II UK 397/13

Sąd Najwyższy2013-12-19
SNubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚrednianajwyższy
emeryturaubezpieczenia społecznezawieszenie świadczeniaskarga kasacyjnaSąd Najwyższyprawo pracykontynuacja zatrudnienia

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie dotyczącej zawieszenia wypłaty emerytury z powodu kontynuowania zatrudnienia, uznając, że nie zachodzą przesłanki do jej rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną E. M. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który umorzył postępowanie apelacyjne w zakresie wypłaty emerytury od 1 września 2012 r. i oddalił apelację w pozostałej części. Skarżąca kwestionowała zasadność zawieszenia emerytury na podstawie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach, powołując się na naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów dotyczących emerytur kapitałowych i ustawy o finansach publicznych. Sąd Najwyższy, odmawiając przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdził, że nie występuje istotne zagadnienie prawne ani potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości, ponieważ orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdza zgodność art. 103a z zasadą ochrony praw nabytych.

Sąd Najwyższy w składzie sędzi Beaty Gudowskiej rozpoznał na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną E. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G. w sprawie o wypłatę emerytury. Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 20 marca 2013 r., który umorzył postępowanie apelacyjne w zakresie wypłaty emerytury od dnia 1 września 2012 r. i oddalił apelację w pozostałej części. Sąd drugiej instancji ustalił, że emerytura została przyznana od dnia 1 sierpnia 2007 r. i podlegała zawieszeniu na podstawie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ ubezpieczona nie rozwiązała stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywała pracę bezpośrednio przed nabyciem prawa do świadczenia. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania (art. 385 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c.) oraz przepisów materialnych (art. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach w zw. z innymi ustawami). Wnioskodawczyni wskazała na istotne zagadnienie prawne związane z wykładnią przepisów w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 2/12, kwestionując podział emerytów na tych, którzy nabyli prawo do świadczenia przed i po 8 stycznia 2009 r. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Stwierdził, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego istnieje utrwalone stanowisko potwierdzające zgodność zastosowania art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z zasadą ochrony praw nabytych i zaufania do państwa, nawet wobec osób, które nabyły prawo do emerytury przed 8 stycznia 2009 r. Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył tylko osób, które nabyły prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. Wobec pozostałych emerytów, w tym tych, którzy nabyli prawo do emerytury przed 8 stycznia 2009 r., zastosowanie art. 103a nie narusza wzorców konstytucyjnych, gdyż nie mogli oni mieć przekonania o wypłacie emerytury bez rozwiązania stosunku pracy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zastosowanie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach wobec tych osób nie narusza wzorców konstytucyjnych, ponieważ nie mogli oni mieć przekonania, że emerytura będzie im wypłacana bez rozwiązania stosunku pracy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 2/12 dotyczył tylko osób nabywających prawo do emerytury w specyficznym okresie (8.01.2009-31.12.2010). Wobec pozostałych emerytów, w tym tych nabywających prawo przed 8.01.2009, kontynuacja zatrudnienia bez rozwiązania stosunku pracy uzasadnia zawieszenie emerytury, gdyż nie powstało po ich stronie przekonanie o prawie do wypłaty świadczenia bez rozwiązania umowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.

Strony

NazwaTypRola
E. M.osoba_fizycznawnioskodawczyni
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.instytucjapozwany

Przepisy (11)

Główne

u.e.r. z FUS art. 103a

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Podlega zawieszeniu emerytura w przypadku nierozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywana była praca bezpośrednio przed nabyciem prawa do świadczenia.

u.e.r. z FUS art. 103 § ust. 2a

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Dotyczy okresu, w którym obowiązywał warunek rozwiązania stosunku pracy.

Pomocnicze

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Naruszenie przepisów postępowania w zakresie oddalenia apelacji.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Naruszenie przepisów postępowania w zakresie oddalenia apelacji.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Naruszenie przepisów postępowania w zakresie oceny dowodów i oddalenia apelacji.

u.e.k. art. 37 § pkt 5 lit. b

Ustawa o emeryturach kapitałowych

Wspomniana w kontekście podstawy prawnej skargi kasacyjnej.

Ustawa o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw art. 28

Wspomniana w kontekście uchylenia przez Trybunał Konstytucyjny.

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

u.e.r. z FUS art. 100 § ust. 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Dotyczy ekspektatywy prawa do emerytury.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Zmiana wprowadzająca art. 103 ust. 2a.

k.p.c. art. 398^14

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 385 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz w zw. z art. 233 § 1 k.p.c.) przez oddalenie apelacji i uznanie jej za bezzasadną bez rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Naruszenie przepisów art. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z dnia 17 grudnia 1998 r. w związku z art. 37 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych i w związku z art. 6 pkt 2 oraz art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Istnienie istotnego zagadnienia prawnego wymagającego wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości. Oczywista zasadność skargi.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. o istotności zagadnienia, którego istnienie stanowi przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, powinien decydować brak jego stanowczego rozstrzygnięcia w dotychczasowym orzecznictwie niekolizyjność zastosowania art. 103a ustawy o emeryturach rentach z FUS wobec emerytów, którzy uzyskali prawo do emerytury przed dniem 8 stycznia 2009 r. z zasadą ochrony praw nabytych i zasadą zaufania obywateli do Państwa i stanowionego przez nie prawa Skoro Trybunał Konstytucyjny uchylił art. 28 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych tylko „w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy”, to poza zakresem przedmiotowym tego orzeczenia pozostają osoby, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 8 stycznia 2009 r.

Skład orzekający

Beata Gudowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie stosowania art. 103a ustawy o emeryturach i rentach oraz interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 2/12."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu nabycia prawa do emerytury i interpretacji przepisów dotyczących zawieszenia świadczeń w związku z kontynuacją zatrudnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dotyczącego praw emerytalnych i ich zawieszenia, co jest istotne dla wielu osób. Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy pokazuje, jak ważne jest spełnienie formalnych przesłanek do jej rozpoznania.

Sąd Najwyższy: Czy można pracować i pobierać emeryturę? Kluczowa decyzja w sprawie zawieszenia świadczeń.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II UK 397/13
POSTANOWIENIE
Dnia 19 grudnia 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Beata Gudowska
w sprawie z wniosku E. M.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G.
‎
o wypłatę emerytury,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 grudnia 2013 r.,
‎
skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
‎
z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt III AUa […],
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 20 marca 2013 r. Sąd Apelacyjny, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w
[…]
, po rozpoznaniu apelacji E. M. od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 28 lutego 2012 r. umorzył postępowanie apelacyjne w zakresie wypłaty emerytury, poczynając od dnia 1 września 2012 r. i oddalił apelację w pozostałej części. Sąd drugiej instancji ustalił, że emerytura została przyznana ubezpieczonej od dnia 1 sierpnia 2007 r., więc na podstawie art. 103a
ustawy o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) podlegała zawieszeniu
wobec nierozwiązania przez nią stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywała pracę bezpośrednio przed nabyciem prawa do tego świadczenia.
Skarga kasacyjna ubezpieczonej, obejmująca wyrok Sądu drugiej instancji w części obejmującej oddalenie apelacji i zawierająca wniosek o jego uchylenie w tym zakresie oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, została oparta na podstawie
naruszenia przepisów postępowania – art. 385 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz w związku z art. 233 § 1 k.p.c. przez oddalenie apelacji i uznanie jej za bezzasadną bez rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz na podstawie naruszenia przepisów
art. 103 ust. 2a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) w związku z art. 37 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz.U. Nr 228, poz. 1507 ze zm.) i w związku z art. 6 pkt 2 oraz art. 28 ustawy
z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 257, poz. 1726 ze zm.).
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, wymagającego wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości oraz powołała się na oczywistą zasadność skargi (art. 398
9
§ 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c.).
W ocenie skarżącej, konieczne jest rozstrzygnięcie, czy w świetle wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., K 2/12 (
OTK-A 2012 nr 10, poz. 121
)
emeryci, którzy nabyli prawo do świadczenia w okresie od dnia 8 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. podlegają rygorom wynikającym z art. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach, przy uwzględnieniu powstania po ich stronie ekspektatywy prawa do emerytury, zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zakwestionowała słuszność
podziału emerytów na tych, którzy nabyli prawo przed dniem 8 stycznia 2009 r. i tych, którzy złożyli wniosek po tym dniu, powołując się na dominujący w doktrynie pogląd, że prowadzi to do dyskryminacji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Uwzględniając, że
o istotności zagadnienia, którego istnienie stanowi przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, powinien decydować brak jego stanowczego rozstrzygnięcia w dotychczasowym orzecznictwie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
27 maja 2010 r.
, II PK 66/10, niepubl.), należy dostrzec zaprezentowane w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego stanowisko potwierdzające niekolizyjność zastosowania art. 103a ustawy o emeryturach rentach z FUS wobec emerytów, którzy uzyskali prawo do emerytury przed dniem 8 stycznia 2009 r. z zasadą ochrony praw nabytych i zasadą zaufania obywateli do Państwa i stanowionego przez nie prawa (por. np.
wyroki Sądu Najwyższego: z dnia
6 czerwca 2013 r.
, II UK 330/12, z dnia
25 kwietnia 2013
r., I
UK 593
/12 i z dnia
24 kwietnia 2013 r.
, II UK 299/12, z dnia
6 sierpnia 2013 r.
, II UK 4/13, z dnia
14 sierpnia 2013 r.
, III UK 117/12 i III UK 118/12 – niepublikowane). Sąd Najwyższy rozważył, że skoro Trybunał Konstytucyjny
uchylił art. 28 ustawy
o zmianie ustawy o finansach publicznych tylko „w zakresie
, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy”, to poza zakresem przedmiotowym tego orzeczenia pozostają osoby, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 8 stycznia 2009 r., i których prawo do emerytury podlegało zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury. W tym kręgu pozostają osoby, które nabyły prawo do emerytury realizowane na  podstawie
art. 103 ust. 2a ustawy emerytalnej, obowiązującego od dnia 1 lipca 2000 r. na podstawie art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r.  o zmianie
ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (
Dz.U. Nr 9, poz. 118) do dnia
8 stycznia 2009 r. na podstawie
art.
37 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz.U. Nr 228, poz. 1507). Wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego
art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS obowiązuje
w
innym zakresie czasowym i w konsekwencji, podmiotowym. Wątpliwość co do konstytucyjności dotyczyła zastosowania tego przepisu tylko do tych osób, które skutecznie nabyły i zrealizowały prawo do emerytury
wówczas,
gdy treścią ryzyka emerytalnego było wyłącznie osiągnięcie wieku emerytalnego i stażu ubezpieczeniowego, a realizacja świadczenia następowała niezależnie od dalszego zatrudnienia.
D
otyczyła więc tych tylko osób, które nabyły prawo do emerytury w okresie od dnia 8 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2010 r.
(por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 6 czerwca 2013 r., II UK 330/12, z dnia 25 kwietnia 2013 r., I UK 593/12 i z dnia 24 kwietnia 2013 r., II UK 299/12 – niepublikowane).
Zastosowanie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS
wobec wszystkich pozostałych emerytów, a więc tych, którzy uzyskali prawo do emerytury po dniu 1 stycznia 2011 r. i przed dniem 8 stycznia 2009 r., nie narusza wzorców konstytucyjnych zastosowanych przez Trybunał. W chwili nabycia przez tych ubezpieczonych prawa do emerytury nie mogło powstać po ich stronie przekonanie
, że emerytura będzie im wypłacana
bez rozwiązania stosunku pracy. Pozostanie w zatrudnieniu w chwili nabywania prawa do emerytury równało się z decyzją o zawieszeniu wypłaty emerytury. W wyniku zmiany prawa przez powrót dawnej regulacji po dniu 1 stycznia 2011 r. nie ustanowiono nowej, lecz tylko przywrócono regułę, stosowaną w czasie nabycia przez nich prawa do emerytury, więc jej ustanowienie nie stanowiło o
nadużyciu ich zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Co więcej, n
ieobowiązywanie przez pewien czas (od dnia 8 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2010 r.) wspomnianego warunku wypłaty emerytury mogło być dla nich tylko korzystne.
Mając to na względzie
, Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu (art. 398
14
k.p.c.).
aw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI