II UK 65/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uznał, że przepis art. 12 ustawy o kombatantach, różnicujący świadczenia dla osób odebranych rodzicom w celu eksterminacji (art. 4 ust. 2) od tych, którzy byli osadzeni w obozach lub miejscach o podobnym charakterze (art. 4 ust. 1), jest zgodny z zasadą równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP).
Sprawa dotyczyła prawa Jana S. do renty inwalidy wojennego, przyznanej na podstawie ustawy o kombatantach. Jan S. został odebrany rodzicom w celu eksterminacji i przebywał w obozie w Austrii, uzyskując uprawnienia kombatanckie na mocy art. 4 ust. 2 ustawy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił mu renty, uznając, że przepis art. 12 ustawy o kombatantach, który przyznaje świadczenia pieniężne inwalidom wojennym i wojskowym, nie obejmuje osób z art. 4 ust. 2, a jedynie te z art. 4 ust. 1. Sądy niższych instancji podzieliły to stanowisko. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając, że różnicowanie świadczeń między tymi dwiema grupami pokrzywdzonych jest uzasadnione ze względu na odmienny charakter ich cierpień i nie narusza zasady równości wobec prawa.
Przedmiotem sprawy była skarga kasacyjna Jana S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, który oddalił jego apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie. Jan S. domagał się przyznania renty inwalidy wojennego, powołując się na swoje doświadczenia z okresu II wojny światowej, kiedy to został odebrany rodzicom w celu poddania eksterminacji i przebywał w obozie w Austrii. Decyzją Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 sierpnia 2006 r. przyznano mu uprawnienia kombatanckie na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił mu jednak prawa do renty, argumentując, że ustawa ta nie przewiduje świadczeń pieniężnych dla osób uznanych za kombatantów w myśl art. 4 ust. 2, a jedynie dla tych, którzy są inwalidami wojennymi lub wojskowymi (art. 12 ust. 1 i 2 ustawy). Sądy niższych instancji uznały, że Jan S. nie spełnia przesłanek do przyznania renty, ponieważ jego sytuacja prawna wynika z art. 4 ust. 2, a nie z art. 4 ust. 1 ustawy, który obejmuje osoby osadzone w obozach koncentracyjnych lub miejscach o podobnym charakterze. W skardze kasacyjnej Jan S. zarzucił naruszenie prawa materialnego oraz niezgodność art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach z art. 32 Konstytucji RP, kwestionując zasadę równości wobec prawa. Sąd Najwyższy oddalił skargę, stwierdzając, że przepis art. 12 ustawy, różnicujący świadczenia dla osób z art. 4 ust. 1 i art. 4 ust. 2, jest zgodny z Konstytucją. Uzasadniono to odmiennym zakresem podmiotowym tych przepisów i różnym wymiarem cierpienia, co uzasadnia odmienne traktowanie. Sąd Najwyższy podkreślił, że zasada równości nie oznacza identycznego traktowania wszystkich, lecz równego traktowania podmiotów o podobnych cechach istotnych dla danej regulacji. W tym przypadku, kategorie osób z art. 4 ust. 1 i 4 ust. 2 ustawy o kombatantach nie charakteryzują się tymi samymi cechami, co uzasadnia zróżnicowanie świadczeń.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, przepis art. 12 ustawy o kombatantach jest zgodny z art. 32 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że różnicowanie świadczeń między osobami z art. 4 ust. 1 i art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach jest uzasadnione. Kategorie te nie charakteryzują się tymi samymi cechami istotnymi dla regulacji, a odmienny wymiar cierpienia uzasadnia odmienne traktowanie. Zasada równości nie wymaga identycznego traktowania wszystkich, lecz równego traktowania podmiotów o podobnych cechach.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono skargę kasacyjną
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jan S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
u.k. art. 12 § 1
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Przepis ten przyznaje świadczenia pieniężne i inne uprawnienia przewidziane w ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin kombatantom będącym inwalidami wojennymi lub wojskowymi.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne.
Pomocnicze
u.k. art. 4 § 2
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Dotyczy dzieci odebranych rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu wynarodowienia.
u.k. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Obejmuje osoby osadzone w obozach koncentracyjnych, miejscach o podobnych warunkach, lub miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny.
u.z.i.w. art. 1
Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin
Określa, że inwalidom wojennym i wojskowym przysługuje m.in. renta inwalidzka.
k.p.c. art. 3989 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Różnicowanie świadczeń dla osób z art. 4 ust. 1 i 4 ust. 2 ustawy o kombatantach jest uzasadnione ze względu na odmienny charakter ich cierpień i nie narusza zasady równości wobec prawa. Osoby z art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach nie są objęte przepisami przyznającymi rentę inwalidy wojennego na podstawie art. 12 ustawy, jeśli nie spełniają przesłanek z art. 4 ust. 1.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin w związku z art. 12 ustawy o kombatantach. Naruszenie prawa materialnego przez zastosowanie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach jako niezgodnego z art. 32 Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
„kombatantom oraz ofiarom represji należny jest głęboki szacunek wszystkich rodaków oraz szczególna troska i opieka ze strony instytucji państwowych... odmienne potraktowanie przez ustawodawcę adresatów, którzy odznaczają się określoną cechą wspólną, nie musi stanowić o niekonstytucyjności przepisu ani oznaczać dyskryminacji lub uprzywilejowania, o ile opiera się na uzasadnionym kryterium różnicowania. W regulacjach prawnych zawartych w art. 4 ust. 1 i art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach nie mamy do czynienia z podmiotami charakteryzującymi się w równym stopniu tymi samymi cechami.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Małgorzata Gersdorf
sprawozdawca
Katarzyna Gonera
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) w kontekście zróżnicowania świadczeń dla ofiar represji wojennych i okresu powojennego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej osób objętych ustawą o kombatantach, w szczególności rozróżnienia między art. 4 ust. 1 a art. 4 ust. 2 ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii konstytucyjnej - zasady równości wobec prawa - w kontekście historycznych krzywd i świadczeń dla ofiar wojny. Pokazuje, jak sąd najwyższej instancji interpretuje te zasady w praktyce.
“Czy wszyscy prześladowani w czasie wojny powinni być traktowani tak samo? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyWyrok z dnia 17 października 2008 r. II UK 65/08 Przepis art. 12 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojen- nego (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) jest zgodny z art. 32 Konstytucji RP. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Małgorzata Gersdorf (sprawozdawca), Katarzyna Gonera. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 paź- dziernika 2008 r. sprawy z wniosku Jana S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Spo- łecznych-Oddziałowi w S. o rentę, na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wy- roku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 6 listopada 2007 r. [...] o d d a l i ł skargę. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 20 września 2006 r. [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Od- dział w S. odmówił ubezpieczonemu Janowi S. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z odebraniem rodzicom w okresie od sierpnia 1944 do kwietnia 1945 r. z uwagi na to, że ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektó- rych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jednolity tekst: Dz.U. 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) nie przewiduje świadczeń pieniężnych dla osób, które zostały uznane za kombatantów w myśl przepisu art. 4 ust. 2 tejże ustawy. Odwołaniem z dnia 23 października 2006 roku Jan S. zaskarżył decyzję or- ganu rentowego. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie od- wołania w całości z tych samych powodów co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2007 r. [...] Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił odwołanie ubezpieczonego, ustalając, że Jan S. (urodzony 26 maja 1941 r.) w sierp- 2 niu 1944 r. został odebrany matce i po krótkim pobycie pod opieką Rady Głównej Opiekuńczej w W. został wywieziony w celu eksterminacji do Austrii - do obozu w L., gdzie przebywał do zakończenia wojny (tj. 9 miesięcy). Na mocy decyzji Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 sierpnia 2006 r. Janowi S. przyznane zostały uprawnienia kombatanckie na zasadzie art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach. W dniu 16 sierpnia 2006 r. ubezpieczony złożył w organie rentowym Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych-Oddziale w S. wniosek o przyznanie mu renty inwalidy wojennego. Decyzją z dnia 20 września 2006 r. ZUS odmówił ubezpieczonemu prawa do renty inwalidy wojennego. Sąd Okręgowy - uzasadniając swe rozstrzygnięcie - podkreślił, że zgodnie z treścią art. 1 i 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.), inwalidom wojennym i wojskowym przysługuje - między innymi - renta inwalidzka, czyli świadczenie o przyznanie którego ubiega się ubezpieczony. Zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych oso- bach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego kombatantom bę- dącym inwalidami wojennymi lub wojskowymi przysługują świadczenia pieniężne i inne uprawnienia przewidziane w przepisach ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o za- opatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Kombatantami w ro- zumieniu art. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji woj- skowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Świadczenia pieniężne i inne uprawnienia przewidziane w przepisach ustawy, o której mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o kombatantach, przysługują na zasa- dach określonych w tych przepisach również osobom, które zostały zaliczone do jed- nej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa pozostającego w związku z pobytem w miejscach, o których mowa w art. 3 i art. 4 ust. 1 tej ustawy. Za inwalidztwo pozosta- jące w związku z pobytem w miejscach, o których mowa w art. 3 i art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach, uważa się inwalidztwo będące następstwem zranień, kontuzji bądź innych obrażeń lub chorób powstałych w związku z tym pobytem (art. 12 ust. 2 i 3). Wnioskodawca zdaniem Sądu Okręgowego należy do innej kategorii osób, a miano- wicie do wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach, co nie pozwala na przyznanie mu świadczeń rentowych z ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych „jako dzieci odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji”. 3 Powyższy wyrok zaskarżył w całości apelacją Jan S., zarzucając mu narusze- nie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 1 i 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wo- jennych i wojskowych oraz ich rodzin w związku z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, poprzez przyjęcie, że nie przysługuje mu upraw- nienie inwalidy wojennego, w tym renta inwalidzka. Ubezpieczony wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie mu dochodzonego świadczenia, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż zarówno ZUS Oddział S., jak i Sąd Okręgowy w Szczecinie, nienależycie zapoznał się z materiałem zgromadzonym w sprawie. Po przeszło 30-latach jego starań o przywrócenie mu uprawnień komba- tanckich przyznano je decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych [...] z dnia 2 sierpnia 2006 r. Podstawą decyzji było potwierdzenie przez Prezesa IPN, wydane na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o komba- tantach. W uzasadnieniu decyzji Prezes IPN stwierdził, iż ubezpieczony przebywał w obozie w L. w Austrii. Mając na uwadze powyższe ubezpieczony podniósł, iż został pozbawiony możliwości stwierdzenia przez komisję lekarską do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, czy zranienia, kontuzje bądź inne obrażenia lub choroby był związane z pobytem w miejscach, o których mowa w art. 3 i art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach. Zatem organ rentowy - bez analizy uzasadnienia decyzji Prezesa IPN oraz bez prze- prowadzenia badań lekarskich - arbitralnie stwierdził, że uprawnienia skarżącemu nie przysługują. Mając na uwadze fakt, że skarżący podpada także pod dyspozycję art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach oraz fakt, że nie poddano skarżącego bada- niom zgodnie z art. 12 ust. 4 tej ustawy, Jan S. wniósł o uwzględnienie apelacji. W odpowiedzi na powyższą apelację organ rentowy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 6 listopada 2007 r. [...]oddalił apelację, powołując w motywach, że nie zawierała żadnych argumentów mogących podważyć prawidłowe ustalenia dokonane przez Sąd pierwszej instancji. Sąd ten w sposób rzetelny i wszechstronny przeprowadził postępowanie dowodowe, wyjaśnia- jąc w jego toku wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, zaś dokonując oceny zgromadzonych dowodów nie naruszył normy art. 233 4 § 1 k.p.c. W oparciu o tak zebrany materiał dowodowy Sąd Okręgowy poczynił pra- widłowe ustalenia faktyczne oraz przedstawił rozważania prawne, które Sąd Apela- cyjne podzielił i przyjął za własne. Swoje orzeczenie Sąd Okręgowy uzasadnił wy- czerpująco, zgodnie z wymogami art. 328 § 2 k.p.c. Zdaniem Sądu Apelacyjnego zarzuty skarżącego odnośnie naruszenia przepi- sów prawa materialnego, tj. art. 1 i 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin w związku z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofia- rami represji wojennych i okresu powojennego, nie zasługują na uwzględnienie. Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał właściwej subsumcji przepi- sów. Z uzasadnienia decyzji Prezesa IPN [...] z dnia 30 maja 2006 r. nie wynika bo- wiem, ażeby uznano, iż skarżący przebywał w miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozo- stawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a więc aby w jego przy- padku zachodziły przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach. Wręcz przeciwnie, decyzja powyższa jednoznacznie potwierdziła, iż Jan S. został odebrany rodzicom w celu poddania eksterminacji, a jako podstawę decyzji wskazano art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach. Powyższego ustalenia nie zmienia okoliczność, iż skarżący rzeczywiście przebywał w obozie w L. w Austrii. Prezes IPN uznał tę oko- liczność za udowodnioną na podstawie samych twierdzeń skarżącego i to właśnie ona wpłynęła w głównej mierze na ustalenie, iż ubezpieczony został odebrany rodzi- com w celu poddania eksterminacji. Powołując się bowiem na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Katowicach z 8 czerwca 1995 r., SA/Ka 1023/94, Prezes IPN stwierdził, iż poddanie dziecka eksperymentom pseudomedycznym może być przejawem poddania go eksterminacji w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy o komba- tantach, skoro w rozumieniu tegoż przepisu Jan S. został uznany za osobę, która jako dziecko została odebrana rodzicom w celu poddania eksterminacji, zatem przy- znano mu uprawnienia kombatanckie, co nie oznacza, iż został on uznany za kom- batanta w myśl przepisów ustawy o kombatantach. Ustawa wyraźnie rozróżnia status kombatanta oraz osoby, do której jedynie stosuje się przepisy o kombatantach i tylko kombatantom będącym inwalidami wojennymi lub wojskowymi, członkom rodzin po- zostałym po kombatantach będących inwalidami wojennymi lub wojskowymi, oso- bom, które zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa (nie- zdolności do pracy) pozostającego w związku z pobytem w miejscach, o których 5 mowa w art. 3 i art. 4 ust. 1 oraz członkom rodzin pozostałym po osobach pobierają- cych w chwili śmierci rentę z tytułu inwalidztwa, przyznaje prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Uprawnienia takiego nie przewiduje się zaś w odniesieniu do pozostałych osób, w stosunku do których stosuje się przepisy tejże ustawy. Chybiony był - zdaniem Sądu Apelacyjnego - też zarzut wyrażony w apelacji, dotyczący pozbawienia możliwości stwierdzenia przez lekarza orzecznika ZUS w przypadku ubezpieczonego, „czy związek zranień, kontuzji bądź innych obrażeń lub jego chorób był związany z pobytem w miejscach, o których mowa w art. 3 i art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach”. Po pierwsze, wskazać należy, iż nie było podstaw do przeprowadzenia badań celem ustalenia związku zranień, kontuzji bądź innych obra- żeń lub chorób z pobytem Jana S. w miejscach, o których mowa w art. 3 i art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach, a także związku jego niezdolności do pracy z takim poby- tem, albowiem ani na mocy decyzji Prezesa IPN, ani też mocą decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie zostało uznane, ażeby ubezpieczony przebywał w miejscach, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach. Tymczasem zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach o speł- nieniu warunków, o których mowa w art. 21 (między innymi co do potwierdzenia faktu pobytu w miejscach, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy) orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważ- nione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz re- komendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kom- batanckiej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie stwierdził w wydanej przez siebie decyzji, iż ubezpieczony przebywał w miejscach, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach, a zatem nie można uznać, ja- koby niezasadnie nie poddano skarżącego badaniom zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o kombatantach. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie zaskarżył skargą kasacyjną ubezpie- czony, zarzucając mu: 1) naruszenie prawa materialnego, przez przyjęcie, iż ubez- pieczony spełnia tylko przesłanki z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego i niezastosowanie w stosunku do ubezpieczonego art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz c ustawy o kombatantach, co w konsekwencji doprowadziło do uzna- nia, że ubezpieczonemu nie przysługują świadczenia w oparciu o art. 12 ust. 1 i ust. 2 tejże ustawy, a w szczególności renta z tytułu niezdolności do pracy; 2) naruszenie 6 prawa materialnego przez zastosowanie w sprawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami re- presji wojennych i okresu powojennego - pomijającego osoby określone w art. 4 ust. 2 tej ustawy - jako niezgodnego z art. 32 Konstytucji. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 6 listopada 2007 r. w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postę- powania, w tym kosztach zastępstwa procesowego, ewentualnie o uchylenie zaskar- żonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 6 listopada 2007 r. w całości a także o uchylenie w całości poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 12 kwietnia 2007 r. [...] i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania (w tym o kosztach zastępstwa procesowego) za wszystkie instancje. Jako podstawę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., wobec oczywistej zasadności skargi oraz art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., z uwagi na istnienie istotnego zagadnienia prawnego, tj. konieczności roz- strzygnięcia czy art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach jest zgodny z art. 32 Konstytucji, w zakresie w jakim pomija osoby wymienione w art. 4 ust. 2. Ponadto skarżący złożył wniosek o zastosowanie w sprawie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643, ze zm.) i przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego co do zgodności art. 12 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach z Konstytucją. Zdaniem skarżącego zachodzą wątpliwości co do zgodności wskazanych przepisów z Konstytucją, a od odpowiedzi na to pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Zgodnie z art. 32 Konstytucji wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nadto zgodnie z preambułą do ustawy o kombatantach „kombatantom oraz ofiarom represji należny jest głęboki szacunek wszystkich rodaków oraz szczególna troska i opieka ze strony instytucji państwowych, samorządów terytorialnych i organizacji społecznych”. Zdaniem skar- żącego pominięcie osób wymienionych w art. 4 ust. 2 przy stosowaniu art. 12 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofia- rami represji wojennych i okresu powojennego jest naruszeniem Konstytucji, a w szczególności jej art. 32. Osoby wskazane w art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach zo- stały pozbawione prawa do świadczeń na podstawie art. 12 tejże ustawy. 7 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga wymaga oddalenia z kilku powodów. I tak: 1. Spełnienie wymagania zawarcia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej wraz z uzasadnieniem polega na wskazaniu, że w sprawie wystę- puje istotne zagadnienie prawne lub że istnieje potrzeba wykładni przepisów praw- nych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznic- twie sądów, lub że zachodzi nieważność postępowania, lub że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Uzasadnienie tego wniosku powinno zawierać wyjaśnienie, dlaczego, w ocenie strony skarżącej, zachodzi któraś z przesłanek określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. Treść tego uzasadnienia nie może być jednak dowolna i należy ją oprzeć na argumentacji jurydycznej (postanowienia Sądu Najwyższego z 6 lipca 2007 r., I CSK 206/07; z 27 lipca 2007 r., I CSK 226/07). Takie rozwiązanie legisla- cyjne wynika z faktu, iż skarga kasacyjna głównie ustanowiona została w celu ochrony i realizacji interesu publicznego. Sąd Najwyższy działa tu zatem zasadniczo dla dokonania wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołują- cych rozbieżności w orzecznictwie sądów, bądź usuwając z obrotu prawnego orze- czenia wydane w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwe (postanowienia Sądu Najwyższego z 6 lipca 2007 r., I CSK 206/07). Dlatego czyniąc zadość formalnym wymaganiom stawianym skardze kasacyjnej, określonym w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c., skarżący powinien przedstawić odpowiednie argumenty prawne, uzasadniające występowanie ściśle określonej w ustawie przesłanki. Takich argu- mentów ad casum brakuje co do przesłanki „oczywistej zasadności skargi”, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Jest wręcz odwrotnie, bowiem skarżący przedsta- wia zagadnienie prawne, które wymaga rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy, co oznacza, iż sprawa i skarga nie jest oczywista. 2. Jako drugą przesłankę powodującą - zdaniem skarżącego - konieczność rozpoznania skargi skarżący podaje występowanie zagadnienia prawnego sprowa- dzającego się do konieczności udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach jest zgodny z art. 32 Konstytucji, w zakresie, w jakim pomija osoby wymienione w art. 4 ust. 2 tej ustawy. Rozważając ten problem Sąd Najwyższy ocenił, iż zakwestionowany przez skarżącego przepis jest zgodny z art. 32 Konstytucji. Stwierdzenie bowiem niekonstytucyjności ustawy wymaga obalenia 8 przemawiającego za nią domniemania iż jest ona konstytucyjna. Takiego wywodu w skardze brakuje. Skarżący twierdzi jedynie, że odmienne potraktowanie w zakresie świadczeń osób wymienionych w art. 4 ust. 1 i art. 4 ust. 2 jest sprzeczne z zasadą równości wobec prawa. Przede wszystkim twierdzenie skarżącego nie znajduje po- twierdzenia w bogatym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego który uznając, że wyrażona w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasada nakazuje „równo traktować równych, podobnych - podobnie, a nierównych - nierówno” (zob. wyrok Trybunału Konstytucyj- nego z 24 października 2006 r., SK 41/05, OTK-A 2006 nr 9, poz. 126). Stąd wynika konieczność jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii), zatem wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną winny być traktowane równo - według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (zob. między innymi wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 7 lutego 2006 r., SK 45/04, OTK-A 2006 nr 2, poz. 15; 14 marca 2006 r., SK 4/05, OTK-A 2006 nr 3, poz. 29; 24 kwietnia 2006 r., P 9/05, OTK-A 2006 nr 4, poz. 46; 12 grudnia 2006 r., P 15/05, OTK-A 2006 nr 11, poz. 171). Dlatego ocena każdej regulacji prawnej badanej pod kątem zasady równości winna być poprzedzona dokładnym zbadaniem sytuacji prawnej podmiotów i prze- prowadzeniem analizy zarówno dotyczącej cech wspólnych jak i cech różniących (zob. wyrok SK 45/04; oraz wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 18 września 2006 r., K 27/05, OTK-A 2006 nr 8, poz. 105 i 16 października 2006 r., K 25/05, OTK-A 2006 nr 9, poz. 122). Należy przy tym podkreślić, że odmienne potraktowanie przez ustawodawcę adresatów, którzy odznaczają się określoną cechą wspólną, nie musi stanowić o niekonstytucyjności przepisu ani oznaczać dyskryminacji lub uprzywilejo- wania, o ile opiera się na uzasadnionym kryterium różnicowania. Aby wskazać, czy dane kryterium może stanowić podstawę różnicowania podmiotów prawa, konieczne jest rozstrzygnięcie: czy pozostaje ono w racjonalnym związku z celem i treścią danej regulacji; czy waga interesu, któremu różnicowanie ma służyć, pozostaje w odpo- wiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku wprowadzo- nego różnicowania, a także czy kryterium różnicowania pozostaje w związku z innymi wartościami, normami czy zasadami konstytucyjnymi (zob. między innymi wyrok SK 45/04; oraz wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 21 lutego 2006 r., K 1/05, OTK-A 2006 nr 2, poz. 18; 31 sierpnia 2006 r., P 6/06, OTK-A 2006 nr 8, poz. 95; 5 września 2006 r., K 51/05, OTK-A 2006 nr 8, poz. 100; 19 września 2006 r., K 7/05, OTK-A 2006 nr 8, poz. 107). 9 W regulacjach prawnych zawartych w art. 4 ust. 1 i art. 4 ust. 2 ustawy o kom- batantach nie mamy do czynienia z podmiotami charakteryzującymi się w równym stopniu tymi samymi cechami. Powołane przepisy dotyczą dwóch kategorii osób. Stąd art. 12 ustawy o kombatantach w zakresie, w jakim różnicuje uprawnienie z za- kresu zabezpieczenia społecznego tych osób, nie uwłacza art. 32 Konstytucji. Prze- pis art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach obejmuje swym zakresem osadzonych: a) w obozach koncentracyjnych, b) w innych miejscach, w których warunki nie różniły się od warunków w obozach i pozostających w dyspozycji układu bezpieczeństwa, c) osadzonych w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny i dzieci te pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa; w gettach etc. Z kolei art. 4 ust 2 ustawy o kombatantach dotyczy tylko dzieci odebranych rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu wynaro- dowienia. Przesłanką zaliczenia do tej grupy pokrzywdzonych nie jest ani osadzenie w miejscach zagłady, ani pozostawanie w dyspozycji hitlerowskich władz bezpie- czeństwa. Stąd też uzasadnione jest odmienne traktowanie tych dwóch kategorii osób. Inny bowiem był wymiar ich cierpienia. 3. Wreszcie wypada zauważyć, iż Prezes IPN na wniosek zainteresowanego zaliczył go do kategorii opisanej w art. 4 ust. 2 ustawy. Stąd żądanie Jana S. zalicze- nia go do grona osób, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatan- tach jest bezzasadne. Tak też sprawę ocenił kierownik Urzędu do Spraw Kombatan- tów i Osób Represjonowanych w decyzji z dnia 2 sierpnia 2006 r. A zatem skoro art. 12 ustawy o kombatantach nie uwłacza art. 32 Konstytucji RP skarga wymaga oddalenia jako nieuzasadniona i niespełniająca merytorycznie wymagań konstrukcyjnych przewidzianych dla skargi kasacyjnej, o których mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Nie jest bowiem ani oczywiście uzasadniona, ani też roz- strzygnięcie Sądu Apelacyjnego nie narusza przepisów art. 12 ustawy w związku z art. 32 Konstytucji. Z uwagi na powyższe należało orzec jak w sentencji. ========================================
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI