II UK 374/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego przyznający rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu braku ustaleń co do daty powstania niezdolności do pracy.
Sprawa dotyczyła prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy dla A. S. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając ubezpieczonego za zdolnego do pracy. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, przyznając rentę na stałe, opierając się na opinii biegłych wskazujących na trwałą częściową niezdolność do pracy z powodu problemów ze wzrokiem. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, wskazując na naruszenie prawa materialnego z powodu braku ustaleń dotyczących daty powstania niezdolności do pracy w kontekście wymogów ustawowych.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Sądu Apelacyjnego, który przyznał A. S. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Sąd Apelacyjny zmienił wcześniejszy wyrok Sądu Okręgowego, który oddalił odwołanie ubezpieczonego. Sąd Apelacyjny uznał, że ubezpieczony, posiadający kwalifikacje kierowcy-mechanika, jest trwale częściowo niezdolny do pracy z powodu obniżonej ostrości wzroku w jednym oku i niepewnego rokowania co do drugiego oka. Sąd Apelacyjny ustalił również, że ubezpieczony po raz pierwszy złożył wniosek o rentę w 2009 r., który został oddalony. Skarga kasacyjna ZUS opierała się na zarzucie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 57 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poprzez przyznanie renty bez uwzględnienia, że niezdolność do pracy mogła powstać w okresach innych niż wskazane w ustawie, w szczególności w okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za trafny, wskazując, że prawo do świadczeń powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków, a stwierdzenie niezdolności do pracy wymaga ustalenia czasu jej powstania i odniesienia do odpowiednich przepisów ustawy. Brak takich ustaleń stanowił naruszenie prawa materialnego. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do świadczeń powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków, a stwierdzenie niezdolności do pracy wymaga ustalenia czasu jej powstania i odniesienia do przepisów ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że brak ustaleń co do daty powstania niezdolności do pracy i jej związku z okresami ubezpieczenia stanowi naruszenie prawa materialnego, ponieważ prawo do świadczeń powstaje z dniem spełnienia wszystkich wymogów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (4)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 57 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Warunki powstania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym wymóg powstania niezdolności w określonych okresach.
u.e.r.f.u.s. art. 100 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do świadczeń powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 12 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definicja niezdolności do pracy.
u.u.s.r.
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Wspomniana w kontekście okresu ubezpieczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez Sąd Apelacyjny poprzez przyznanie renty bez ustalenia daty powstania niezdolności do pracy i jej związku z okresami ubezpieczenia.
Godne uwagi sformułowania
prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa stwierdzenie w toku postępowania odwoławczego zaistnienia niezdolności do pracy, powoduje konieczność ustalenia czasu jej powstania i odniesienie tego ustalenia do art. 57 ust. 1 pkt. 2 i 3 ustawy
Skład orzekający
Krzysztof Staryk
przewodniczący
Jolanta Frańczak
członek
Beata Gudowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie daty powstania niezdolności do pracy jako warunku nabycia prawa do renty."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz kontekstu powstania niezdolności do pracy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych ze względu na podkreślenie znaczenia precyzyjnych ustaleń faktycznych dotyczących daty powstania niezdolności do pracy.
“Kiedy powstanie niezdolność do pracy decyduje o rencie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II UK 374/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 października 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) w sprawie z wniosku A. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w [...] o rentę z tytułu niezdolności do pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 października 2016 r., skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt III AUa …/14, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu w [...] do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r. Sąd Apelacyjny, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...], uwzględniając apelację A. S., zmienił wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia 13 maja 2014 r. i przyznał mu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 sierpnia 2013 r. na stałe. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w [...] na podstawie ustalenia, że ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy w wykonywanym zawodzie pracownika ochrony, jednak bez możliwości używania broni oraz może pracować jedynie na poziomie zero bez obsługi maszyn w ruchu, w związku z czym nie może wykonywać pracy kierowcy mechanika. Uwzględniając posiadane przez ubezpieczonego kwalifikacje kierowcy mechanika, ubezpieczony jest - w ocenie biegłych - trwale częściowo niezdolny do pracy od 2000 r., od kiedy jest jednooczny po urazie oka lewego, a w oku prawym ma obniżoną ostrość wzroku do 0,5 z niepewnym rokowaniem co do utrzymania obecnego widzenia. Sąd Apelacyjny uzupełnił ustalenia Sądu Okręgowego i stwierdził, że ubezpieczony po raz pierwszy złożył wniosek o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w 2009 r. i wniosek został oddalony decyzją z dnia 23 listopada 2009 r. ze względu na niestwierdzenie niezdolności do pracy, a odwołanie oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 21 września 2010 r. (sygn. akt XV U …/10), gdyż Sąd ustalił, że wnioskodawca nie nabył prawa do renty, nie wykazał bowiem wymaganego okresu ubezpieczenia. Zdaniem Sądu, ubezpieczony zachował kwalifikacje formalne, związane z wykształceniem i potwierdzone ważnym dokumentem oraz rzeczywiste, oparte na doświadczeniu zawodowym do wykonywania pracy w charakterze kierowcy - mechanika. W świetle wynikających z opinii biegłego okulisty przeciwwskazań do czynności zawodowych Sąd Apelacyjny uznał, że ubezpieczony nie jest zdolny do pracy w ramach tych kwalifikacji w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 887). Skarga kasacyjna Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w [...] została oparta na podstawie naruszenia prawa materialnego - art. 57 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez przyznanie renty bez uwzględnienia, że niezdolność ubezpieczonego do pracy powstała w okresach innych niż wymienione w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy, wskazując, że ubezpieczony stał się niezdolny do pracy w okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 1403). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, w związku z czym stwierdzenie w toku postępowania odwoławczego zaistnienia niezdolności do pracy, powoduje konieczność ustalenia czasu jej powstania i odniesienie tego ustalenia do art. 57 ust. 1 pkt. 2 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2002 r., II UKN 788/00, OSNP 2003 nr 23, poz. 575 oraz z dnia 10 lutego 2011 r., II UK 267/10, niepubl.). Wobec braku tych ustaleń, oczywiście trafny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego. Mając to na względzie, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, jak w sentencji (art. 398 15 § 1 k.p.c.). kc
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI