I UK 406/13

Sąd Najwyższy2014-02-13
SNubezpieczenia społeczneskładki na ubezpieczenie społeczneWysokanajwyższy
skarga kasacyjnaprzedawnienieskładki ZUSodpowiedzialnośćorgan rentowydomniemanie faktycznepostępowanie cywilneSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej organu rentowego, uznając, że zarzuty dotyczące ustalenia faktów i oceny dowodów nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił apelację organu od wyroku Sądu Okręgowego. Sprawa dotyczyła odpowiedzialności R. K. za składki niezapłacone przez spółkę. Kluczowe było ustalenie daty wydania decyzji organu rentowego, która według sądu niższych instancji nastąpiła po terminie przedawnienia. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej, wskazując, że zarzuty dotyczące ustalenia faktów i oceny dowodów, w tym oparcie się na domniemaniu faktycznym, nie mogą być podstawą skargi kasacyjnej zgodnie z art. 398(3) § 3 k.p.c.

Sąd Najwyższy w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych rozpoznał skargę kasacyjną organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 14 maja 2013 r., który oddalił apelację organu od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 24 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy zmienił decyzję pozwanego organu rentowego z dnia 17 grudnia 2009 r. i stwierdził, że R. K. nie odpowiada za składki niezapłacone przez Spółkę z o.o. A. w T. w okresie od grudnia 2003 r. do marca 2004 r. w kwocie 21.357,42 zł. Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że decyzja organu rentowego, mimo wskazanej daty 17 grudnia 2009 r., została wydana dopiero 5 stycznia 2010 r., a zatem po upływie terminu przedawnienia odpowiedzialności za składki, zgodnie z art. 118 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Organ rentowy w skardze kasacyjnej zarzucił, że sądy błędnie ustaliły datę wydania decyzji na podstawie domniemania faktycznego, kwestionując wnioskowanie sądu o antydatowaniu decyzji. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując, że postępowanie kasacyjne nie jest trzecią instancją, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 398(13) § 2 k.p.c.). Ponadto, zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej (art. 398(3) § 3 k.p.c.). Sąd podkreślił, że ustalenie daty wydania decyzji na podstawie domniemania faktycznego (art. 231 k.p.c.) jest wyłączone spod kontroli kasacyjnej. W związku z tym skarga kasacyjna nie mogła być uznana za oczywiście uzasadnioną. Sąd zasądził od organu rentowego na rzecz R. K. zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty dotyczące ustalenia faktów i oceny dowodów, w tym oparcie się na domniemaniu faktycznym, nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej ani podstawy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zgodnie z art. 398(3) § 3 k.p.c. oraz art. 398(13) § 2 k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia prawomocnego orzeczenia i Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądu niższej instancji. Zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów są wyłączone spod kontroli kasacyjnej. Dotyczy to również podstawy wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, gdy opiera się ona na kwestionowaniu ustaleń faktycznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

R. K.

Strony

NazwaTypRola
R. K.osoba_fizycznaodwołujący
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.organ_państwowyorgan rentowy
"A." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w T.spółkazainteresowana

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 398(9) § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa przedsądu, która nie została spełniona w niniejszej sprawie.

k.p.c. art. 398(13) § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.

k.p.c. art. 398(3) § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398(1) § ust. 1

Kodeks postępowania cywilnego

Definicja skargi kasacyjnej jako szczególnego środka zaskarżenia prawomocnego orzeczenia.

k.p.c. art. 231

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący ustaleń na podstawie domniemania faktycznego, które są wyłączone spod kontroli kasacyjnej.

Ordynacja podatkowa art. 118 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Przepis dotyczący terminu przedawnienia odpowiedzialności za składki.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 6 § pkt 5

Podstawa do ustalenia stawki minimalnej kosztów zastępstwa procesowego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 12 § ust. 4 pkt 2

Podstawa do ustalenia stawki kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty dotyczące ustalenia faktów i oceny dowodów, w tym oparcie się na domniemaniu faktycznym, nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej ani podstawy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądu niższej instancji. Postępowanie kasacyjne nie jest trzecią instancją.

Odrzucone argumenty

Kwestionowanie przez organ rentowy ustaleń faktycznych sądu niższej instancji dotyczących daty wydania decyzji i oparcia się na domniemaniu faktycznym.

Godne uwagi sformułowania

postępowanie kasacyjne nie jest powszechną (trzecią) instancją Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów ustalenie na podstawie domniemania faktycznego jest wyłączone spod kontroli kasacyjnej

Skład orzekający

Zbigniew Korzeniowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ograniczenia kontroli kasacyjnej Sądu Najwyższego w zakresie ustaleń faktycznych i oceny dowodów, w tym stosowania domniemania faktycznego."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie postępowania kasacyjnego i zarzutów podnoszonych w skardze kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia kluczowe ograniczenia postępowania kasacyjnego, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe formułowanie zarzutów w skardze kasacyjnej.

Sąd Najwyższy: Dlaczego nie możesz kwestionować faktów w skardze kasacyjnej?

Dane finansowe

WPS: 21 357,42 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 1800 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I UK 406/13
POSTANOWIENIE
Dnia 13 lutego 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Korzeniowski
w sprawie z odwołania R. K.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w C.
z udziałem zainteresowanej "A." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T.
‎
o przeniesienie odpowiedzialności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 lutego 2014 r.,
‎
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w
[…]
‎
z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt III AUa
[…]
,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od skarżącego organu rentowego na rzecz R. K. 1800 (jeden tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w
[…]
wyrokiem z 14 maja 2013 r. oddalił apelację skarżącego organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w K. z 24 kwietnia 2012 r., który zmienił decyzję pozwanego z 17 grudnia 2009 r. i stwierdził, że R. K. nie odpowiada za składki niezapłacone przez Spółkę z o.o. A. w T. w okresie od grudnia 2003 r. do marca 2004 r. w kwocie 21.357,42 zł. W sprawie zdecydowało ustalenie, że decyzja pozwanego, wbrew podanej w niej dacie 17 grudnia 2009 r., została wydana dopiero 5 stycznia 2010 r., stąd już po upływie terminu przedawnienia odpowiedzialności za składki z art. 118 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. „Zdaniem skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Data wydania zaskarżonej decyzji została w niej jednoznacznie określona. Strona nie wskazała żadnego dowodu, w trakcie postępowania z którego wynikałoby, że decyzja z dn. 17.12.2009 r. została antydatowana. W postępowaniu sądowym nie zostały uwzględnione istotne wnioski dowodowe odwołującego się na okoliczność wykazania faktów, stanowiących podstawę faktyczną domniemania zmierzające do ustalenia czy prawdopodobny jest termin sporządzenia decyzji w ciągu dwóch dni od daty uzyskania od Wydziału Rozliczenia i Korekt ostatecznych danych o stanie zadłużenia spółki. Wnioskowanie sądu na zasadzie domniemania faktycznego na podstawie innych faktów ustalonych w odrębnych postępowaniach administracyjnych, prowadzonych przez różnych pracowników o różnym doświadczeniu zawodowym a także umiejętności organizowania sobie pracy wobec braku jednoznacznych procedur terminu, w którym wystawiona decyzja ma być wysłana, że decyzja została wydana w innej dacie niż to oznaczono w decyzji ma charakter jedynie hipotetyczny i należy uznać za niedopuszczalne, pozostające w sprzeczności z zasadami logicznego myślenia a także z zasadami doświadczenia życiowego w świetle okoliczności myślenia a także z zasadami doświadczenia życiowego w świetle okoliczności niniejszej sprawy. W tej sytuacji brak podstaw do uznania, że decyzja z dn. 17.12.2009 r. została wydana po upływie terminu przedawnienia a skoro zarówno Sąd I jak i II instancji uznały istnienie przesłanek odpowiedzialności R. K. z art. 116 ordynacji podatkowej zasadnym jest jej orzeczenie”.
W odpowiedzi R. K. wniósł o nieprzyjęcie skargi do rozpoznania i zasądzenie kosztów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (wyżej
in extenso
) nie przedstawił zasadnej podstawy przedsądu i dlatego nie został uwzględniony. Stara się przekonać, że Sąd niezasadnie i błędnie ustalił na podstawie domniemania faktycznego, że decyzja nie została wydana w dacie w niej podanej. Jednak postępowanie kasacyjne nie jest powszechną (trzecią) instancją. Z treści wniosku wynika, że chodzi o podstawę przedsądu z art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. Skarżący sprzeciwia się rozstrzygnięciu opartemu na ustaleniu, że decyzja została antydatowana, to jest, że nie została wydana 17 grudnia 2009 r., lecz dopiero 5 stycznia 2010 r. Skarżący pomija, że skarga kasacyjna to szczególny środek zaskarżenia prawomocnego orzeczenia (art. 398
1
ust. 1 k.p.c.). W rozpoznaniu podstaw kasacyjnych Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 398
13
§ 2 k.p.c.). Ponadto podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 398
3
§ 3 k.p.c.). Oznacza to, że granicę ustaleń stanu faktycznego stanowi dwuinstancyjne postępowanie przed sądem powszechnym. Zasady te obowiązują również na etapie przedsądu w ocenie podstawy z art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. W przeciwnym razie zachodziłby dysonans między etapem przedsądu i późniejszym rozpoznaniem podstaw kasacyjnych z ograniczeniami wynikającymi z art. 398
3
§ 3 i art. 398
13
§ 2 k.p.c.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną zasadnie wskazano na postanowienie Sąd Najwyższego z 11 września 2012 r., II PK 218/12, w którym stwierdzono, że przepis art. 231 k.p.c., dotyczący ustaleń na podstawie domniemania faktycznego, odnosi się do ustaleń faktycznych, które są wyłączone spod kontroli kasacyjnej ze względu na regulację art. 398
3
§ 3 k.p.c. Oznacza to, że nie może być podstawą zarzutu kasacyjnego a także podstawą zarzutu przesłanki przedsądu z art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. Nie jest to odosobnione stanowisko w orzecznictwie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 21 lutego 2007 r., I CSK 428/06, LEX nr 485986). Również w doktrynie powiedziano, że w Kodeksie postępowania cywilnego dopuszczono możliwość ustalania faktów na podstawie domniemania faktycznego (art. 231 k.p.c.). Jeżeli więc sąd drugiej instancji z tej możliwości skorzystał, to stosowanymi ustaleniami Sąd Najwyższy będzie związany (KPC – Komentarz, pod red. H. Doleckiego i T. Wiśniewskiego, 2010 r., str. 201, teza 30 do art. 398
3
k.p.c.). Innymi słowy oparcie skargi i wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania na zarzucie naruszenia art. 231 k.p.c. nie jest uprawnione, ze względu na wskazane ograniczenia procesowe. Nie można więc stwierdzić, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Wiąże bowiem ustalenie, że decyzja została wydana po upływie terminu przedawnienia. Nie oznacza to, że całkowicie zamknięta jest w postępowaniu kasacyjnych kontrola ustaleń stanu faktycznego. Skarżący nie zarzuca jednak naruszenia innych przepisów, przykładowo art. 217 § 3 k.p.c. i nie zarzuca, że okoliczności sporne nie zostały wyjaśnione dostatecznie do rozstrzygnięcia.
Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 398
9
§ 2 k.p.c.
O kosztach zastępstwa prawnego orzeczono na podstawie § 6 pkt 5 oraz § 12 ust. 4 pkt 2 (stosowanego odpowiednio do odpowiedzi na skargę kasacyjną) rozporządzenia z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (wpz 21.357,42 – stawka minimalna 2.400 zł x 75%).
[aw]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI