II UK 93/06

Wyrok z dnia 23 listopada 2006 r. II UK 93/06 Przyczyny wyłączenia sędziego wymienionej w art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c. nie stanowi uczestniczenie sędziego w postępowaniu przed sądem niższej instan- cji, jeżeli nie brał udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Zbigniew Hajn, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopa- da 2006 r. sprawy z odwołania Grażyny W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Spo- łecznych-Oddziałowi w W. o rentę z tytułu niezdolności do pracy, na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 7 paź- dziernika 2005 r. [...] o d d a l i ł skargę kasacyjną. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 7 października 2005 r. [...] Sąd Apelacyjny we Wrocławiu od- dalił apelację wnioskodawczyni Grażyny W. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Świdnicy, oddalającego jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w W. w sprawie o rentę z tytułu nie- zdolności do pracy, podzielając ustalenia Sądu pierwszej instancji poczynione na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym dowodu z opinii biegłych lekarzy specjalistów endokrynologa i kardiologa, według których wniosko- dawczyni, pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy z powodu schorzeń kardiologicznych i endokrynologicznych, obecnie nie spełnia przesłanek dla przyznania renty określonych w art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emerytu- rach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). 2 W skardze kasacyjnej od tego wyroku pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c., „poprzez wydanie za- skarżonego orzeczenia w składzie, w którym uczestniczyła sędzia wyłączona od udziału w rozprawie z mocy prawa, gdyż brała udział w wydawaniu zaskarżonego orzeczenia w instancji niższej co mogło mieć wpływ na wynik postępowania i skut- kuje nieważnością postępowania”, art. 49 w związku z art. 281 k.p.c., „poprzez orze- kanie na podstawie opinii biegłego, który podlegał wyłączeniu od udziału w sprawie, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania”, naruszenie prawa materialnego - art. 12 ust. 3 w związku z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, „poprzez ich niezastosowanie w sy- tuacji gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, iż powódka nadal jest nie- zdolna do pracy” i wniósł o „uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim nie po- dzielając zarzutu nieważności postępowania, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 50 k.p.c. wniosek o wyłączenie sędziego z przyczyn wskazanych w art. 49 k.p.c. należy zgłosić w sądzie, w którym sprawa się toczy, przed przystąpieniem do rozprawy. Po przystąpieniu do rozprawy strona powinna uprawdopodobnić nie tylko przyczyny wy- łączenia lecz również, że „przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała jej się znana”. Oznacza to, że strona, która brała udział w rozprawie (rozprawach) wiedząc, że w składzie orzekającym uczestniczy sędzia, którego bezstronność mogła budzić jej wątpliwości z przyczyn wskazanych w art. 49 k.p.c., po zamknięciu rozpra- wy i wydaniu orzeczenia traci prawo złożenia wniosku o wyłączenie sędziego. Usto- sunkowując się do argumentów przedstawionych w skardze kasacyjnej należy wska- zać, że bezwzględne przyczyny wyłączenia sędziego wymienione enumeratywnie w art. 48 k.p.c. nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Skoro zatem przyczyną taką jest tylko udział sędziego w wydaniu zaskarżonego orzeczenia w niższej instan- cji, to nie stanowi jej ani udział sędziego w wydaniu orzeczenia w wyższej instancji, ani też jego udział w postępowaniu przed sądem niższej instancji niezakończonym orzeczeniem. Wyłączenie sędziego z mocy ustawy (art. 48 § 1 pkt. 5 k.p.c.), odnosi się tylko do sędziego, który brał udział w wydawaniu orzeczenia i nie obejmuje sytu- 3 acji, w których sędzia brał udział tylko w części postępowania rozpoznawczego, w tym także w postępowaniu dowodowym. Sam fakt udziału sędziego w prowadzeniu postępowania dowodowego przed sądem niższej instancji nie oznacza też, że za- chodzą przyczyny jego wyłączenia na podstawie art. 49 k.p.c. i nie stwarza domnie- mania, że pomiędzy sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi sto- sunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do jego bezstronno- ści. Powinność uprawdopodobnienia istnienia takiego stosunku spoczywa na stronie zgłaszającej wniosek o wyłączenie sędziego. Wskazane w skardze kasacyjnej naru- szenie przepisów art. 48 i 49 k.p.c. nie mogło zatem prowadzić do nieważności po- stępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.), nie stanowiło także uchybienia procesowego uza- sadniającego zarzut obrazy przepisów postępowania, które mogło wpłynąć na wynik sprawy. Odnosząc się do drugiego z postawionych zarzutów - naruszenia art. 49 w związku z art. 281 k.p.c. „poprzez orzekanie na podstawie opinii biegłego, który pod- legał wyłączeniu od udziału w sprawie, co mogło mieć wpływ na wynik postępowa- nia”, należy przypomnieć, że według art. 281 k.p.c. do ukończenia czynności biegłe- go strona może żądać jego wyłączenia z przyczyn, z jakich można żądać wyłączenia sędziego. Złożenie wniosku po rozpoczęciu przez biegłego czynności zobowiązuje stronę do uprawdopodobnienia, że przyczyna wyłączenia powstała później lub że przedtem nie była znana. Z powołanego przepisu wynika, że wyłączenie biegłego po jego wyznaczeniu następuje jedynie na wniosek strony. W kontekście regulacji za- wartej w art. 278 § 1 i 279 k.p.c. jest to uzasadnione. Skoro bowiem wezwanie bie- głego w celu zasięgnięcia jego opinii następuje po wysłuchaniu wniosków stron, ewentualne prawne przeszkody do wyznaczenia konkretnej osoby w tej roli powinny być ujawnione na tym etapie postępowania. Przyjąć należy, że żądanie wyłączenia biegłego mogą uzasadniać zarówno przyczyny uzasadniające wyłączenia sędziego „z mocy samej ustawy” (art. 48 k.p.c.), jak i na wniosek strony (art. 49 k.p.c.). W roz- patrywanej sprawie nie zachodziła żadna z okoliczności uzasadniających wyłączenie biegłego lekarza kardiologa Ewy S. z mocy prawa. Wnioskodawczyni, wbrew twier- dzeniom skargi kasacyjnej, nie żądała w piśmie z dnia 24 kwietnia 2003 r. [...] wyłą- czenia Ewy S. jako biegłej. Wskazane w skardze kasacyjnej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, (OTK-A 2004 nr 7, poz. 67) nie znajduje w tej sytuacji zastosowania. W tych warunkach, biorąc pod uwagę przebieg 4 postępowania przed Sądem, brak jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że w oce- nianej sprawie zachodzi nieważność postępowania. Stosownie do art. 39813 § 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasa- cyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw i jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Oznacza to, że wią- żące jest zwłaszcza, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, ustalenie, że wniosko- dawczyni zachowała zdolność do pracy. W tych warunkach nie spełniła ona prze- słanki niezdolności do pracy, warunkującej przyznanie dochodzonego świadczenia określonej w art. 12 ust. 3 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecz- nych. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39814 k.p.c. orzekł jak w sentencji. ========================================