II UKN 10/00

Wyrok z dnia 6 października 2000 r. II UKN 10/00 Do nabycia prawa do renty na podstawie art. 444 § 2 KC nie wystarczy wykazanie uszczerbku na zdrowiu, lecz wymagane jest udowodnienie zwięk- szonych potrzeb poszkodowanego. Przewodniczący SSN Maria Tyszel, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Stefania Szymańska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2000 r. sprawy z po- wództwa Jana M. przeciwko 1) Miejskiej Energetyce Cieplnej Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K., 2) Miejskiej Energetyce Cieplnej Spółce z ograniczoną od- powiedzialnością w Ś., 3) Zakładowi Energetyki Cieplnej w D.P., 4) Urzędowi Miasta i Gminy w D.P. o rentę uzupełniającą, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 12 października 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Powód Jan M. w pozwie z dnia 25 sierpnia 1997 r. wnosił o zasądzenie soli- darnie od pozwanych Miejskiej Energetyki Cieplnej Spółki z o.o. w K., Miejskiej Ener- getyki Cieplnej Spółki z o.o. w Ś., Zakładu Energetyki Cieplnej w D.P. i Urzędu Mia- sta i Gminy w D.P. renty wyrównawczej w kwocie 500 zł miesięcznie z tytułu utraty możliwości zarobkowych w wyniku wypadku przy pracy w zakładzie pracy, którego następcami prawnymi są pozwani. W toku procesu w dniu 18 marca 1999 r. powód zgłosił nowe żądanie zasądzenia renty wyrównawczej w kwocie 500 zł miesięcznie z tytułu zwiększenia jego potrzeb. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa podnosząc między innymi zarzut przedawnienia roszczeń powoda. Wyrokiem z dnia 30 czerwca 1999 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Koszalinie oddalił powództwo. Sąd ustalił, że powód będąc pra- 2 cownikiem Rejonu Ciepłowniczego [...] w D.P. w dniu 1 października 1987 r. uległ wypadkowi przy pracy, którego skutkiem było wyrwanie barku ręki prawej, prowadzą- ce do całkowitej amputacji tej kończyny. Powód jest całkowicie niezdolny do pracy od dnia wypadku, z tym, że od trzech lat pojawiła się nowa jednostka chorobowa zwią- zana z wypadkiem – zaburzenia adaptacyjne o obrazie przedłużonej reakcji depre- syjnej. Za zobowiązania zakładu pracy powoda odpowiadają Gmina D.P. i Zakład Energetyki Cieplnej w D.P. Roszczenie powoda o rentę wyrównawcza z tytułu utraty możliwości zarobkowych uległo przedawnieniu na podstawie art. 442 § 1 KC. Został bowiem przekroczony określony tym przepisem trzyletni termin przedawnienia liczo- ny od dnia 1 stycznia 1990 r., od której to daty wobec skreślenia art. 40 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób za- wodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30. poz. 144 ze zm.) zaczął biec termin przedawnienia. Nie jest zdaniem Sądu przedawnione roszczenie związane z nową jednostką chorobową, jaką są zaburzenia adaptacyjne. Jednak choroba ta nie uza- sadnia roszczenia o rentę wyrównawczą, gdyż nie wpłynęła ujemnie na sytuację ży- ciową powoda. Żądanie z tego tytułu nie znajduje uzasadnienia w treści art. 444 § 2 KC. Apelacja powoda od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyj- nego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 12 października 1999 r. [...]. Sąd Apelacyjny podzielił pogląd Sądu pierwszej instancji, że roszczenie z tytułu utraty możliwości zarobkowych uległo przedawnieniu z mocy art. 442 § 1 KPC, ponieważ upłynął trzyletni termin od dowiedzenia się o szkodzie i osobie zobo- wiązanej do jej naprawienia. Roszczenie oparte na szkodzie powstałej z powodu zwiększenia potrzeb może nie być przedawnione, jeżeli świadomość tej szkody po- wstała później niż świadomość o utracie możliwości zarobkowych. Jednakże posz- kodowany musi wykazać swoje zwiększone potrzeby i je udowodnić. W niniejszej sprawie powód nie wykazał żadnych okoliczności faktycznych, z których wynikają zwiększone potrzeby ani nie powołał stosownych dowodów. Nawet wynikający z tre- ści art. 4771 KPC obowiązek sądu prowadzenia dowodów z urzędu odnosi się do okoliczności wskazanych przez stronę, a powód nie wskazał takich okoliczności. Wyrok ten zaskarżył kasacją powód i wskazując jako podstawy kasacji naru- szenie przepisów postępowania (art. 238 § 2 KPC i 477 KPC) oraz naruszenie prawa materialnego (przez niewłaściwe zastosowanie art. 444 § 2 KC) wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji i prze- 3 kazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Koszalinie do ponownego rozpoznania ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie w całości żądania powoda. Naruszenie przepisu art. 238 § 2 KPC polega na tym, że Sąd Apelacyjny nie ustosunkował się do zarzutu apelacyjnego pominięcia przez Sąd pierwszej ins- tancji rozważań co do zasadności roszczeń zgłoszonych na rozprawie w dniu 18 marca 1999 r. Przepis art. 477 KPC został naruszony przez przyjęcie, że Sąd miał prawo nie orzec w wyroku o żądaniach powoda w sytuacji, gdy wszystkie okoliczno- ści faktyczne – amputacja ręki i zmiany w stanie psychicznym powoda - były Sądowi znane. Naruszenie prawa materialnego (art. 444 § 2 KC) polega na nietrafnym przy- jęciu, że zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw faktycznych do rozstrzygnię- cia o zasadności żądania pozwu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Prawidłowe przytoczenie podstaw kasacyjnych powinno wskazywać przepis, który skarżący uważa za naruszony i uzasadnienie tego naruszenia (art. 3933 KPC), przy czym jeżeli podstawą kasacji jest naruszenie przepisów postępowania, uzasad- nienie naruszenia konkretnego przepisu powinno wskazywać w jaki sposób mogło ono wpłynąć na wynik sprawy (art. 3931 pkt 2 KPC). Powód wskazuje jako naruszony przepis art. 238 § 2 KPC , który określa wymogi protokołu z postępowania dowodo- wego prowadzonego poza sądem orzekającym. Z treści uzasadnienia kasacji, które w żaden sposób nie nawiązuje do tego przepisu, można przypuszczać, że przepis ten został przytoczony w wyniku pomyłki. Być może nastąpił błąd maszynowy i skar- żącemu chodzi o przepis art. 328 § 2 KPC, który określa wymogi, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Zarzut wadliwości uzasadnienia wyroku jest bez- podstawny pomijając nawet fakt, że w kasacji w żaden sposób nie wskazano, aby ewentualne wady uzasadnienia miały wpływ na wynik sprawy. Nie jest bowiem prawdą, że uzasadnienie nie zawiera ustosunkowania się do zarzutu apelacyjnego dotyczącego braku rozpoznania zgłoszonych w toku procesu roszczeń. Sąd Apela- cyjny stwierdził wyraźnie, że roszczenia te podlegają oddaleniu wobec braku okolicz- ności faktycznych uzasadniających te roszczenia. Jest to całkowicie wystarczające umotywowanie oddalenia apelacji w tym zakresie w sytuacji, gdy powód ani w postę- powaniu przed Sądem pierwszej instancji ani w postępowaniu apelacyjnym nie wy- 4 mienił żadnych dodatkowych potrzeb powstałych w związku z pogorszeniem się jego stanu zdrowia. Przepis art. 477 KPC, wskazany w kasacji jako naruszony, został prawdopo- dobnie także przytoczony przez pomyłkę, gdyż dotyczy on działania sądu z urzędu w sytuacjach określonych w art. 194 § 1 i 3 KPC. Z uzasadnienia kasacji wynika zarzut zaniechania działania z urzędu w zakresie postępowania dowodowego co do zna- nych sądowi okoliczności dotyczących stanu zdrowia powoda. Wobec takiej treści uzasadnienia nie można mówić o naruszeniu przepisu art. 477 KPC. Uzasadnienie to dotyczy raczej drugiej podstawy kasacji to jest naruszenia przepisu art. 444 § 2 KC, skoro powołuje się ono na okoliczności znane sądowi, a zatem nie wymagające dal- szego postępowania dowodowego. Zarzut ten oparty jest na stwierdzeniu, że okoliczności dotyczące zmian cho- robowych powoda będących następstwem wypadku przy pracy uzasadniają zasto- sowanie art. 444 § 2 KC. Zarzut jest bezpodstawny, ponieważ powołany przepis uzależnia przyznanie renty od utraty zdolności do pracy zarobkowej lub zwiększenia potrzeb poszkodowanego. Na podstawie rodzaju zmian chorobowych można stwier- dzić utratę zdolności do pracy lecz roszczenie z tego tytułu nie mogło zostać uwzględnione wobec upływu terminu przedawnienia. Natomiast istnienie zmian cho- robowych samo w sobie nie przesądza o zwiększeniu potrzeb. Do przyznania na podstawie art. 444 § 2 KC renty z tytułu zwiększenia potrzeb poszkodowanego w wyniku wypadku przy pracy pracownika nie wystarczy wykazanie uszczerbku na zdrowiu lecz wymagane jest wskazanie i udowodnienie zwiększonych potrzeb. Sta- nowisko Sądu Apelacyjnego w tej kwestii należy uznać za słuszne. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy w oparciu o przepis art. 39312 KPC oddalił ka- sację jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. ========================================