o prac na 1992 r. nie zosta a rozwi zana oraz, e powód po odzyskaniu zdolno ci do pracy wiadczy nadal prac w okresie od 15 lipca do listopada 1992 r. Ustalaj c wysoko odszkodowania S d przyj do wyliczenia tego odszkodowania stawk 121,60 z za jeden procent stwierdzonego uszczerbku w stanie zdrowia, nie wskazuj c podstawy prawnej tego ustalenia. Wyliczaj c wysoko nale nego wynagro- dzenia za okres wiadczenia pracy, za podstaw przyj kwot ustalon przez zak ad pracy do obliczania wysoko ci zasi ku chorobowego za miesi c czerwiec 1992 r., to jest kwot 750.000 starych z otych. Wyrok w cz ci uwzgl dniaj cej powództwo zosta zaskar ony wy cznie przez stron pozwan . Rewizja powoda w cz ci oddalaj cej powództwo zosta a odrzucona z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. S d Wojewódzki-S d Pracy i Ubezpiecze Spo ecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 21 listopada 1995 r. [...] rewizj strony pozwanej oddali . Od prawomocnego wyroku S du Rejonowego-S du Pracy w Grójcu w cz ci oddalaj cej powództwo i dalszych rozstrzygni , wi cych si z t cz ci wyroku, kasacj wniós Minister Sprawiedliwo ci. Skar cy powo a si na przepis art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 czerwca 1996 r. o zmianie Kodeksu post powania cywilnego, rozporz dze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej - Prawo upad o ciowe i Prawo o post powaniu uk adowym, Kodeksu post - powania administracyjnego, ustawy o kosztach s dowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189), zarzucaj c wyrokowi naruszenie art. 232 KPC oraz ' 1 i 5 rozporz dzenia Rady Ministrów z dnia 8 sierpnia 1988 r. w sprawie podwy szenia niektórych wiadcze z tytu u wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 29, poz. 199 ze zm.), jak te obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 6 czerwca 1995 r. w sprawie podwy szenia kwot jednorazowych odsz- kodowa z tytu u wypadków przy pracy i chorób zawodowych (M.P. Nr 29, poz. 344) oraz art. 481 ' 1 KC. Minister Sprawiedliwo ci zarzuci równie naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej, wskazuj c, e wskutek oddalenia powództwa pracownik uzyska wy- nagrodzenie i odszkodowanie w ni szej wysoko ci ni nale ne. Co do wysoko ci zas dzonego wynagrodzenia podniós , e S d Rejonowy, uwzgl dniaj c powództwo tylko cz ciowo, nie przeprowadzi w ogóle dowodów dotycz cych zasad kszta towania si wynagrodzenia powoda w 1992 r., w ogóle pomijaj c podstawy prawne, w oparciu o jakie to wynagrodzenie powinno by o by ustalone. Przyj ta przez S d Rejonowy wysoko wynagrodzenia w oparciu o podstaw wymiaru zasi ku chorobowego za miesi c czerwiec 1992 r. pozostaje w sprzeczno ci z dowodami dotycz cymi kwot przekazanych stronie pozwanej przez jednostk nadrz dn na pokrycie wynagrodzenia powoda. Wskazuj c niewyja nienie tak istotnych okoliczno ci doty- cz cych wysoko ci wynagrodzenia, kasacja jednocze nie zarzuca bezpodstawne oddalenie powództwa o odsetki od zas dzonego wynagrodzenia - za okres poprzedzaj cy dat 15 kwietnia 1993 r. Co do wysoko ci ustalonego odszkodowania z tytu u uszczerbku na zdrowiu, b d cego nast pstwem wypadku przy pracy, kasacja powo uje si na ra ce naruszenie wy ej wskazanych przepisów, po- legaj ce na zastosowaniu przy wyliczeniu wysoko ci odszkodowania kwoty 121,60 z za jeden procent uszczerbku, gdy tymczasem w dacie orzekania przez S d obowi zywa a, zgodnie z obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 6 czerwca 1995 r., stawka w wysoko ci 156,10 z . W konsekwencji Minister Sprawiedliwo ci wnosi o uchylenie wyroku w cz ci oddalaj cej powództwo oraz w cz ci dotycz cej dodatkowych rozstrzygni w przedmiocie tak kosztów, jak wydatków i przekazanie sprawy S dowi Rejonowemu-S dowi Pracy w Grójcu do ponownego rozpoznania. S d Najwy szy zwa y , co nast puje: Wobec prawomocno ci wyroku S du Wojewódzkiego oddalaj cego rewizj strony pozwanej, wi ce s ustalenia S du Rejonowego w przedmiocie istnienia pomi dzy stronami umowy o prac od 1 stycznia do listopada 1992 r. oraz faktu, e powód uleg wypadkowi przy pracy. Dotyczy to równie stopnia procentowego uszczerbku na zdrowiu, b d cego nast pstwem wypadku przy pracy ustalonego na 80%. Stosownie do art. 39311 KPC, S d Najwy szy w adny jest do rozpoznania sprawy wy cznie w granicach kasacji. Z tej te przyczyny zarzuty obu stron wychodz ce poza granice kasacji nie mog by przedmiotem rozwa a S du Najwy szego, ani te rozstrzygni cia w sprawie. Dotyczy to tak strony pozwanej, konsekwentnie nie uznaj cej istnienia stosunku pracy pomi dzy stronami w 1992 r., jak i dania powoda co do zas dzenia kwoty 1.200 z wynagrodzenia za prac z tytu u umowy zlecenia ( danie wi ce si z zawarciem przez stron pozwan z innymi trenerami umów zlecenia od lipca 1992 r.). Wobec prawomocno ci orzecze wydanych w sprawie w cz ci uwzgl dniaj cej powództwo, wi cy jest fakt, e powód wiadczy prac w okresie od 15 lipca do listopada 1992 r. w oparciu o umow o prac . Zarzuty kasacji dotycz ce niewyja nienia przez S d Rejonowy istotnych okoliczno ci pozwalaj cych na dokonanie ustalenia co do wysoko ci wynagrodzenia za prac nale nego powodowi za okres od 15 lipca do listopada 1992 r. s w pe ni zasadne. Istotnie, [...] Okr gowy Zwi zek Lekkoatletyki w R. przekaza stronie pozwanej kwot 9.500.000 starych z otych na wynagrodzenie powoda (825 tysi cy starych z otych w stosunku miesi cznym). Wynika to wprost z dokumentu [...], cho nie daje on podstaw do naliczenia wysoko ci wynagrodzenia. Z akt osobowych powoda wynika, e w 1990 r. jego wynagrodzenie regulowane by o zarz dzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej Nr 65 z dnia 23 lipca 1990 r. Umowa o prac zawarta z powodem na 1991 r. (umowa z dnia 2 stycznia 1991 r.), zachowuj ca t sam kategori zaszeregowania co umowa z 1990 r. i zwi kszaj ca dodatek sta owy, nie zawiera a ju wskazania podstawy prawnej ustalenia wysoko ci wynagrodzenia. S d Rejonowy, uwzgl dniaj c powództwo w cz ci dotycz cej wynagrodzenia za prac , przyj stan faktyczny z czerwca 1992 r. w sytuacji, gdy pomi dzy stronami ju istnia konflikt. Strona pozwana wyp aci a zasi ek chorobowy, lecz nie uzna a istnienia stosunku pracy. W tych warunkach konieczne by o wyja nienie stanu prawnego doty- cz cego kszta towania si wynagrodzenia powoda i uwzgl dnienie tego stanu przy wyliczeniu zas dzonego wynagrodzenia. Je eli w 1992 r. uleg zmianie stan prawny w tym zakresie, zwi zany ze zmian zasad finansowania dzia alno ci klubów sportowych, to kwestia ta powinna by wyja niona, a nowe zasady kszta towania wynagrodze mog yby mie zastosowanie do powoda, z uwzgl dnieniem kategorii zaszeregowania i sta u zatrudnienia. Z akt osobowych wynika, e wynagrodzenie wyp acane by o pracownikom po przepracowaniu miesi ca, a zatem ka de z wynagrodze nale nych powodowi powinno by wyp acone w terminie przyj tym przez zak ad pracy jako termin wyp aty wynagrodzenia (art. 85 i 86 KP). Z tym terminem roszczenie o wynagrodzenie by o wymagalne, za z jego up ywem pracodawca pozostawa w zw oce. Nie by o zatem w rozumieniu art. 481 ' 1 KC w zwi zku z art. 300 KP podstaw do oddalenia dania zas dzenia ustawowych odsetek za okres od daty wymagalno ci wynagrodzenia, licz c za ka dy miesi c do dnia 15 kwietnia 1993 r. Przyj ta przez S d Rejonowy data 15 kwietnia 1993 r. (data odpowiedzi na pozew) nie ma w ogóle zwi zku z terminem wymagalno ci roszczenia o wynagrodzenie za prac . Uwzgl dniaj c powództwo w cz ci dotycz cej jednorazowego odszkodowania bez wskazania podstaw prawnych S d Rejonowy zastosowa stawki jednorazowego odszkodowania okre lone w obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 6 wrze nia 1994 r. (M.P. Nr 50, poz. 427), obowi zuj ce w okresie od 16 wrze nia do 15 grudnia 1994 r. Tak z uzasadnienia wyroku, jak i z tre ci akt s dowych nie wynika, z jakich powodów S d Rejonowy zastosowa t w a nie stawk . Zgodnie z ' 5 ust. 3 rozporz dzenia Rady Ministrów z dnia 8 sierpnia 1988 r. w sprawie podwy szenia niektórych wiadcze z tytu u wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 29, poz. 199 ze zm.) jednorazowe odszkodowanie przys uguje w wysoko ci okre lonej obwieszczeniem obowi zuj cym w dacie stwierdzenia uszczerbku na zdrowiu. W sytuacji, gdy sporny jest sam wypadek przy pracy (w sprawie niniejszej w ogóle sporne by o, czy powód w dacie zdarzenia stanowi cego wypadek by pracownikiem) decyduje data orzeczenia s dowego, a zatem zastosowanie powinny mie stawki okre laj ce wysoko odszkodowania w dacie wyrokowania. W dniu 19 czerwca 1995 r. obowi zywa y stawki odszkodowa okre lone w obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 6 czerwca 1995 r. w sprawie podwy szenia kwot jednorazowych odszkodowa z tytu u wypadków przy pracy i chorób zawodowych (M.P. Nr 29, poz. 344). Obwieszczenie to stawk za jeden procent uszczerbku w stanie zdrowia okre la o na kwot 156,10 z otych. By o to ju kolejne, trzecie podwy szenie stawek odszkodowa , licz c od 15 grudnia 1994 r. Zasadny jest zatem zarzut ra cego naruszenia prawa, polegaj cego na zastosowaniu przez S d Rejonowy stawek odszkodowa dotycz cych innego okresu. Kwestie zwi zane z dat , z jak zastosowanie w sprawie maj stawki odszkodowa i terminu wymagalno ci jednorazowego odszkodowania wielokrotnie by y przedmiotem rozstrzygni S du Najwy szego (wyroki z dnia 4 pa dziernika 1990 r., I PR 36/90 i II PR 38/90 - S .Prac. 1991 nr 4 s. 26, uchwa a z dnia 11 pa dziernika 1990 r., II PZP 1/91 - OSN 1992 z. 11-12 poz. 356, wyrok z dnia 6 lipca 1993 r., II PRN 4/93). Orzecznictwo w tym zakresie jest jednoznaczne i utrwalone. Zani anie wysoko ci jednorazowego odszkodowania, jak te zani anie wysoko ci wynagrodzenia za prac nale nego pracownikowi stanowi nie tylko ra ce naruszenie prawa, ale równie - z uwagi na charakter tych roszcze - narusza interes Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem nie jest mo liwe do pogodzenia z obowi zuj cym porz dkiem prawnym. W tych warunkach stosownie do art. 39313 ' 1 KP uchylenie wyroku w cz ci zaskar onej cz ci by o konieczne. ========================================