II UK 87/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który przyznał ubezpieczonemu Eugeniuszowi Ż. rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, a następnie z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Spór dotyczył interpretacji przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w szczególności art. 57 i 58, w kontekście wymogu posiadania co najmniej pięciu lat ubezpieczenia w dziesięcioleciu poprzedzającym powstanie niezdolności do pracy lub złożenie wniosku o rentę. Organ rentowy twierdził, że ubezpieczony nie spełnił tego warunku. Sąd Apelacyjny, opierając się na uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006 r. (I UZP 5/05), uznał, że ubezpieczeni, którzy spełnili szczególne warunki z art. 57 ust. 2 ustawy (posiadanie 20 lub 25 lat ubezpieczenia i całkowita niezdolność do pracy), są zwolnieni z wymogu 5-letniego ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu. Sąd Najwyższy podzielił tę wykładnię, podkreślając, że prawo do renty nie ustaje w przypadku zmiany stopnia niezdolności z całkowitej na częściową, a jedynie zmienia się jej wysokość. Sąd oddalił skargę kasacyjną organu rentowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, w szczególności w kontekście spełnienia wymogu 5 lat ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu oraz zmiany stopnia niezdolności z całkowitej na częściową.
Dotyczy specyficznych warunków uzyskania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy emerytalnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ubezpieczeni, którzy nabyli prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z uwagi na posiadanie 20 lub 25 lat ubezpieczenia i całkowitą niezdolność do pracy, przy braku 5 lat ubezpieczenia w dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy lub przed wnioskiem o rentę, zachowują prawo do renty także w razie ustania całkowitej niezdolności do pracy i przejścia na częściową niezdolność?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawo do renty nie ustaje, lecz ulega zmianie tylko jej wysokość, gdy zachodzi zmiana stopnia niezdolności do pracy z całkowitej na częściową, a renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy została uzyskana po spełnieniu szczególnych warunków z art. 57 ust. 2 ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale siedmiu sędziów (I UZP 5/05), która wykazała, że przepis art. 57 ust. 2 ustawy emerytalnej zwalnia ubezpieczonych z wymogu 5-letniego ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu, jeśli posiadają oni odpowiedni staż ubezpieczeniowy i są całkowicie niezdolni do pracy. Ponadto, zmiana stopnia niezdolności z całkowitej na częściową nie powoduje ustania prawa do renty, a jedynie zmianę jej wysokości, zgodnie z art. 107 ustawy.
Jaka jest prawidłowa wykładnia art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w kontekście wymogu 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego w ciągu ostatniego dziesięciolecia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawidłowa wykładnia art. 57 ust. 2 ustawy emerytalnej, uwzględniająca wykładnię historyczną, systemową i funkcjonalną, wskazuje, że przepis ten zwalnia ubezpieczonych całkowicie niezdolnych do pracy, którzy posiadają co najmniej 20 lat (kobieta) lub 25 lat (mężczyzna) okresu składkowego i nieskładkowego, z warunku pięcioletniego ubezpieczenia w dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy lub przed wnioskiem o rentę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, aprobowując wykładnię przyjętą w uchwale siedmiu sędziów (I UZP 5/05), uznał, że zakres nowego przepisu art. 57 ust. 2 ustawy nie ogranicza się jedynie do warunku z art. 57 ust. 1 pkt 3, ale obejmuje również zwolnienie z wymogu z art. 58 ust. 2 ustawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Eugeniusz Ż. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
ustawa emerytalna art. 57 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przesłanką prawa do renty jest niezdolność do pracy, bez względu na jej stopień.
ustawa emerytalna art. 57 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 57 § ust. 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zwalnia ubezpieczonych całkowicie niezdolnych do pracy, którzy posiadają co najmniej 20 lat (kobieta) lub 25 lat (mężczyzna) okresu składkowego i nieskładkowego, z warunku pięcioletniego ubezpieczenia w dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy lub przed wnioskiem o rentę.
ustawa emerytalna art. 58 § ust. 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wymaga posiadania pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy.
ustawa emerytalna art. 107
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy zmiany prawa do świadczenia lub jego wysokości w sytuacji zmiany stopnia niezdolności do pracy lub braku takiej niezdolności.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 58 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 101 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do świadczeń ustaje, gdy ustanie którykolwiek z warunków wymaganych do uzyskania tego prawa.
k.p.c. art. 39813 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ubezpieczeni, którzy spełnili szczególne warunki z art. 57 ust. 2 ustawy emerytalnej (posiadanie 20 lub 25 lat ubezpieczenia i całkowita niezdolność do pracy), są zwolnieni z wymogu 5-letniego ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu. • Zmiana stopnia niezdolności do pracy z całkowitej na częściową nie powoduje ustania prawa do renty, a jedynie zmianę jej wysokości. • Wykładnia art. 57 ust. 2 ustawy emerytalnej powinna uwzględniać wykładnię historyczną, systemową i funkcjonalną, a nie tylko językowo-logiczną.
Odrzucone argumenty
Ubezpieczony nie nabył prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, ponieważ nie spełnił wymogu 5 lat ubezpieczenia w dziesięcioleciu poprzedzającym powstanie niezdolności do pracy lub złożenie wniosku. • Prawo do renty ustaje w momencie przejścia z całkowitej niezdolności do pracy na częściową niezdolność, jeśli nie zostały spełnione warunki z art. 58 ust. 2 ustawy.
Godne uwagi sformułowania
Prawo do renty nie ustaje, lecz ulega zmianie tylko jej wysokość, gdy zachodzi zmiana stopnia niezdolności do pracy z całkowitej na częściową • Prawidłowa wykładnia wynika z uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 23 marca 2006 r., I UZP 5/05, przyjmującej, że renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy (art. 57 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r.), bez potrzeby wykazywania przewidzianego w art. 58 ust. 2 tej ustawy pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy.
Skład orzekający
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
przewodniczący
Zbigniew Korzeniowski
sprawozdawca
Jolanta Strusińska-Żukowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, w szczególności w kontekście spełnienia wymogu 5 lat ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu oraz zmiany stopnia niezdolności z całkowitej na częściową."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych warunków uzyskania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy emerytalnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu ubezpieczeń społecznych, które ma bezpośrednie przełożenie na sytuację wielu osób ubiegających się o rentę. Wykładnia Sądu Najwyższego jest kluczowa dla zrozumienia praw ubezpieczonych.
“Czy zmiana stopnia niezdolności do pracy oznacza utratę renty? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.