II UKN 194/98

Wyrok z dnia 9 września 1998 r. II UKN 194/98 Dochód za wykonanie zlecenia na rzecz pracodawcy, uzyskany przez pracownika, który zlecenie to przyjął w ramach prowadzonej przez siebie dzia- łalności gospodarczej, powinien być przez pracodawcę traktowany jak wyna- grodzenie dla celów świadczenia z ubezpieczenia społecznego (art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonują- cych pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, jednolity tekst: Dz.U. z 1995 r. Nr 65, poz. 333 ze zm.). Przewodniczący SSN: Teresa Romer (sprawozdawca), Sędziowie: SA Beata Gudowska, SN Stefania Szymańska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 września 1998 r. sprawy z wniosku Dyrekcji Inwestycji w K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w P. o składki na ubezpieczenie społeczne, na skutek kasacji wnioskodawcy od wy- roku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 8 stycznia 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w K. decyzję z dnia 8 kwietnia 1997 r. wymierzył Dyrekcji Inwestycji w K. składki z tytułu ubezpieczenia społecznego pracowników za okres od września 1995 r. do kwietnia 1996 r. w kwocie 5.573,51 zł, ustalił kwotę odsetek za zwłokę i wymierzył dodatkową opłatę w wysokości 100% ustalonych odsetek. Dyrekcja Inwestycji w K. w odwołaniu od powyższej decyzji wniosła o jej uchylenie, uznając ją za niezgodną z prawem i wydaną w oparciu o dowolną inter- pretację przepisów ustawy z 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób 2 wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (jednolity tekst:: Dz.U. z 1995 r. Nr 65, poz. 333 ze zm.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w P. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 23 września 1997 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Warszawie, podzielając stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, oddalił odwołanie Dyrekcji Inwestycji w K. Powyższy wyrok wnioskodawca zaskarżył w całości apelacją, zarzucając na- ruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia oraz sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału (art. 368 KPC) i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie odwoła- nia poprzez uchylenie decyzji ZUS w P. z dnia 8 kwietnia 1997 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oddalającego odwołanie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego jej rozpoznania w innym składzie. W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 8 stycznia 1998 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie oddalił apelację. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że do- chód uzyskany przez pracownika z tytułu umowy zlecenia zawartej z pracodawcą stanowi w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. wynagrodzenie za pracę, choćby pracownik jednocześnie prowadził działalność gospodarczą i wy- konywał czynności zlecone w ramach tej działalności. W świetle powołanej ustawy osoba taka nie przestaje być pracownikiem w stosunku do zatrudniającego go pra- codawcy, będącego w stosunku do niego zleceniodawcą. Sąd Apelacyjny uznał, że należało od dochodu uzyskanego przez pracownika z tytułu prac zleconych przez pracodawcę, choćby nawet przed zawarciem umowy zgłosił jednoosobowo działal- ność gospodarczą, odprowadzić stosowną składkę ubezpieczeniową. Wyrok Sądu Apelacyjnego wnioskodawca zaskarżył kasacją zarzucając mu naruszenie prawa materialnego - art. 2 ust. 3 ustawy z 19 grudnia 1975 r. o ubezpie- czeniu społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (art. 393 1 KPC), przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe co do zasady zastosowanie tego przepisu do stanu faktycznego sprawy oraz sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału. Wniósł o zmianę 3 zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie żądania apelacji o uchylenie decyzji ZUS w P. z dnia 8 kwietnia 1997 r. oraz w oparciu o art. 393 13 KPC uchylenie zas- karżonego wyroku oddalającego apelację. W odpowiedzi na kasację ZUS w P. wniósł o oddalenie kasacji w całości. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Wbrew ,wywodom kasacji Sąd Apelacyjny wydając zaskarżony wyrok nie na- ruszył art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (jed- nolity tekst: Dz.U. z 1995 r. Nr 65, poz. 333 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu dochód z tytułu wykonywania umowy zawartej ze zleceniodawcą, u którego osoba wykonująca umowę jest równocześnie pracownikiem, traktuje się w zakresie ubez- pieczeń społecznych jak wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia, niezależnie od okresu, na który umowa była zawarta oraz od wymiaru czasu pracy. Z wykładni językowej tego przepisu wynika, że odnosi się on do osoby wykonującej pracę w ramach umowy zlecenia na rzecz swego pracodawcy, a więc do osoby pozostającej z praco- dawcą w stosunku pracy oraz do dochodu osiągniętego z tytułu pracy wykonanej w ramach zlecenia. Dochód taki, zgodnie z wolą ustawodawcy, jest traktowany jak wy- nagrodzenie dla celów ubezpieczenia społecznego, co oznacza, że istnieje ustawo- wy obowiązek odprowadzania od niego składki na ubezpieczenie społeczne pra- cowników. Z bezspornego stanu faktycznego sprawy wynika, że czterej pracownicy Dy- rekcji Inwestycji w K., pozostający z tą Dyrekcją w stosunku pracy, wykonali na jej rzecz pracę w granicach umowy zlecenia. Zlecenie przyjęli w ramach prowadzonej przez siebie indywidualnej działalności gospodarczej. Fakt, że zlecenie zostało przyjęte i wykonane zgodnie z zakresem prowadzonej przez każdego z czterech pracowników działalności gospodarczej, nie wyłącza osiąganego przez nich od pra- codawcy dochodu za wykonanie zlecenia, z dyspozycji art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. Traktowanie dochodu z tytułu umowy zlecenia, jak wynagrodzenia w zakresie ubezpieczeń społecznych, zależy - zgodnie z omawianym przepisem - od tego, aby osoba zawierająca ze zleceniodawcą umowę była równocześnie pracowni- kiem tego zleceniodawcy. Ta okoliczność, jak wspomniano, jest bezsporna. Fakt, że osoby będące równocześnie pracownikami wnioskodawcy prowadziły działalność 4 gospodarczą i w ramach tej działalności wykonały zlecone im prace nie zmienił obo- wiązku odprowadzenia od osiągniętego dochodu składek na ubezpieczenie społecz- ne. Dochód ten stanowił wynagrodzenie, o jakim mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. Wywody kasacji co do tego, że wnioskodawcę łączyła z pracownikami umowa cywilnoprawna i nie można, wbrew woli stron, przypisywać innego charakteru łączą- cej strony umowie, nie zasługuje na uwzględnienie. Omawiany przepis art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. nie narusza woli stron co do rodzaju łączącej je, poza stosunkiem pracy, umowy. Zgodnie z treścią tego przepisu dochód uzyskany z tytułu umowy zlecenia przez pracownika od pracodawcy jest traktowany w „zakresie świadczeń z ubezpieczenia społecznego” jak wynagrodzenie. Istota cywilnoprawne- go charakteru umowy zlecenia nie zostaje podważona. Szczególnie traktowany jest dochód z tytułu takiej umowy. Dla celów ubezpieczenia społecznego jest on trakto- wany, jak wynagrodzenie. Nie stanowi też kontrargumentu dla stanowiska wyrażo- nego przez Sąd Apelacyjny to, że prace zlecone nie pozostawały w związku z obo- wiązkami pracowniczymi. Z art. 2 ust. 3 omawianej ustawy warunek taki nie wynika. Zbyt daleko idący i wykraczający poza wykładnię językową jest wniosek kasa- cji, że z przepisu tego wynika wprost, iż nie odnosi się on do umów zawieranych z podmiotami gospodarczymi. Treść tego przepisu nie upoważnia do takiego wniosku. Bez znaczenia jest także eksponowany w kasacji pogląd, że nie wiadomo kto „fizycz- nie” wykonał zlecenie, skoro umowa była zawarta z podmiotem gospodarczym. Nie- zależnie od treści art. 738 § 1 KC, zgodnie z którym przyjmujący zlecenie może po- wierzyć wykonanie tego zlecenia innej osobie tylko w przypadkach tych przepisem określonych, z okoliczności sprawy wynika, że zlecenie wnioskodawcy było wykona- ne przez osoby będące równocześnie pracownikami. One też otrzymały dochód z tytułu wykonania zlecenia. Kierując się powyższym względami Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że wyrok Sądu Apelacyjnego odpowiada omawianym przepisom, a kasacja podlega oddaleniu. ========================================