II UK 558/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił apelację ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego. Sprawa dotyczyła prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy, który miał miejsce 28 czerwca 2001 r. Ubezpieczony, pracując na nocnej zmianie jako maszynista offsetowy, doznał silnego bólu w klatce piersiowej, zawrotów głowy i utraty przytomności. Sądy niższych instancji, opierając się głównie na opiniach biegłych kardiologów, uznały, że zdarzenie to było wynikiem samoistnej choroby serca (miażdżycy tętnic wieńcowych), a nie wypadku przy pracy, ponieważ nie potwierdzono zawału serca w dniu zdarzenia i brak było jednoznacznego związku z warunkami pracy. Sąd Najwyższy stwierdził, że sądy niższych instancji nieprawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy dotyczące wypadków przy pracy, w szczególności definicję wypadku przy pracy oraz pojęcie zewnętrznej przyczyny zdarzenia. Podkreślono, że zdarzenie miało miejsce przed wejściem w życie ustawy z 2002 r., a zatem należy stosować przepisy ustawy z 1975 r. Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę dokładniejszego zbadania, czy warunki pracy (np. nadmierny wysiłek, stres, złe warunki higieniczne) mogły stanowić zewnętrzną przyczynę pogorszenia stanu zdrowia ubezpieczonego, nawet jeśli cierpiał on na samoistną chorobę serca. Zwrócono uwagę na możliwość uznania za wypadek przy pracy sytuacji, gdy pracodawca dopuścił pracownika do pracy pomimo istniejących przeciwwskazań zdrowotnych lub gdy błędne orzeczenie lekarskie zostało zignorowane. Z uwagi na niewystarczające ustalenia faktyczne i prawne, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zdarzenie, które miało miejsce w miejscu pracy i spowodowało pogorszenie stanu zdrowia pracownika cierpiącego na samoistną chorobę, może zostać zakwalifikowane jako wypadek przy pracy, nawet jeśli nie doszło do zawału serca i nie potwierdzono jednoznacznego związku z warunkami pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zdarzenie to może zostać zakwalifikowane jako wypadek przy pracy, jeśli zostaną spełnione przesłanki definicji wypadku przy pracy, w tym istnienie zewnętrznej przyczyny, która w istotny sposób przyspieszyła lub pogorszyła istniejący stan chorobowy. Sądy niższych instancji nie dokonały wystarczających ustaleń w tym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że definicja wypadku przy pracy (zwłaszcza według ustawy z 1975 r.) obejmuje nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, pozostające w związku z pracą, które spowodowało uraz lub śmierć. Podkreślono, że zewnętrzna przyczyna może polegać na nadmiernym wysiłku fizycznym lub psychicznym, nawet w ramach zwykłych obowiązków, jeśli uwzględni się indywidualne właściwości pracownika i jego stan zdrowia. Dopuszczenie pracownika do pracy pomimo istniejących przeciwwskazań zdrowotnych lub błędne orzeczenie lekarskie również może stanowić zewnętrzną przyczynę wypadku. Sądy niższych instancji skupiły się nadmiernie na medycznej kwalifikacji zdarzenia (zawał serca) i nie zbadały wystarczająco warunków pracy jako potencjalnej przyczyny zewnętrznej pogorszenia stanu zdrowia.
Jakie są kryteria kwalifikacji zdarzenia jako wypadku przy pracy w kontekście zbiegu przyczyn zewnętrznych i wewnętrznych (samoistnej choroby)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zdarzenie wywołane zespołem przyczyn, w tym zewnętrzną i wewnętrzną (samoistną chorobą), może być kwalifikowane jako wypadek przy pracy, jeśli przyczyna zewnętrzna w istotny sposób przyspieszyła lub pogorszyła istniejący stan chorobowy. Nadmierny wysiłek fizyczny lub psychiczny, nawet w ramach zwykłych obowiązków, może stanowić taką przyczynę zewnętrzną, jeśli jest oceniany indywidualnie dla pracownika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały z 1963 r. i późniejszego orzecznictwa, wskazując, że przyczyna zewnętrzna może współistnieć z chorobą wewnętrzną i przyspieszyć jej rozwój. Podkreślono, że nadmierność wysiłku pracownika należy oceniać indywidualnie, uwzględniając jego stan zdrowia. Dopuszczenie do pracy pracownika z samoistną chorobą, zwłaszcza w przypadku błędnego orzeczenia lekarskiego lub zignorowania przeciwwskazań, może stanowić zewnętrzną przyczynę wypadku.
Czy sąd drugiej instancji, rozpoznając sprawę w postępowaniu apelacyjnym, ma obowiązek dokonania własnych ustaleń faktycznych, niezależnie od zarzutów apelacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji ma obowiązek dokonania własnych ustaleń faktycznych i ponownego badania sprawy w granicach apelacji, a nie tylko rozpoznania zarzutów apelującego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił merytoryczny charakter postępowania apelacyjnego, zgodnie z którym sąd odwoławczy ma prawo i obowiązek ponownego badania sprawy, przeprowadzania dowodów i orzekania na podstawie zebranego materiału. Obowiązek ten istnieje niezależnie od tego, czy apelujący podniósł zarzut wadliwych ustaleń faktycznych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. | instytucja | organ rentowy |
| P. Sp. z o.o. | spółka | pracodawca |
Przepisy (16)
Główne
ustawa wypadkowa z 1975 r. art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Definicja wypadku przy pracy obejmuje nagłość zdarzenia, przyczynę zewnętrzną i związek z pracą, a także uraz lub śmierć jako skutek.
ustawa wypadkowa z 2002 r. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Definicja wypadku przy pracy obejmuje nagłość zdarzenia, przyczynę zewnętrzną, uraz lub śmierć jako skutek zdarzenia.
Pomocnicze
ustawa wypadkowa z 2002 r. art. 2 § pkt 13
Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Uraz zdefiniowany jako uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego, rozumiany szeroko jako wszelkie zmiany w organizmie, w tym zaburzenia czynnościowe.
ustawa wypadkowa z 2002 r. art. 3 § ust. 5
Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Ciężki wypadek przy pracy obejmuje m.in. rozstrój zdrowia.
ustawa o emeryturach i rentach art. 12
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa o emeryturach i rentach art. 13
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa o emeryturach i rentach art. 59 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 3983 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 39813 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 39815
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie Sądu Najwyższego w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
k.p. art. 229 § § 4
Kodeks pracy
Obowiązek pracodawcy dopuszczenia do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego.
k.p. art. 207 § § 1
Kodeks pracy
Obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Skład orzekający
Zbigniew Myszka
przewodniczący
Halina Kiryło
sprawozdawca
Piotr Prusinowski
członek
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.