Orzeczenie · 1998-07-29

II UKN 151/98

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
1998-07-29
SAOSubezpieczenia społecznerentyŚrednianajwyższy
renta rodzinnaubezpieczenie społeczneinwalidztwoschizofreniaprawo emerytalneSąd Najwyższykasacjaocena dowodów

Sprawa dotyczyła wniosku Anny K.-K. o przyznanie wojskowej renty rodzinnej po zmarłym ojcu. Kluczową kwestią było ustalenie daty powstania jej inwalidztwa II grupy, ponieważ zgodnie z przepisami ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, prawo do renty rodzinnej dla dziecka przysługuje bez względu na wiek, jeśli stało się ono inwalidą I lub II grupy w okresie kontynuowania nauki do ukończenia 25 lat życia. Wnioskodawczyni twierdziła, że jej inwalidztwo (schizofrenia) powstało w latach 1976-1978, kiedy studiowała na Wyższej Szkole Pedagogicznej. Sądy niższych instancji, opierając się na opiniach biegłych psychiatrów, ustaliły jednak, że pełnoobjawowy proces choroby i inwalidztwo II grupy wystąpiły dopiero w kwietniu 1983 r., po zakończeniu przez nią edukacji. Wnioskodawczyni złożyła kasację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności dotyczących oceny dowodów i opinii biegłych. Sąd Najwyższy oddalił kasację, podkreślając, że odmienna od sądu ocena dowodów nie stanowi usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej, chyba że strona wykaże, iż sąd wykroczył poza granice swobodnej oceny dowodów i miało to wpływ na wynik sprawy. Sąd Najwyższy uznał, że opinie biegłych były rzetelne, a sądy prawidłowo oceniły materiał dowodowy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów kasacyjnych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Uzasadnienie podstaw kasacyjnych, zwłaszcza w kontekście oceny dowodów i roli biegłych w sprawach o świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rentą rodzinną i ustalaniem daty inwalidztwa w kontekście przepisów sprzed nowelizacji.

Zagadnienia prawne (3)

Czy odmienna od sądu ocena dowodów przez stronę może stanowić podstawę kasacyjną?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, pod warunkiem że strona nie wykaże, iż sąd wykroczył poza granice swobodnej oceny dowodów i miało to wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie

Kasacja jest środkiem prawnym o charakterze ściśle prawnym. Odmienna ocena dowodów przez stronę, nawet jeśli wynika z głębokiego przekonania o słuszności swoich racji lub poczucia krzywdy, nie jest wystarczającą podstawą do jej uwzględnienia, jeśli nie towarzyszy jej wykazanie naruszenia przepisów proceduralnych dotyczących oceny dowodów.

Czy inwalidztwo powstałe w trakcie studiów przed ukończeniem 25 roku życia uprawnia do renty rodzinnej po zmarłym rodzicu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli inwalidztwo zostało ustalone jako II grupa w tym okresie.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, dziecko zmarłego uprawnione do renty rodzinnej jest nim bez względu na wiek, jeżeli stało się inwalidą I bądź II grupy w okresie kontynuowania nauki do osiągnięcia 25 lat życia. Kluczowe jest ustalenie daty powstania inwalidztwa.

Czy ustalenie daty powstania inwalidztwa przez sąd na podstawie opinii biegłego psychiatry jest wystarczające?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli opinia jest fachowa, rzetelna i spełnia wymagania formalne, a sąd prawidłowo ocenił materiał dowodowy.

Uzasadnienie

Ustalenie daty powstania inwalidztwa wymaga wiadomości specjalnych, dlatego sąd może zasięgnąć opinii biegłego. Sąd Najwyższy uznał, że opinia biegłego Władysława Z. była fachowa i rzetelna, a sądy obu instancji prawidłowo oparły się na niej przy ustalaniu daty inwalidztwa.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie kasacji
Strona wygrywająca
Wojskowe Biuro Emerytalne w W.

Strony

NazwaTypRola
Anna K.-K.osoba_fizycznawnioskodawczyni
Wojskowe Biuro Emerytalne w W.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (13)

Główne

ustawa o z.e.p. art. 39 § 1

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin

Dziecko zmarłego uprawnione do renty rodzinnej jest nim bez względu na wiek, jeżeli stało się inwalidą I bądź II grupy w okresie kontynuowania nauki do osiągnięcia 25 lat życia.

Pomocnicze

ustawa zaopatrzeniowa art. 23 § 1 pkt 3

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

ustawa zaopatrzeniowa art. 24

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

KPC art. 233 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Granice swobodnej oceny dowodów.

KPC art. 278 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek zasięgnięcia opinii biegłego w sprawach wymagających wiadomości specjalnych.

KPC art. 285 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Wymagania dotyczące uzasadnienia opinii biegłego.

KPC art. 286

Kodeks postępowania cywilnego

Możliwość żądania przez sąd ustnego wyjaśnienia lub dodatkowej opinii biegłego.

KPC art. 3

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek stron do dawania wyjaśnień zgodnie z prawdą.

KPC art. 5

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek sądu udzielania wskazówek stronom działającym bez adwokata.

KPC art. 6

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek sądu przeciwdziałania przewlekaniu postępowania.

KPC art. 393 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Wymagania dotyczące pisma procesowego, w tym uzasadnienia podstaw kasacyjnych.

KPC art. 393 § 11

Kodeks postępowania cywilnego

Rozpoznawanie sprawy przez Sąd Najwyższy w granicach kasacji.

KPC art. 393 § 12

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do oddalenia kasacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odmienna ocena dowodów przez stronę nie stanowi usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej bez wykazania naruszenia granic swobodnej oceny dowodów przez sąd. • Opinie biegłych były fachowe i rzetelne. • Sądy prawidłowo oceniły materiał dowodowy.

Odrzucone argumenty

Inwalidztwo powstało w czasie studiów przed ukończeniem 25 roku życia. • Naruszenie przepisów postępowania przez sądy niższych instancji (dotyczące oceny dowodów, opinii biegłych, wyjaśnienia okoliczności faktycznych).

Godne uwagi sformułowania

Odmienna od poczynionej przez sąd ocena dowodów nie stanowi usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej, jeżeli strona nie wykaże w jaki sposób i w jakim zakresie sąd wykroczył poza wyznaczone w art. 233 § 2 KPC granice swobodnej oceny dowodów oraz czy i jaki wpływ na wynik sprawy miało to uchybienie. • Kasacja jest środkiem zaskarżenia o charakterze ściśle prawnym. • W przewadze stanowi wynikającą z odmiennej oceny dowodów, głębokiego wewnętrznego przekonania o słuszności swoich racji oraz poczucia krzywdy polemikę z ustaleniami Sądu drugiej instancji.

Skład orzekający

Maria Mańkowska

przewodniczący

Barbara Wagner

sprawozdawca

Andrzej Wasilewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie podstaw kasacyjnych, zwłaszcza w kontekście oceny dowodów i roli biegłych w sprawach o świadczenia z ubezpieczenia społecznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rentą rodzinną i ustalaniem daty inwalidztwa w kontekście przepisów sprzed nowelizacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe zasady dotyczące dopuszczalności kasacji i oceny dowodów, co jest istotne dla praktyków prawa ubezpieczeń społecznych. Pokazuje też, jak ważne jest precyzyjne ustalenie daty powstania inwalidztwa.

Kiedy odmienna ocena dowodów może unieważnić kasację? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst