Orzeczenie · 1998-09-09

II UKN 182/98Renta inwalidzką rolniczą postępowanie dowodowe

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
1998-09-09
SAOSubezpieczenia społecznerentyŚrednianajwyższy
rentaubezpieczenie społecznerolnictwoniezdolność do pracypostępowanie dowodowebieglikasacjaSąd Najwyższy

Sprawa dotyczyła wniosku Stanisława T. o przyznanie renty inwalidzkiej rolniczej z powodu skoliozy kręgosłupa i niedowładu połowiczego. Po odmowie przyznania renty przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, wnioskodawca odwołał się do sądu. W toku postępowania sądowego przeprowadzono dowody z opinii biegłych z zakresu interny, neurologii i ortopedii, które nie potwierdziły długotrwałej niezdolności do pracy. Wnioskodawca był również hospitalizowany z powodu niedoczulicy kończyn, z podejrzeniem hipochondrii i schizofrenii, co skutkowało dopuszczeniem dowodu z opinii biegłego psychiatry. Opinia ta nie potwierdziła choroby psychicznej. Sąd Wojewódzki oddalił odwołanie, a Sąd Apelacyjny oddalił apelację. W kasacji wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 290 § 1 KPC przez nierozpoznanie dowodu z opinii psychiatrycznej i nieustosunkowanie się do zaświadczenia lekarskiego. Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając, że sąd apelacyjny nie naruszył prawa procesowego. Podkreślono, że dopuszczenie dowodu z urzędu jest wyjątkiem i wymaga przekonania o jego konieczności, czego w tej sprawie nie stwierdzono. Sąd Najwyższy wskazał również, że opinia psychiatryczna trafnie wykluczyła podejrzenie choroby psychicznej, a dalsze postępowanie w tym zakresie było niecelowe.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności dowodu z urzędu oraz oceny postępowania dowodowego w sprawach o świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i stanu faktycznego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sąd drugiej instancji naruszył przepis art. 290 § 1 KPC, oddalając apelację bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychiatry wydanej na podstawie obserwacji szpitalnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd apelacyjny nie naruszył prawa procesowego przez uchybienie przepisowi art. 290 § 1 KPC.

Uzasadnienie

Przepis art. 290 § 1 KPC nie normuje sytuacji dopuszczenia dowodu, lecz kwestię środka dowodowego. Sąd apelacyjny prawidłowo ocenił, że opinia biegłego psychiatry jednoznacznie wykluczyła podejrzenie choroby psychicznej, a dalsze prowadzenie dowodów w tym zakresie było niecelowe.

Czy dopuszczalne jest działanie sądu z urzędu i przeprowadzenie dowodu nie wskazanego przez stronę po uchyleniu art. 3 § 2 KPC?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko w wyjątkowych sytuacjach procesowych i gdy wypływa z przekonania o konieczności jego przeprowadzenia.

Uzasadnienie

Działanie sądu z urzędu jest wyjątkiem od zasady aktywności stron i wymaga obiektywnej oceny konieczności przeprowadzenia dowodu. W rozpoznawanej sprawie taka konieczność nie zachodziła.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalenie kasacji
Strona wygrywająca
Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

Strony

NazwaTypRola
Stanisław T.osoba_fizycznawnioskodawca
Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddział Regionalny w Z.instytucjapozwany

Przepisy (5)

Główne

u.u.s.r. art. 21

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Warunki przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.

Pomocnicze

KPC art. 290 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten nie normuje sytuacji, w której dowód ma być dopuszczony i przeprowadzony, lecz kwestię środka dowodowego.

KPC art. 232

Kodeks postępowania cywilnego

Możliwość dopuszczenia przez sąd dowodu z urzędu stanowi wyjątek od zasady aktywności stron.

KPC art. 3 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis uchylony, dotyczący działania sądu z urzędu.

KPC art. 393 § 12

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowa ocena stanu zdrowia wnioskodawcy przez biegłych. • Brak potrzeby dalszego postępowania dowodowego w zakresie choroby psychicznej. • Dopuszczenie dowodu z urzędu jest wyjątkiem i wymaga uzasadnionej konieczności.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 290 § 1 KPC przez nierozpoznanie dowodu z opinii psychiatrycznej. • Nierozpoznanie zaświadczenia lekarskiego z dnia 7 kwietnia 1997 r.

Godne uwagi sformułowania

Działanie sądu z urzędu i przeprowadzenie dowodu nie wskazanego przez stronę jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach procesowych oraz musi wypływać z opartego na zobiektywizowanej ocenie przekonaniu o konieczności jego przeprowadzenia.

Skład orzekający

Teresa Romer

przewodniczący

Beata Gudowska

sprawozdawca

Stefania Szymańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności dowodu z urzędu oraz oceny postępowania dowodowego w sprawach o świadczenia z ubezpieczenia społecznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii proceduralnej dotyczącej aktywności sądu w postępowaniu dowodowym, co jest istotne dla praktyków prawa, choć stan faktyczny jest dość rutynowy.

Kiedy sąd może działać z własnej inicjatywy? Wyjaśnienia Sądu Najwyższego w sprawie renty rolniczej.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst