II UK 349/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawcy, Zakładu Usługowo-Produkcyjnego "H." – H. B., od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 22 czerwca 2010 r. Spór dotyczył tego, czy diety i ryczałty za noclegi wypłacane kierowcom R. H. i M. R. w latach 2007-2008 stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Sąd Okręgowy pierwotnie przychylił się do stanowiska odwołującego się, że świadczenia te nie podlegają składkom. Sąd Apelacyjny zmienił jednak ten wyrok, oddalając odwołanie. Sąd Apelacyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt II PZP 11/08, zgodnie z którą art. 775 § 1 k.p.c. odnosi się do wyjazdów o charakterze incydentalnym, a kierowcy wykonujący pracę w warunkach stałego przemieszczania się nie są pracownikami, dla których podróż ma charakter wyjątkowy. Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za zasadną. Kluczowe znaczenie miała nowelizacja ustawy o czasie pracy kierowców, która weszła w życie przed wydaniem wyroku Sądu Apelacyjnego. Wprowadziła ona art. 2 pkt 7 definiujący podróż służbową kierowcy jako każde zadanie polegające na przewozie drogowym lub wyjeździe poza miejscowość siedziby pracodawcy, oraz art. 21a, zgodnie z którym kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów. Sąd Najwyższy podkreślił, że intencją ustawodawcy było ukształtowanie zasad wypłacania świadczeń kierowcom w sposób szczególny, tak aby wyjazdy te, nawet jeśli są stałym elementem pracy, były traktowane jako podróże służbowe, a wypłacane należności nie stanowiły podstawy wymiaru składek. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (2)
Czy diety i ryczałty za noclegi wypłacane kierowcom w związku z wykonywaniem przewozu drogowego poza miejscowością siedziby pracodawcy stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, należności te, wypłacane w związku z podróżami służbowymi kierowców, nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z nowymi przepisami ustawy o czasie pracy kierowców.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na nowelizacji ustawy o czasie pracy kierowców, która wprowadziła odrębną definicję podróży służbowej dla kierowców i przepisy dotyczące należności z tego tytułu. Intencją ustawodawcy było wyłączenie tych świadczeń z podstawy wymiaru składek, co odróżnia sytuację kierowców od ogólnych zasad dotyczących podróży służbowych.
Czy sąd odwoławczy w postępowaniu cywilnym powinien zastosować przepisy, które weszły w życie po wydaniu decyzji organu rentowego, a przed wydaniem wyroku sądu pierwszej instancji, ale po wydaniu wyroku sądu drugiej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy powinien zastosować nowe przepisy, jeśli weszły w życie przed wydaniem jego wyroku, chyba że przepisy przejściowe stanowią inaczej. W tym przypadku, mimo braku wyraźnego wskazania w przepisach przejściowych dla postępowań cywilnych, zastosowanie nowych przepisów było uzasadnione.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na art. 316 k.p.c. oraz na konstytucyjnie wątpliwą wykładnię przepisów przejściowych, która ograniczałaby stosowanie nowych przepisów tylko do organu rentowego, a wykluczałaby je na etapie sądowego postępowania odwoławczego. Podkreślono zgodność z intencją ustawodawcy i zasadą równego traktowania płatników.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Zakład Usługowo-Produkcyjny "H." – H. B. | spółka | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | organ_państwowy | organ rentowy |
| R. H. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| M. R. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (7)
Główne
u.c.p.k. art. 2 § pkt 7
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców
Definicja podróży służbowej dla kierowcy obejmuje każde zadanie polegające na przewozie drogowym lub wyjeździe poza miejscowością stanowiącą siedzibę pracodawcy.
u.c.p.k. art. 21a
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców
Kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem zadania służbowego.
rozp. MPiPS art. 2 § ust. 1 pkt 15
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
Wyłącza z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne diety i inne należności z tytułu podróży służbowej pracownika.
Pomocnicze
k.p. art. 775 § § 3-5
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Określa zasady ustalania należności z tytułu podróży służbowej, do których odsyła ustawa o czasie pracy kierowców.
k.p. art. 775 § § 1
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Dotyczy ogólnych zasad ustalania należności z tytułu podróży służbowej, które Sąd Apelacyjny błędnie zastosował w oderwaniu od specyfiki pracy kierowców.
ustawa nowelizująca art. 7
Ustawa z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Przepis przejściowy dotyczący stosowania nowych przepisów w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy.
k.p.c. art. 316
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia sądowi uwzględnienie nowych okoliczności faktycznych i prawnych, które powstały po zamknięciu rozprawy w pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców poprzez jego niezastosowanie. • Nowe przepisy ustawy o czasie pracy kierowców (art. 2 pkt 7 i art. 21a) powinny być stosowane przez Sąd Apelacyjny. • Diety i ryczałty za noclegi wypłacane kierowcom w podróży służbowej nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Apelacyjnego oparta na uchwale SN II PZP 11/08, która nie uwzględniała specyfiki pracy kierowców i nowelizacji przepisów.
Godne uwagi sformułowania
Intencją ustawodawcy było takie doprecyzowanie definicji podróży służbowej pracownika zatrudnionego na stanowisku kierowcy, by w przypadku każdego – w ramach wykonywania polecenia pracodawcy - wyjazdu poza miejscowość będącą siedziba pracodawcy, pracownikowi temu przysługiwały świadczenia z tytułu podróży służbowej wypłacane pracownikom zatrudnionym na innych stanowiskach. • Jest bowiem nie do pogodzenia z zasadą równego traktowania płatników składek oraz jasno wyrażonym w toku procesu legislacyjnego zamiarem ustawodawcy, za jaki należy uznać wyłączenie z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne świadczeń wypłacanych pracownikom znajdującym się w takiej sytuacji, jak zainteresowani w niniejszej sprawie.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Halina Kiryło
członek
Andrzej Wróbel
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji przepisów dotyczących składek ZUS od świadczeń dla kierowców, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu firm transportowych i ich pracowników.
“Kierowco, Twoje diety i ryczałty za nocleg mogą być wolne od składek ZUS! Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.