II UKN 176/98

Wyrok z dnia 12 sierpnia 1998 r. II UKN 176/98 Pomoc udzielana rodzinie deportowanej w okresie II wojny światowej do Francji przez dziecko liczące 5-8 lat, sprowadzająca się do drobnych prac w gospodarstwie, nie może być uznana za pracę przymusową w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 2 lit. 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Przewodniczący SSN: Barbara Wagner, Sędziowie SN: Teresa Romer (spra- wozdawca), Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 1998 r. sprawy z wniosku Jana P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o wyso- kość świadczenia, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 28 października 1997 r. [...] o d d a l i ł k a s a c j ę. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 28 lutego 1995 . Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w C. odmówił wnioskodawcy Janowi P. zwiększenia świadczeń rentowych poprzez za- liczenie do stażu rentowego okresu pracy przymusowej we Francji w latach 1942- 1945, ponieważ w 1942 r. miał 5 lat, a w chwili zakończenia rzekomego zatrudnienia 8 lat. Zdaniem ZUS, wnioskodawca ze względu na swój wiek nie mógł wykonywać ja- kiejkolwiek stałej pracy. Sam fakt wywiezienia w czasie okupacji do Francji nie daje podstaw do uznania tego okresu jako okresu pracy przymusowej. 2 Od powyższej decyzji organu rentowego wnioskodawca odwołał się twierdząc, że w czasie pobytu z rodzicami we Francji pracował przymusowo w gospodarstwie rolnym. Wyrokiem z dnia 6 maja 1997 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie oddalił odwołanie. Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, że Jan P. w spornym okresie wykonywał systematycznie jakąkolwiek pracę w rygorach charakterystycznych dla stosunku pracy. W apelacji Jan P. zarzucił naruszenie przepisów prawa przez błędną wykład- nię pojęcia pracy przymusowej, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z przymusem pracy oraz jej długością i częstotliwością i wniósł o uchy- lenie wyroku Sądu Wojewódzkiego lub jego zmianę i zaliczenie do stażu pracy okresu pracy przymusowej od 1 marca 1942 r. do 5 maja 1945 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro- kiem z dnia 28 października 1997 r. oddalił apelację, uznając, że sam fakt wykony- wania pracy nie świadczy o jej przymusowym charakterze w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Wyrok Sądu Apelacyjnego pełnomocnik wnioskodawcy zaskarżył kasacją za- rzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię pojęcia pracy przymusowej oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z pojęciem charakteru pracy wykonywanej przez powoda i wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia i przyznanie wnioskodawcy wyższego świadczenia z uwzględnieniem okresu pracy przymusowej. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: W uzasadnieniu kasacji, pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił wyrokowi Sądu Apelacyjnego, naruszenie art. 2 ust. 2 pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu, przy ustalaniu prawa i wysokości świadczeń za okresy składkowe rozumie się okresy pracy przymusowej wykonywanej na rzecz hitlerowskich Niemiec w okresie II wojny światowej. Sąd Apelacyjny, wbrew zarzutowi kasacji, przepisu tego nie naruszył. Sąd ten, podzielił ustalenia Sądu Wojewódzkiego co do tego, że wnioskodawca, który w 3 spornym okresie był dzieckiem (jest on urodzonym 30 czerwca 1937 r.), nie wykonywał pracy przymusowej. Sąd przyznał, że rodzina wnioskodawcy, wraz z którą został on wywieziony na teren Francji, musiała w latach 1942-45 pracować na terenie farmy, na której przebywała, aby mieć zapewniony byt. Sąd na podstawie dokonanych ustaleń doszedł do wniosku, że pomoc jakiej wnioskodawca udzielał rodzinie - pasanie bydła, łuskanie fasoli, porządkowanie magazynu, inne dorywcze prace - nie może być uznana za pracę wykonywaną w określonych rygorach, pod groźbą kary w razie jej niewykonania i pod bezpośrednim przymusem fizycznym. A takie elementy składają się na pojęcie pracy przymusowej. Przyjęte przez Sąd Apelacyjny fakty nie są podważone w kasacji. Fakty te Sąd prawidłowo zinterpretował i bez naruszenia omawianego przepisu art. 2 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy rewaloryzacyjnej uznał, że czynności wykonywane przez wnioskodawcę nie mogą być potraktowane jako praca przymusowa w rozumieniu tego przepisu. W uzasadnieniu kasacji podano wprawdzie, że Sąd nie wyczerpał postępowania dowo- dowego, ale w kasacji nie został zawarty zarzut naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 393 1 pkt. 2 KPC). [...] Kierując się powyższymi względami Sąd Najwyższy na mocy art. 393 12 KPC - orzekł jak w sentencji. ========================================