II UK 510/17

Sygn. akt II UK 510/17
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 marca 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)
‎
SSN Piotr Prusinowski (sprawozdawca)
‎
SSN Romualda Spyt
w sprawie z wniosku A. M.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W.
‎
o emeryturę,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 13 marca 2019 r.,
‎
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt III AUa (…),
uchyla zaskarżony wyrok w pkt I w części, w ten sposób, że zmienia wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 7 grudnia 2015 r. i przyznaje A. M. prawo do emerytury od dnia 4 lutego 2015 r.
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 27 stycznia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. odmówił A. M. prawa do emerytury z uwagi na nieudokumentowanie przez ubezpieczonego na dzień 1 stycznia 1999 r. wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego wynoszącego 25 lat dla mężczyzn, w tym 15 lat pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał A. M. prawo do emerytury począwszy od dnia złożenia wniosku o emeryturę. Sąd ten ustalił, że wnioskodawca urodził się w dniu 4 lutego 1955 r. z zawodu jest operatorem dźwigu. Od dnia 1 sierpnia 1973 r. do dnia 14 lipca 1991 r. pracował w Zakładzie
(…)
, w okresie od dnia 15 lipca 1991 r. do dnia 24 maja 1996 r. w T. Sp. z o.o. w J. oraz od dnia 1 grudnia 1999 r. w firmie Usługi
(…)
. Od dnia 23 lipca 1996 r. do dnia 30 września 1999 r. odwołujący przebywał na rencie inwalidzkiej. Według ustaleń Sądu pierwszej instancji, odwołujący się pracował na stanowisku operatora dźwigu, w pierwszym okresie na dźwigu samojezdnym powyżej 3,5 tony, a w następnym okresie na dźwigu samojezdnym 16 ton. Praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd zaznaczył, że stanowisko to znajduje się w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w wykazie A, w dziale V - W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych, pod poz. 3 - Prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych. Mając te okoliczności na uwadze, Sąd podzielił stanowisko wnioskodawcy.
Odnosząc się do stażu ogólnego, Sąd Okręgowy podniósł, że sporny pozostawał okres pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 4 lutego 1971 r. do dnia 31 lipca 1973 r. położonym w obrębie C. gmina Ż. W ocenie Sądu okres ten należy zaliczyć do wymaganego 25 letniego stażu. W rezultacie, ubezpieczony posiada staż pracy w wymiarze 25 lat 6 miesięcy i 21 dni oraz staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 18 lat i 14 dni.
Apelację wniósł organ rentowy. Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2017 r. zmienił zaskarżony wyrok tylko w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury od dnia 1 lutego 2015 r. W pozostałym zakresie apelację organu rentowego oddalił.
Sąd odwoławczy wskazał, że apelacja nie kwestionowała ustaleń faktycznych i prawnych co do przesłanki 15 lat pracy w szczególnych warunkach, dotyczyła natomiast stażu ogólnego, to jest zaliczenia na jego poczet pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. W tym zakresie, Sąd odwoławczy nie podzielił zastrzeżeń organu rentowego. Podniósł, że rodzice wnioskodawcy od 1945 r. do 11 sierpnia 1980 r. prowadzili gospodarstwo rolne o powierzchni 5,55 ha położone w miejscowości C., gmina Ż. Wnioskodawca był zameldowany na stałe w miejscowości C. od urodzenia do 12 marca 1991 r. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie miał wątpliwości, że po ukończeniu 16 roku życia wnioskodawca pracował w gospodarstwie rolnym w wymiarze co najmniej 4 godzin dziennie. W rezultacie, zastosowanie znajduje art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, a ubezpieczony legitymuje się wymaganym 25 letnim stażem.
Sąd Apelacyjny wskazał na treść art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej. Wynika z niego, że prawo do świadczenia powstaje z dniem spełnienia wszystkich przesłanek je warunkujących. Podniósł, że A. M. urodzony 4 lutego 1955 r., złożył wniosek o emeryturę w dniu 14 stycznia 2015 r., a zatem gdy jeszcze nie osiągnął wieku 60 lat. Ponadto, stosownie do art. 184 § 2 ustawy emerytalnej, wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa złożył w dniu 24 lutego 2015 r. W rezultacie, zdaniem Sądu, dopiero w lutym 2015 r. zostały spełnione wszystkie warunki do nabycia przez wnioskodawcę prawa do emerytury. Kierując się tymi okolicznościami, Sąd odwoławczy zmodyfikował zaskarżony wyrok i przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury od dnia 1 lutego 2015 r.
Skargę kasacyjna wywiódł Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zarzucił mu naruszenie art. 100 ust. 1 i art. 129 ust. 1 w związku z art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Domagał się uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego w W. w części dotyczącej daty początkowej prawa do emerytury i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do emerytury od dnia 4 lutego 2015 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma charakter zakresowy i jest oczywiście uzasadniona. Warunkiem nabycia prawa do emerytury na podstawie art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej w związku z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) jest osiągnięcie wieku 60 lat dla mężczyzny. Przepis art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej natomiast stanowi, że prawo do świadczenia powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jego nabycia. Dopiero z tym dniem możliwa jest wypłata świadczenia (art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej). W sprawie nie ma wątpliwości, że wiek 60 lat wnioskodawca ukończył dopiero w dniu 4 lutego 2015 r. Znaczy to tyle, że przyznanie mu emerytury z dniem wcześniejszym, to jest od dnia 1 lutego 2015 r. obraża wskazane przepisy prawa materialnego. Dlatego w tym zakresie należało skorygować wyrok Sądu Apelacyjnego w W. i orzec na podstawie art. 398
16
k.p.c.