II UK 368/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną R. S. w sprawie o prawo do emerytury, kwestionując wyrok Sądu Apelacyjnego, który oddalił odwołanie wnioskodawcy od decyzji ZUS odmawiającej mu prawa do wcześniejszej emerytury. Sporna była kwestia uznania 15 lat pracy wnioskodawcy jako frezera (lub tokarza-frezera) w szczególnych warunkach, zgodnie z wykazem A do rozporządzenia z 1983 r. Sąd Okręgowy przyznał rację wnioskodawcy, uznając jego pracę za spełniającą kryteria. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, argumentując, że wnioskodawca pracował w przędzalni czesankowej (przemysł lekki), a nie w przemyśle hutniczym czy metalowym, do którego odnosił się sporny punkt wykazu. Sąd Najwyższy uznał, że wykładnia Sądu Apelacyjnego, która bezwzględnie uzależniała prawo do emerytury od przynależności pracodawcy do określonej branży, jest zbyt wąska. Podkreślono, że kluczowy jest faktyczny charakter pracy i jej szkodliwość/uciążliwość, a nie tylko branżowa klasyfikacja zakładu. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność ponownej oceny, czy praca wnioskodawcy, niezależnie od branży pracodawcy, faktycznie odpowiadała warunkom określonym w rozporządzeniu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznawanie pracy w szczególnych warunkach niezależnie od branży pracodawcy, gdy charakter pracy jest tożsamy ze wskazanym w przepisach.
Konieczność udowodnienia faktycznego narażenia na szkodliwe czynniki i porównywalnej uciążliwości pracy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy praca w szczególnych warunkach, uprawniająca do wcześniejszej emerytury, zależy wyłącznie od przynależności pracodawcy do określonej branży (działu przemysłu) wskazanej w wykazach do rozporządzenia, czy też od faktycznego charakteru wykonywanej pracy i jej szkodliwości/uciążliwości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Praca w szczególnych warunkach nie zależy wyłącznie od przynależności pracodawcy do określonej branży, ale przede wszystkim od faktycznego charakteru wykonywanej pracy i jej szkodliwości/uciążliwości, która musi odpowiadać warunkom określonym w przepisach.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wąska wykładnia Sądu Apelacyjnego, która uzależniała prawo do emerytury od branży pracodawcy, jest nieprawidłowa. Kluczowe jest, czy pracownik był narażony na te same szkodliwe czynniki, co pracownicy w branży wskazanej w rozporządzeniu, niezależnie od formalnej klasyfikacji zakładu pracy. Prawo do wcześniejszej emerytury jest przywilejem wynikającym z ujemnego oddziaływania pracy na organizm, a przepisy należy wykładać w sposób gwarantujący zachowanie celu tego odstępstwa.
Czy pracownik zatrudniony w zakładzie należącym do przemysłu lekkiego może być uznany za wykonującego pracę w szczególnych warunkach, jeśli charakter tej pracy odpowiada pracom wymienionym w wykazach dla przemysłu hutniczego i metalowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli praca ta faktycznie wiąże się z narażeniem na te same szkodliwe czynniki i ma taki sam stopień uciążliwości lub szkodliwości, jak praca wymieniona w wykazach dla innego działu przemysłu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że jeśli uciążliwość i szkodliwość pracy nie wykazuje różnic w zależności od branży, brak jest podstaw do zanegowania świadczenia jej w warunkach szczególnych tylko dlatego, że w załączniku do rozporządzenia została przyporządkowana do innego działu przemysłu. Należy ocenić, czy pracownik był narażony na działanie tych samych czynników, co pracownicy w branży, dla której dane stanowisko jest przewidziane w rozporządzeniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (5)
Główne
ustawa emerytalna art. 184
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 32
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
rozporządzenie § § 4 ust. 1 pkt 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Kluczowe znaczenie ma przynależność pracodawcy do określonej gałęzi przemysłu, ale nie jest to jedyne kryterium; istotny jest faktyczny charakter pracy i jej szkodliwość/uciążliwość.
Pomocnicze
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin art. 55
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin art. 53 § ust. 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca wnioskodawcy, mimo zatrudnienia w przemyśle lekkim, faktycznie odpowiadała pracom w szczególnych warunkach wymienionym w wykazie dla przemysłu hutniczego i metalowego. • Kryterium decydującym o pracy w szczególnych warunkach jest jej charakter i szkodliwość/uciążliwość, a nie wyłącznie przynależność pracodawcy do określonej branży. • Wykładnia Sądu Apelacyjnego była zbyt wąska i sprzeczna z celem przepisów o wcześniejszych emeryturach.
Odrzucone argumenty
Praca wnioskodawcy nie mogła być uznana za pracę w szczególnych warunkach, ponieważ był zatrudniony w zakładzie należącym do przemysłu lekkiego, a nie hutniczego czy metalowego. • Świadectwo pracy i inne dokumenty prywatne nie były wystarczające do udowodnienia pracy w szczególnych warunkach.
Godne uwagi sformułowania
Nie można bezwzględnie zadekretować, że pracownik zatrudniony w innej branży nigdy nie wykonywał pracy w szkodliwych warunkach, czyli w takich samych jakie miał pracownik zatrudniony w szczególnych warunkach na stanowisku określonym dla danej branży przemysłu w rozporządzeniu. • Jeżeli uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia konkretnej pracy wynika z własnej jej branżowej specyfiki, to należy odmówić tego szczególnego waloru pracy wykonywanej w innym dziale przemysłu. Natomiast w sytuacji, gdy stopień szkodliwości, czy uciążliwości danego rodzaju pracy nie wykazuje żadnych różnic w zależności od branży, w której jest wykonywana, brak jest podstaw do zanegowania świadczenia jej w warunkach szczególnych tylko dlatego, że w załączniku do rozporządzenia została przyporządkowana do innego działu przemysłu. • Chodziło o kwalifikowanie zatrudniania jako pracy w szczególnych warunkach, a nie o poprzestanie na przypisaniu zakładu pracy (pracodawcy) do określonej branży (działu przemysłu).
Skład orzekający
Zbigniew Korzeniowski
przewodniczący-sprawozdawca
Bogusław Cudowski
członek
Krzysztof Staryk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznawanie pracy w szczególnych warunkach niezależnie od branży pracodawcy, gdy charakter pracy jest tożsamy ze wskazanym w przepisach."
Ograniczenia: Konieczność udowodnienia faktycznego narażenia na szkodliwe czynniki i porównywalnej uciążliwości pracy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu prawa do wcześniejszej emerytury i pokazuje, jak ważna jest wykładnia przepisów przez pryzmat faktycznego charakteru pracy, a nie tylko formalnych klasyfikacji.
“Czy praca frezera w fabryce skarpet może dać prawo do wcześniejszej emerytury? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
przemysł lekki (choć praca odpowiada przemysłowi metalowemu)
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.