II UKN 13/01

Sąd Najwyższy2002-02-07
SAOSubezpieczenia społecznerentyWysokanajwyższy
rentaniezdolność do pracyokresy składkoweokresy nieskładkoweZUSprawo ubezpieczeń społecznychSąd Najwyższykasacja

Sąd Najwyższy oddalił kasację organu rentowego, potwierdzając możliwość doliczania okresów ubezpieczenia przypadających po wydaniu decyzji organu do ustalenia prawa do renty.

Sprawa dotyczyła prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy Wandy T. Organ rentowy zakwestionował możliwość doliczenia okresów ubezpieczenia przypadających po wydaniu decyzji organu, argumentując, że nie spełniono wymogu 5 lat zatrudnienia. Sądy niższych instancji przyznały rentę, uwzględniając te okresy. Sąd Najwyższy oddalił kasację organu rentowego, uznając, że doliczanie okresów ubezpieczenia przypadających po wydaniu decyzji organu do okresów uwzględnionych przez organ rentowy jest zgodne z prawem i ugruntowaną praktyką.

Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę z kasacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w W. przeciwko Wandzie T. w przedmiocie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Sprawa wywodziła się z decyzji organu rentowego z dnia 8 grudnia 1998 r., która została zmieniona wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 19 stycznia 2000 r. Sąd Okręgowy przyznał wnioskodawczyni prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, uwzględniając dodatkowe okresy składkowe i nieskładkowe przypadające po wydaniu decyzji organu rentowego. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację organu rentowego. W kasacji organ rentowy zarzucił naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, kwestionując przyznanie renty z powodu nieudowodnienia wymaganego okresu zatrudnienia oraz pominięcie szczegółowego zestawienia okresów. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w granicach kasacji, uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania za nieuzasadnione, w tym zarzut naruszenia art. 328 § 2 KPC, wskazując na brak wykazania istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd Najwyższy podkreślił, że pogląd o możliwości doliczania okresów ubezpieczenia przypadających po wydaniu decyzji organu rentowego do okresów uwzględnionych przez organ rentowy jest ugruntowany wieloletnią praktyką i orzecznictwem, a zatem nie stanowi naruszenia art. 33 ust. 1 pkt 5 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Wobec bezzasadności podstaw kasacyjnych, Sąd Najwyższy oddalił kasację.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, doliczenie w postępowaniu sądowym okresów ubezpieczenia przypadających po wydaniu zaskarżonej decyzji, do uwzględnionych przez organ rentowy, okresów składkowych i nieskładkowych, od których zależy prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, nie jest naruszeniem art. 33 ust. 1 pkt 5 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na ugruntowanej wieloletniej praktyce sądów ubezpieczeń społecznych i orzecznictwie, zgodnie z którym takie doliczenie jest dopuszczalne i nie narusza przepisów ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie_kasacji

Strona wygrywająca

Wanda T.

Strony

NazwaTypRola
Wanda T.osoba_fizycznawnioskodawczyni
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w W.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (7)

Główne

u.z.e.p.i.i.r. art. 33 § 1 pkt 5 w związku z ust. 2

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin

Dopuszczalne jest doliczenie w postępowaniu sądowym do okresów składkowych i nieskładkowych uwzględnionych przez organ rentowy, okresów ubezpieczenia przypadających po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Pomocnicze

u.z.e.p.i.i.r. art. 32

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin

k.p.c. art. 393^11

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji.

k.p.c. art. 393^3 § pkt 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawy kasacyjne.

k.p.c. art. 328 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy treści uzasadnienia wyroku.

u.u.s.o.p.d.g. art. 27

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin

u.u.s.o.p.d.g. art. 9 § ust. 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dopuszczalność doliczania okresów ubezpieczenia przypadających po wydaniu decyzji organu rentowego do ustalenia prawa do renty. Ugruntowana praktyka i orzecznictwo w zakresie doliczania okresów ubezpieczenia.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie przepisów dotyczących okresu zatrudnienia. Naruszenie przepisów postępowania (art. 233 § 1, art. 316 § 1, art. 328 § 2 KPC) przez pominięcie szczegółowego zestawienia okresów składkowych i nieskładkowych.

Godne uwagi sformułowania

Przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, doliczenie w postępowaniu sądowym do okresów składkowych i nieskładkowych uwzględnionych przez organ rentowy, okresów ubezpieczenia przypadających po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie jest naruszeniem art. 33 ust. 1 pkt 5 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Powołanie zarzutu naruszenia art. 328 § 2 KPC w ramach podstawy kasacyjnej jest z zasady nieskuteczne, z uwagi na brak istotnego wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Stanowisko organu rentowego jest anachroniczne, bowiem pogląd przyjęty w zaskarżonym wyroku jest ugruntowany wieloletnią praktyką sądów ubezpieczeń społecznych i orzecznictwem byłego Trybunału Ubezpieczeń Społecznych oraz Sądu Najwyższego.

Skład orzekający

Maria Tyszel

przewodniczący-sprawozdawca

Beata Gudowska

członek

Zbigniew Myszka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności doliczania okresów ubezpieczenia przypadających po wydaniu decyzji organu rentowego do ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z ustalaniem prawa do renty w oparciu o okresy ubezpieczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię proceduralną w sprawach rentowych, która może mieć znaczenie praktyczne dla wielu osób ubiegających się o świadczenia.

Czy okresy po decyzji ZUS liczą się do renty? Sąd Najwyższy wyjaśnia!

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 7 lutego 2002 r. II UKN 13/01 Przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, doliczenie w postępowaniu sądowym do okresów składkowych i nieskładkowych uwzględnionych przez organ rentowy, okresów ubezpieczenia przypadających po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie jest naruszeniem art. 33 ust. 1 pkt 5 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Przewodniczący SSN Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata Gudowska, Zbigniew Myszka. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2002 r. sprawy z wniosku Wandy T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o rentę z tytułu niezdolności do pracy, na skutek kasacji organu rentowego od wy- roku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 20 czerwca 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyro- kiem z dnia 19 stycznia 2000 r. [...], po rozpoznaniu odwołania Wandy T. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w W. z dnia 8 grudnia 1998 r., zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonej prawo do renty z tytułu częściowej nie- zdolności do pracy na okres trzech lat od wyczerpania zasiłku chorobowego z dniem 3 lipca 1999 r. Sąd ten ustalił, że wnioskodawczyni wykazała, przypadające po wy- daniu decyzji, dodatkowe okresy: składkowy od 11 stycznia do 18 kwietnia 1999 r. oraz nieskładkowy od 19 kwietnia do 3 lipca 1999 r. Zdaniem Sądu, łącznie z okre- sami uznanymi przez organ rentowy, wykazała okresy 3 lata 10 miesięcy i 7 dni okresów składkowych oraz 1 rok 6 miesięcy i 6 dni nieskładkowych a więc spełniła warunek posiadania wymaganego okresu zatrudnienia w rozumieniu art. 32 ustawy z 2 dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Ustalił również, na podstawie wyników nowych specjali- stycznych badań lekarskich wnioskodawczyni, że jest na częściowo niezdolna do pracy na okres trzech lat. W apelacji, organ rentowy zakwestionował ocenę Sądu, że wnioskodawczyni jest częściowo niezdolna do pracy oraz zarzucił, że w okresie od 10 listopada 1998 r. do 9 listopada 1998 r. wykazała jedynie 4 lata 9 miesięcy i 8 dni zamiast wymaga- nych 5 lat „zatrudnienia”. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyro- kiem z dnia 20 czerwca 2000 r. [...] oddalił apelację. W kasacji, organ rentowy zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: „naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 27 w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 18.12.1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność go- spodarczą oraz ich rodzin (Dz.U. z 1989 r. Nr 46 poz. 250) w związku z art. 32 ust. 2 i art. 33 ust. 1 pkt. 5 i ust. 2 ustawy z dnia 14.12.1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), przez przyznanie powódce prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pomimo nieudowodnienia wymaganego 5-go okresu zatrudnienia w ostatnim dziesięcioleciu poprzedzającym datę zgłoszenia wniosku i powstania niezdolności do pracy, naruszenie przepisów postępowania - art. 233 § 1, art. 316 § 1 i art. 328 § 2 kpc mające istotny wpływ na wynik sprawy przez pominięcie szczegółowego zestawienia okresów składkowych i nieskładkowych powódki” i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku oraz poprzedzają- cego go wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wro- cławiu z dnia 19 stycznia 2000 r. i oddalenie odwołania powódki ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowe- go-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu i przekazanie sprawy Są- dowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje: Stosownie do art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji. Granice te wyznaczają przytoczone w niej podstawy, skonkretyzowane za- rzutami i ich uzasadnieniem, oraz jej wnioskami. Wobec przytoczenia w kasacji oby- dwu podstaw wskazanych w art. 3933 pkt 1 i 2 KPC, w pierwszej kolejności ocenie 3 podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Podniesione w kasacji za- rzuty naruszenia zaskarżonym wyrokiem, powołanych przepisów nie są usprawiedli- wione. Przede wszystkim przypomnieć należy to, co Sąd Najwyższy wielokrotnie już wyjaśniał, że powołanie zarzutu naruszenia art. 328 § 2 KPC w ramach podstawy ka- sacyjnej jest z zasady nieskuteczne, z uwagi na brak istotnego wpływu tego naru- szenia na wynik sprawy. Przepis ten dotyczy bowiem wymaganej treści uzasadnienia wyroku, które powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, w tym dowodów na których sąd się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom od- mówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wady konstrukcyjne uzasadnienia sporzą- dzonego po wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nie mają na ogół wpływu na jego treść, i nie mogą stanowić usprawiedliwionej podstawy kasacji (por. wyrok z 1 lipca 1998 r., I PKN 220/98,OSNAPiUS 1999 nr 15, poz. 482). Kasacja upatruje naruszeń wymienionych w niej przepisów w tym, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pominął szczegółowe zestawienie okresów składowych i nieskładkowych wniosko- dawczyni, jednakże powołując się też na potrzebę wyłączenia niektórych okresów nieopłacania składki „na wniosek ubezpieczonego”, ich obliczenie oraz wyjaśnienie, czy zostały uwzględnione w postępowaniu przed organem rentowym lub w sądowym, autor kasacji pozostawił Sądowi Najwyższemu mimo, że od początku orzekania ka- sacyjnego ukształtowało się jednolite, wielokrotnie powtarzane w publikowanym orzecznictwie, stanowisko obydwu Izb Sądu Najwyższego, zarówno Administracyj- nej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, jak i Cywilnej, że „zarzuty kasacyjne powinny być przedstawione tak szczegółowo, by Sąd Najwyższy bez poszukiwań w pismach procesowych (aktach sprawy) otrzymał omówienie wytkniętej wady” (wyrok z dnia 16 grudnia 1996 r., II UKN 32/96, OSNAPIUS 1997 nr 15, poz. 275) oraz że to nie Sąd Najwyższy ma poszukiwać argumentów usprawiedliwiających kasację, to osoba o odpowiednio wysokich kwalifikacjach prawniczych, wnosząca kasację ma wykazać jej zasadność odpowiednim do art. 3933 KPC przytoczeniem podstaw i adekwatnym do nich wywodem prawnym. W rozpatrywanej sprawie wprawdzie słuszny jest zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 328 § 2 KPC, ponieważ pominięcie w nim obliczenia w latach, miesiącach i dniach uwzględnionych okresów składkowych i nie- składkowych wnioskodawczyni powoduje, że ustalenia stanowiące podstawę fak- tyczną rozstrzygnięcia nie poddają się kontroli kasacyjnej, jednakże w kasacji nie wy- kazano na czym polega istotność wpływu tego naruszenia na wynik sprawy, nato- miast uzasadnienie kasacji wskazuje, że wyrok - mimo tego naruszenia - odpowiada 4 prawu. Kasacja nie kwestionuje bowiem samego obliczenia, podnosi jedynie, że nie- które z nich powinny być wyłączone z uwagi na nieopłacenie składki, jednakże po- pełniając ten sam błąd, który zarzuca zaskarżonemu wyrokowi, ustalenie ich liczby i ewentualnego wpływu na wynik sprawy, pozostawiła Sądowi Najwyższemu. Brak w tym zakresie uzasadnienia zarzutów powoduje, że nie poddają się one kontroli kasa- cyjnej. Zarzucając, że ustalenia Sądu zostały dokonane z naruszeniem pozostałych powołanych przepisów postępowania, kasacja powtarzając za apelacją, że wniosko- dawczyni na przestrzeni ostatniego dziesięciolecia „uwarunkowanego datą zgłosze- nia wniosku o rentę jak również datą powstania inwalidztwa”, nie wykazała wymaga- nego okresu ubezpieczenia, całkowicie ignoruje to, że Sąd Apelacyjny zaakceptował pogląd Sądu pierwszej instancji, wyjaśniający że do okresów składkowych i nieskład- kowych, uwzględnionych przez organ rentowy, a więc bezspornych, należy wniosko- dawczyni doliczyć dodatkowe okresy ubezpieczenia, jakie przypadają po zgłoszeniu wniosku o rentę. Stanowisko organu rentowego jest anachroniczne, bowiem pogląd przyjęty w zaskarżonym wyroku jest ugruntowany wieloletnią praktyką sądów ubez- pieczeń społecznych i orzecznictwem byłego Trybunału Ubezpieczeń Społecznych oraz Sądu Najwyższego (por. wyroki: z dnia 7 lipca 1971 r., III URN 9/71 - OSPiKA 42/1971, z 22 października 1987 r., II URN 290/86 - PZS 1987/7 s. 62, z dnia 23 czerwca 1988 r., II URN 29/88, PSP 1989/5, poz. 107). Stosownie do tego poglądu, doliczenie w postępowaniu sądowym okresów ubezpieczenia przypadających po wy- daniu zaskarżonej decyzji, do uwzględnionych przez organ rentowy, okresów skład- kowych i nieskładkowych, od których zależy prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, nie jest naruszeniem art. 33 ust. 1 pkt 5 w związku z jego ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Ponieważ w tym zakresie zasady przyznawania renty nie uległy zmianie orzecznictwo to zachowuje aktualność. Skoro przytoczona w kasacji pod- stawa z art. 3931 pkt 2 KPC okazała się bezzasadną, to również zarzuty niewłaści- wego zastosowania, powołanych w petitum kasacji, przepisów prawa materialnego są nieusprawiedliwione. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie powołanych prze- pisów oraz art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI