II UK 389/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w S., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w S. przyznający ubezpieczonej M. J. prawo do zasiłku chorobowego, opiekuńczego i macierzyńskiego liczonego od wyższej podstawy wymiaru (9.897,50 zł). Sąd Rejonowy uznał, że zastosowanie ma art. 43 ustawy zasiłkowej, ponieważ przerwa między pobieranym zasiłkiem macierzyńskim a nabyciem prawa do zasiłku chorobowego nie przekroczyła 3 miesięcy. Sąd Okręgowy podzielił to stanowisko. Sąd Najwyższy uchylił jednak zaskarżony wyrok, stwierdzając, że skarga kasacyjna organu rentowego jest uzasadniona. Kluczową kwestią była zmiana przepisów od 1 stycznia 2016 r., wprowadzająca art. 48a oraz modyfikująca art. 49 i 50 ustawy zasiłkowej. Sąd Najwyższy, powołując się na własną uchwałę III UZP 6/18, wskazał, że art. 43 ustawy zasiłkowej, dotyczący ustalania podstawy wymiaru zasiłku dla pracowników, nie ma bezpośredniego zastosowania do ubezpieczonych niebędących pracownikami, jeśli ich sytuacja jest uregulowana w nowszych przepisach (art. 48a-50). W tej sprawie, ze względu na okresy ubezpieczenia i pobierania zasiłków, zastosowanie miały przepisy dotyczące osób niebędących pracownikami, co wykluczało zastosowanie art. 43 ustawy zasiłkowej w sposób przyjęty przez sądy niższych instancji. Ponadto, Sąd Najwyższy podkreślił, że rozpoczęcie pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą powoduje ustanie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, co również miało znaczenie dla prawidłowego ustalenia podstawy wymiaru zasiłku. W konsekwencji Sąd Najwyższy zmienił wyrok Sądu Rejonowego w ten sposób, że oddalił odwołanie ubezpieczonej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ustalania podstawy wymiaru zasiłków chorobowych dla osób prowadzących działalność gospodarczą, zwłaszcza w kontekście zmian legislacyjnych od 2016 r. i wpływu pobierania zasiłku macierzyńskiego na ubezpieczenie chorobowe.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej osób niebędących pracownikami i zmian przepisów wprowadzonych od 2016 r. Może wymagać analizy w kontekście aktualnego stanu prawnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 43 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa ma zastosowanie do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku dla ubezpieczonego niebędącego pracownikiem, jeśli jego sytuacja jest uregulowana w przepisach wprowadzonych po 1 stycznia 2016 r. (art. 48a-50)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 43 ustawy zasiłkowej, dotyczący pracowników, nie ma zastosowania do ubezpieczonych niebędących pracownikami, jeśli ich sytuacja jest uregulowana w nowszych przepisach (art. 48a-50), które weszły w życie od 1 stycznia 2016 r.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 43 ustawy zasiłkowej znajduje zastosowanie głównie do pracowników. Po zmianach legislacyjnych od 1 stycznia 2016 r., sytuacja ubezpieczonych niebędących pracownikami jest w pierwszej kolejności rozpatrywana przez pryzmat art. 48a-50 ustawy. Tylko w przypadku, gdy te przepisy nie regulują danej sytuacji, art. 43 może znaleźć odpowiednie zastosowanie.
Czy rozpoczęcie pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, która była objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, powoduje ustanie tego ubezpieczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rozpoczęcie pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność powoduje ustanie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 9 ust. 1c w związku z art. 14 ust. 2 pkt 3 oraz art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoba pobierająca zasiłek macierzyński nie może jednocześnie podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. J. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (13)
Główne
ustawa zasiłkowa art. 48a
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Wprowadzony od 1 stycznia 2016 r., reguluje sytuację, w której podstawy wymiaru zasiłku chorobowego ubezpieczonego niebędącego pracownikiem nie można ustalić na podstawie przychodu z 12 miesięcy.
ustawa zasiłkowa art. 49 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Dotyczy sytuacji, gdy niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego ubezpieczonego niebędącego pracownikiem. Podstawę wymiaru stanowi najniższa miesięczna podstawa wymiaru składek.
ustawa zasiłkowa art. 50
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Reguluje ustalanie podstawy wymiaru zasiłku w innych przypadkach.
ustawa systemowa art. 9 § ust. 1c
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa, że rozpoczęcie pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność powoduje ustanie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
ustawa systemowa art. 14 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Wskazuje na ustanie ubezpieczenia chorobowego w przypadku pobierania zasiłku macierzyńskiego.
k.p.c. art. 398 § 16
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy po rozpoznaniu skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
ustawa zasiłkowa art. 43
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Przepis ten, dotyczący pracowników, nie ma zastosowania do ubezpieczonych niebędących pracownikami, jeśli ich sytuacja jest uregulowana w art. 48a-50 ustawy, zwłaszcza po zmianach od 1 stycznia 2016 r.
ustawa zasiłkowa art. 48 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Określa podstawę wymiaru zasiłku dla ubezpieczonych niebędących pracownikami jako przychód za 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy.
ustawa zasiłkowa art. 48 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Stosuje się odpowiednio do ubezpieczonych niebędących pracownikami, z zastrzeżeniem przepisów wymienionych w tym ustępie.
ustawa zasiłkowa art. 49 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Odsyła do odpowiedniego stosowania art. 37 ust. 1 w określonych sytuacjach.
ustawa zasiłkowa art. 4 § ust. 2
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Do okresów ubezpieczenia chorobowego wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, bezpłatnym albo czynną służbą wojskową.
ustawa systemowa art. 11 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa osoby podlegające obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
ustawa systemowa art. 11 § ust. 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Nie przewiduje możliwości podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w związku z pobieraniem zasiłku macierzyńskiego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 48a-50 ustawy zasiłkowej zamiast art. 43, ze względu na zmiany legislacyjne od 1 stycznia 2016 r. i status ubezpieczonej jako osoby niebędącej pracownikiem. • Ustanie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w związku z rozpoczęciem pobierania zasiłku macierzyńskiego.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 43 ustawy zasiłkowej, zgodnie z którym przerwa między zasiłkami nieprzekraczająca 3 miesięcy pozwala na ustalenie podstawy wymiaru zasiłku na nowo. • Ubezpieczona podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 9 sierpnia 2016 r. mimo pobierania zasiłku macierzyńskiego.
Godne uwagi sformułowania
art. 43 ustawy zasiłkowej jest usytuowany w Rozdziale 8 tej ustawy, zawierającym przepisy określające zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków przysługujących ubezpieczonym będącym pracownikami. • przedstawiane poglądy zdezaktualizowały się w wyniku zmian legislacyjnych, które weszły w życie od dnia 1 stycznia 2016 r. • rozpoczęcie pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, która uprzednio została objęta dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym powoduje ustanie ubezpieczenia chorobowego.
Skład orzekający
Jolanta Frańczak
przewodniczący, sprawozdawca
Bohdan Bieniek
członek
Krzysztof Rączka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania podstawy wymiaru zasiłków chorobowych dla osób prowadzących działalność gospodarczą, zwłaszcza w kontekście zmian legislacyjnych od 2016 r. i wpływu pobierania zasiłku macierzyńskiego na ubezpieczenie chorobowe."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej osób niebędących pracownikami i zmian przepisów wprowadzonych od 2016 r. Może wymagać analizy w kontekście aktualnego stanu prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa ubezpieczeń społecznych – ustalania podstawy wymiaru zasiłków dla przedsiębiorców, co jest częstym problemem. Wyrok Sądu Najwyższego wyjaśnia zawiłe kwestie związane ze zmianami przepisów i ich wpływem na prawa ubezpieczonych.
“Przedsiębiorco, uwaga! Zmiany przepisów od 2016 r. zmieniły zasady ustalania Twojego zasiłku chorobowego.”
Dane finansowe
WPS: 9897,5 PLN
zwrot kosztów procesu: 180 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 120 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.