II UK 341/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuCzłonkowie zarządu spółki z o.o. mogą ubiegać się o restrukturyzację długów spółki, jeśli ta nadal prowadzi działalność gospodarczą, a oddłużeniu podlega działalność spółki, nie inna działalność członka zarządu.
Sprawa dotyczyła możliwości restrukturyzacji zadłużenia spółki z o.o. przez członka jej zarządu, który ponosił za nie osobistą odpowiedzialność na podstawie art. 299 k.s.h. Sąd Najwyższy orzekł, że członek zarządu może wystąpić z wnioskiem o restrukturyzację, ale tylko pod warunkiem, że spółka, której długi stały się jego długami, nadal prowadzi działalność gospodarczą. Oddłużeniu podlega działalność tej spółki, a nie inna działalność prowadzona przez członka zarządu.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną dotyczącą wniosku o restrukturyzację zadłużenia publicznoprawnego. Wnioskodawca, Mirosław K., będący członkiem zarządu spółki „B.W.” z o.o., za której długi (składki na ubezpieczenia społeczne) ponosił osobistą odpowiedzialność na mocy art. 299 § 1 k.s.h., złożył wniosek o restrukturyzację. Spółka „B.W.” zakończyła działalność, natomiast wnioskodawca prowadził własną działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej „E.”. Sąd Apelacyjny oddalił jego odwołanie, uznając, że ustawa restrukturyzacyjna jest adresowana do przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, a nie do osób ponoszących subsydiarną odpowiedzialność za długi innych podmiotów, zwłaszcza gdy te podmioty już nie funkcjonują. Sąd Najwyższy, analizując przepisy ustawy o restrukturyzacji oraz ustawy o pomocy publicznej, podkreślił, że celem restrukturyzacji jest pomoc przedsiębiorcom rokującym na przyszłość, mającym perspektywy rozwoju i zdolność do konkurowania na rynku. Oddłużenie jest środkiem do osiągnięcia tych celów, a nie celem samym w sobie. Sąd uznał, że członek zarządu może skorzystać z restrukturyzacji, ale tylko w odniesieniu do długów spółki, która nadal prowadzi działalność gospodarczą. Oddłużeniu podlega działalność tej spółki, a nie inna działalność prowadzona przez członka zarządu. Ponadto, w momencie składania wniosku, wnioskodawca nie był jeszcze prawomocnie zobowiązany do spłaty długu spółki „B.W.”. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko pod warunkiem, że spółka, której długi stały się jego długami, nadal prowadzi działalność gospodarczą. Oddłużeniu podlega działalność tej spółki, a nie inna działalność prowadzona przez członka zarządu.
Uzasadnienie
Ustawa restrukturyzacyjna jest adresowana do przedsiębiorców, którzy mimo trudnej sytuacji ekonomicznej mają perspektywy rozwoju i cel ten jest nadrzędny. Oddłużenie jest środkiem do osiągnięcia tego celu. Członek zarządu może skorzystać z restrukturyzacji, jeśli spółka nadal funkcjonuje, ponieważ celem jest pomoc przedsiębiorstwu, a nie osobiste oddłużenie członka zarządu prowadzącego inną działalność.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalił skargę
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w Z.G.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Mirosław K. - Firma Usług i Pośrednictwa „E.” spółki cywilnej | spółka | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w Z.G. | instytucja | pozwanego |
| „B.W.” spółki z o.o. | spółka | dłużnik pierwotny |
Przepisy (12)
Główne
ustawa restrukturyzacyjna art. 1 § ust. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców
Restrukturyzacją objęci są przedsiębiorcy, o których mowa w przepisach o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, zwłaszcza ci, którzy tracą zdolność do konkurowania na rynku.
ustawa restrukturyzacyjna art. 2 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców
Przez 'przedsiębiorcę' rozumie się przedsiębiorcę określonego w przepisach o działalności gospodarczej, będącego podatnikiem, płatnikiem, następcą prawnym lub osobą trzecią odpowiadającą za zaległości podatkowe albo innym zobowiązanym do uiszczenia należności.
ustawa restrukturyzacyjna art. 6 § ust. 2a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców
Dotyczy zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
k.s.h. art. 299 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Reguluje odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej długi.
Pomocnicze
ustawa restrukturyzacyjna art. 2 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców
Dotyczy sytuacji, gdy zaległość była znana organowi rentowemu.
ustawa o pomocy art. 2 § ust. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców
Określa formy pomocy publicznej, w tym umorzenie lub zaniechanie poboru należności.
ustawa o pomocy art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców
Pomoc publiczna dla przedsiębiorców stanowi przysporzenie korzyści finansowych w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej.
ustawa restrukturyzacyjna art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców
Ustawa nie stosuje się do przedsiębiorców znajdujących się w stanie likwidacji lub upadłości.
PDG art. 2 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej
Definicja przedsiębiorcy na potrzeby ustawy.
Ord. pod. art. 107 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Reguluje odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustawa restrukturyzacyjna jest adresowana do przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, którzy mają perspektywy rozwoju. Oddłużenie jest środkiem do celu, jakim jest poprawa sytuacji przedsiębiorstwa i jego dalszy rozwój, a nie celem samym w sobie. Członek zarządu może skorzystać z restrukturyzacji tylko w odniesieniu do długów spółki, która nadal prowadzi działalność gospodarczą. Oddłużeniu podlega działalność spółki, a nie inna działalność prowadzona przez członka zarządu. W momencie składania wniosku o restrukturyzację, wnioskodawca nie był jeszcze prawomocnie zobowiązany do spłaty długu spółki.
Odrzucone argumenty
Członek zarządu, który ponosi subsydiarną odpowiedzialność za długi spółki, jest uprawniony do złożenia wniosku o restrukturyzację tych długów, nawet jeśli spółka zakończyła działalność. Restrukturyzacja ma na celu oddłużenie osobiste członka zarządu, który prowadzi inną działalność gospodarczą. Wniosek o restrukturyzację może być złożony nawet przed prawomocnym zasądzeniem długu od członka zarządu.
Godne uwagi sformułowania
Oddłużeniu podlega działalność tej spółki, a nie jakakolwiek inna działalność gospodarcza prowadzona przez członków jej zarządu. Celem udzielanej pomocy publicznej w formie umorzenia należności na zasadach wynikających z ustawy restrukturyzacyjnej nie jest zatem oddłużenie podmiotów gospodarczych, jest nim natomiast poprawa sytuacji przedsiębiorstw... Pomoc publiczna dla przedsiębiorców stanowi przysporzenie korzyści finansowych określonemu przedsiębiorcy w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, co oznacza, że pomoc publiczna... przysługuje jedynie przedsiębiorcy, który w momencie składania wniosku o pomoc publiczną... prowadzi działalność gospodarczą.
Skład orzekający
Roman Kuczyński
przewodniczący
Zbigniew Hajn
członek
Romualda Spyt
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o restrukturyzacji w kontekście odpowiedzialności członków zarządu za długi spółek, zwłaszcza w sytuacji, gdy spółka zakończyła działalność, a członek zarządu prowadzi inną działalność gospodarczą."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej członka zarządu i zastosowania ustawy restrukturyzacyjnej. Wymaga analizy stanu faktycznego każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności członków zarządu i możliwości skorzystania z ulg publicznoprawnych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników.
“Czy członek zarządu może restrukturyzować długi spółki, która już nie działa? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyWyrok z dnia 28 kwietnia 2009 r. II UK 341/08 Członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są upraw- nieni do wystąpienia z wnioskiem o restrukturyzację na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności pu- blicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.), jeżeli spółka, której dług stał się ich długiem na mocy art. 299 § 1 k.s.h., nadal prowa- dzi działalność gospodarczą. Oddłużeniu podlega działalność tej spółki, a nie jakakolwiek inna działalność gospodarcza prowadzona przez członków jej za- rządu. Przewodniczący SSN Roman Kuczyński, Sędziowie SN: Zbigniew Hajn, Romualda Spyt (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2009 r. sprawy z wniosku Mirosława K. - Firma Usług i Pośrednictwa „E.” spółki cy- wilnej przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w Z.G. o restrukturyzację zadłużenia, na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2008 r. [...] o d d a l i ł skargę. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze, po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 5 grudnia 2005 r. zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w Z.G. z dnia 30 grudnia 2001 r. w ten sposób, że zobowiązał pozwanego do wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego w oparciu o wniosek restrukturyzacyjny złożony w dniu 15 listopada 2001 r. przez Mirosława K. prowadzącego działalność gospodarczą w ramach Firmy Usług i Po- średnictwa „E.” spółki cywilnej w Z.G., orzekając także o kosztach postępowania. 2 Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych. Mirosław K. w okresie od 2 listopada 1995 r. do 3 kwietnia 1997 r. był członkiem zarządu „B.W.” spółki z o.o. w Z.G., która w okresie od lutego 1996 r. do marca 1997 r. nie odprowa- dzała składek na ubezpieczenia społeczne pracowników i z tego tytułu powstało za- dłużenie wobec organu rentowego w kwocie 629.308,94 zł. Prowadzone postępowa- nie egzekucyjne wobec spółki okazało się bezskuteczne. Prawomocnym wyrokiem z dnia 3 lutego 2002 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu zasądził od Mirosława K. powyż- szą kwotę, wskazując, że ponosi on odpowiedzialność za długi spółki na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją pozwany odmówił wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego na podstawie wniosku z dnia 15 listo- pada 2002 r. złożonego przez Mirosława K. prowadzącego działalność gospodarczą w ramach Firmy Usług i Pośrednictwa „E.” spółki cywilnej w Z.G., stwierdzając, że dotyczy on zaległości, która na dzień 31 grudnia 2001 r. nie była znana organowi rentowemu. Mając tak ustalony stan faktyczny, Sąd Okręgowy, powołując się na art. 6 ust. 2a w związku z art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektó- rych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa restrukturyzacyjna), stwierdził, że w dacie wnio- sku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego znana była organowi rentowe- mu zaległość z tytułu składek „B.W.” spółki z o.o. w Z.G., bowiem już we wrześniu 1999 r. złożył on w urzędzie skarbowym tytuły wykonawcze. Uznając zatem podsta- wę odmowy wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego za wadliwą, Sąd Okrę- gowy zmienił zaskarżoną decyzję w sposób wyżej przedstawiony. W wyniku apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008 r. zmienił zaskarżony wy- rok i oddalił odwołanie. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny wskazał, że przepis art. 2 pkt 1 ustawy restrukturyzacyjnej, określający krąg adresa- tów tej ustawy należy interpretować w zgodzie z art. 1 ust. 2 tej ustawy, a mianowicie ustawą tą są objęci przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą. Ulgą wyni- kającą z przepisów ustawy restrukturyzacyjnej nie można objąć każdego zobowiąza- nego do uiszczenia należności wynikających z jej art. 6. Ustawę tę adresowano do przedsiębiorców, którzy mimo trudnej sytuacji ekonomicznej mają perspektywę roz- woju, stwarzają warunki do wzrostu zatrudnienia. Chodziło więc o pomoc przedsię- biorcom prowadzącym działalność gospodarczą, rokującym pozytywnie na przy- 3 szłość, a więc przepisy ustawy odnoszą się do pomiotów funkcjonujących na rynku. Odwołujący się nie kwalifikuje się do adresatów ustawy, bowiem nie istnieje żaden związek między spółką cywilną „E.” a spółką „B.W.”, gdyż nie nastąpiło przejęcie żadnych długów tej ostatniej spółki, a odpowiedzialność odwołującego się jest jego odpowiedzialnością osobistą, wynikająca z art. 299 k.s.h. i dotyczącą długów spółki „B.W.”. Odwołujący się w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku zarzucił naru- szenie art. 2 pkt 1 ustawy restrukturyzacyjnej, poprzez jego niewłaściwe zastosowa- nie oraz naruszenie art. 2 pkt 1, 2, i 3, art. 6 i art. 12 ustawy restrukturyzacyjnej, po- przez ich niezastosowanie, w wyniku przyjęcie, że jako przedsiębiorca prowadzący Firmę Usług i Pośrednictwa „E.” spółkę cywilną w Z.G. nie jest adresatem ustawy restrukturyzacyjnej. W uzasadnieniu tego zarzutu skarżący stwierdził, że Sąd Apela- cyjny nie rozpoznał istoty sprawy nie odnosząc się do rozważań Sądu Okręgowego dotyczących kwestii, czy zaległość objęta wnioskiem restrukturyzacyjnym podlega restrukturyzacji zgodnie z przepisami ustawy. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, a mianowicie, czy po pojęciem „innego zobowiązanego do uiszczenia należności” zawartym w art. 2 ust. 1 ustawy restrukturyzacyjnej rozumieć należy także członka zarządu spółki z ograniczoną od- powiedzialnością, który ponosi subsydiarną, tj. opartą na art. 299 § 1 k.s.h., odpo- wiedzialność za zobowiązania spółki z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, o których mowa w art. 6 ust. 2a ustawy restrukturyzacyjnej, a który jako przedsiębiorca - wspólnik spółki cywilnej złożył wniosek o restrukturyzację tego zobowiązania zasą- dzonego od niego na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzy- gnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że istotnie ustawa restrukturyzacyjna nie dotyczy podmiotów, które zaprzestały prowadzenia działalności gospodarczej, jed- nakże Sąd Apelacyjny pominął okoliczność, że odwołujący się wystąpił z wnioskiem o restrukturyzację jako wspólnik spółki cywilnej - podmiotu funkcjonującego na rynku. Był zatem przedsiębiorcą w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy restrukturyzacyjnej. Speł- niał także drugi warunek podmiotowy z tego przepisu - był inną osobą zobowiązaną do uiszczenia należności, tj. zaległości wygenerowanych przez spółkę „B.W.”. Taką 4 osobą jest bowiem członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpo- wiadający za długi spółki na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. Odwołujący się prowadził działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej w sposób prawidłowy i nie miał problemów z utrzymaniem się na rynku. Dopiero obciążenie go długiem spółki „B.W.” zagroziło bytowi jego działalności. Dlatego też skorzystanie z restrukturyzacji obcią- żającego go długu przyczyniłoby się do jego dalszej egzystencji jako przedsiębiorcy, a więc zostałby spełniony cel ustawy restrukturyzacyjnej. Skarżący podkreślił, że składając wniosek o restrukturyzację długu w dniu 15 listopada 2001 r. przewidywał treść przyszłego wyroku Sądu Okręgowego, dlatego w tym wniosku wskazał wprost na możliwość uznania długu. Fakt ten nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego, ale ma doniosłe znaczenie w sprawie. Ponadto, w sytuacji, kiedy egze- kucja w stosunku do spółki okazała się bezskuteczna, odwołujący się był osobą trze- cią odpowiedzialną za długi spółki jako członek jej zarządu całym swoim majątkiem, a więc także i tym, który stanowił majątek spółki cywilnej „E.”. Zasadne było zatem składanie wniosku o restrukturyzację z dnia 15 listopada 2002 r. i uzasadnianie go trudną sytuacją własną (osobistą), a także spółki „E.”. Skarżący podkreślił także, że idąc tokiem rozumowania Sądu Apelacyjnego, członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, na którym spoczywa z mocy art. 299 § 1 k.s.h. odpowiedzialność za zaległości składkowe, nie mógłby sko- rzystać z dobrodziejstwa ustawy restrukturyzacyjnej, mimo że zaległości te powstały przed wejściem w życie tej ustawy, spełniając przesłanki z jej art. 6. Rozstrzygnięcie Sądu doprowadziło do naruszenia zasady równości podmiotów wobec prawa. W skardze wywiedziono także, że Sąd Apelacyjny nie zajął się kwestią, czy należności objęte wnioskiem były znane organowi rentowemu na dzień 31 grudnia 2001 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej restrukturyzacją są objęci przedsiębiorcy, o których mowa w przepisach o warunkach dopuszczalności i nadzo- rowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, w szczególności którzy tracą zdol- ność do konkurowania na rynku, wyrażającą się zwłaszcza w znacznym stopniu: zmniejszeniem obrotów, nadmierną zdolnością produkcyjną, wzrostem zapasów, spadkiem zyskowności lub ponoszeniem strat, jak również wzrostem zadłużenia i brakiem możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń lub gwarancji. Przepis 5 ten wskazuje, że przepisy ustawy restrukturyzacyjnej obejmują tych przedsiębiorców, którzy spełniają warunki do udzielenia im pomocy publicznej. W spornym okresie (w dacie złożenia wniosku o restrukturyzację) obowiązywała ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przed- siębiorców (Dz.U. Nr 141, poz. 1177 ze zm., powoływana dalej jako ustawa o pomo- cy). W myśl art. 2 ust. 2 pkt 6 tej ustawy jej przepisy stosuje się do pomocy udziela- nej w dowolnej formie, między innymi w formie umorzenia bądź zaniechania ustala- nia lub poboru należnych od przedsiębiorcy świadczeń pieniężnych, stanowiących środki publiczne w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, innych niż po- datki, albo odraczania lub rozkładania na raty płatności takich świadczeń. Jedną z form pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom w rozumieniu powyższej ustawy jest umorzenie (restrukturyzacja) zaległości Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na pod- stawie przepisów ustawy restrukturyzacyjnej, dokonywane w oparciu o art. 4 w związku z art. 6 tej ustawy. Jednocześnie w myśl art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy, po- moc publiczna dla przedsiębiorców stanowi przysporzenie korzyści finansowych określonemu przedsiębiorcy w zakresie prowadzonej przez niego działalności go- spodarczej, co oznacza, że pomoc publiczna, a więc także i ta udzielana na zasa- dach ustawy restrukturyzacyjnej, przysługuje jedynie przedsiębiorcy, który w mo- mencie składania wniosku o pomoc publiczną (restrukturyzację należności publicz- noprawnych) prowadzi działalność gospodarczą. Celem udzielanej pomocy publicz- nej w formie umorzenia należności na zasadach wynikających z ustawy restruktury- zacyjnej nie jest zatem oddłużenie podmiotów gospodarczych, jest nim natomiast poprawa sytuacji przedsiębiorstw, w tym przywrócenie płynności finansowej, zdolno- ści kredytowej, stworzenie warunków dla stabilizacji i rozwoju przedsiębiorstw, przy- wrócenie długookresowej zdolności konkurowania na rynku, a tym samym do wzro- stu zatrudnienia, a oddłużenie jest środkiem prowadzącym do tego celu. Taki cel ustawy wynika jednoznacznie z uzasadnienia projektu ustawy restrukturyzacyjnej, które także powołuje się na to, że ustawa jest adresowana tylko do tych przedsię- biorców, którzy mimo trudnej sytuacji ekonomicznej mają perspektywy rozwoju i są w stanie określić działania, jakie powinny być zrealizowane w celu ustabilizowania kon- dycji finansowej oraz dalszego rozwoju, a także stwarzają warunki do wzrostu za- trudnienia. Powyższe cele wskazują także na to, iż pomoc publiczna na warunkach wynikających z ustawy restrukturyzacji kierowana jest do określonego podmiotu 6 gospodarczego, a więc należności objęte restrukturyzacją stanowić muszą należno- ści obciążające ten a nie jakikolwiek (inny) podmiot gospodarczy. W konkluzji zatem, restrukturyzacją mogą być objęte należności wymienione w art. 6 ustawy restruktury- zacyjnej wyłącznie podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Przyjęcie przeciwnej możliwości - restrukturyzowania należności przedsiębiorcy, który zakoń- czył swoje funkcjonowanie na rynku - zaprzeczałoby przedstawianym wyżej celom. Za takim rozumieniem celu restrukturyzacji przemawia także art. 3 ust. 1 ustawy, który stanowi, że nie stosuje się jej do przedsiębiorców znajdujących się w stanie likwidacji lub upadłości. Znaczenie art. 2 pkt 1 ustawy restrukturyzacyjnej, zgodnie z którym ilekroć w ustawie mowa jest o przedsiębiorcy - rozumie się przez to przedsiębiorcę określone- go w art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospo- darczej mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będącego podatnikiem, płatnikiem, następcą prawnym lub osobą trzecią od- powiadającą za zaległości podatkowe albo innego zobowiązanego do uiszczenia należności, o których mowa w art. 6, odczytywana musi być w zgodzie z założeniami ustawodawcy w zakresie pomocy publicznej i wynikającym z tych założeń celem ustawy restrukturyzacyjnej. Tak więc osobą uprawnioną do złożenia wniosku o re- strukturyzację zaległości związanych ze ściśle określoną działalnością gospodarczą jest prowadzący ją przedsiębiorca - w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) - będący jedno- cześnie podatnikiem, płatnikiem w stosunku do tych zaległości, następca prawny w stosunku do należności (pasywów), które przejął i który jednocześnie przejmuje do- tychczasową działalność w całości lub części (przykładowo pracodawca przejmujący zakład pracy lub jego część w trybie art. 231 k.p., spadkobierca kontynuujący działal- ność gospodarczą spadkodawcy). Jest nim także osoba trzecia, na którą przeniesio- no odpowiedzialność za należności publicznoprawne, która z mocy art. 107 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) odpowiada za nie całym swoim majątkiem solidarnie z - co należy podkreślić - dalej funkcjonującym na rynku podatnikiem. W przypadku tych dwóch ostatnich osób (następcy prawnego i osoby trzeciej) przepis ten zrównuje ich sytuację z sytuacją przedsiębiorcy płatnika i podatnika, wyposażając ich w uprawnie- nie do złożenia wniosku o restrukturyzację należności, ale nadal są to należności związane z określoną, dalej funkcjonującą działalnością gospodarczą podlegającą 7 restrukturyzacji, a nie z jakąś inną działalnością, którą aktualnie prowadzi składający wniosek (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2008 r., II UK 83/08). Tak samo przepis ten traktuje inne osoby „zobowiązane do uiszczenia należ- ności, o których mowa w art. 6”. Są nimi więc podmioty, które nie są przedsiębior- cami w myśl przepisów o działalności gospodarczej, a jednocześnie są podatnikami i płatnikami należności publicznoprawnych, jak np. spółka cywilna (por. wyrok Naczel- nego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2005 r., II FSK 527/05). Innymi oso- bami zobowiązanym i do uiszczenia należności są także członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadający solidarnie za jej zobowiązania na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. Przywołane wyżej zasady obowiązują także w stosunku do tej kategorii osób zobowiązanych do uiszczenia należności. Są oni uprawnieni do wystąpienia z wnioskiem o restrukturyzację, jeżeli spółka, której dług stał się ich dłu- giem na mocy art. 299 § 1 k.s.h., nadal prowadzi działalność gospodarczą. Oddłuże- niu bowiem podlega działalność tej spółki, a nie jakakolwiek inna działalność gospo- darcza prowadzona przez te osoby. Jeśli ta inna działalność wygenerowała własny dług publicznoprawny z różnych przyczyn (w tym także z uwagi na obciążenie tej działalności długiem osobistym przedsiębiorcy), to osoby te są uprawnione do wystą- pienia o restrukturyzację tej innej działalności (pod warunkiem oczywiście złożenia wniosku w terminie zakreślonym w ustawie restrukturyzacyjnej - art. 12 ust. 1). Jed- nakże, po pierwsze, restrukturyzacji podlegać może tylko dług wynikający z tej dzia- łalności, a nie dług osobisty przedsiębiorcy. Innymi słowy, jeśli obciążenie przedsię- biorcy z tytułu długów osobistych spowodowało zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, to zaległości te mogą być objęte wnioskiem restrukturyzacyjnym. Restrukturyzacji pod- lega istniejący, a nie potencjalny dług przedsiębiorcy, stanowiący zaległość składko- wą związaną ściśle z działalnością tego przedsiębiorcy. Po drugie, dług ten (w sto- sunku do zaległości na rzecz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z tytułu składek należnych do dnia 31 grudnia 1998 r. - w całości, oraz z tytułu składek należnych za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2001 r. - w części finansowanej przez płatnika) musi istnieć przed dniem 1 stycznia 2002 r., bowiem wynika to wprost z treści art. 6 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej. Ustawa ta nie ma nieograniczonego działania, dotyczy wyłącznie długów publicznoprawnych powstałych do 30 czerwca 2002 r., zaległości podatkowych i zaległości z tytułów wskazanych w jej art. 6 ust. 2, istniejących przed 1 stycznia 2002 r. 8 Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że odwołu- jący się - jako inna osoba zobowiązana do uiszczenia należności - nie był uprawnio- ny do wystąpienia z wnioskiem o restrukturyzację zaległości spółki „B.W.” z dwóch względów. Po pierwsze, Spółka w dacie wniosku nie prowadziła działalności gospo- darczej (okoliczność bezsporna). Po drugie, w dacie wniosku (15 listopada 2002 r.) nie był on zobowiązany do uiszczenia należności w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy restrukturyzacyjnej, bowiem wyrok zasądzający od niego na rzecz organu rentowego kwotę równoważną kwocie zaległości składkowych zapadł w dniu 3 lutego 2003 r. Pojęcie „zobowiązany” wynikające z tego przepisu oznacza osobę, w stosun- ku do której organ rentowy posiada skuteczny tytuł egzekucyjny i nie jest nim uzna- nie długu lecz prawomocny wyrok sądu. Odwołujący się we wniosku nie wskazywał na powstałe przed 1 stycznia 2002 r. zaległości składkowe spółki cywilnej „E.”, którą prowadził będąc przedsiębiorcą w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy restrukturyzacyjnej, a tylko takie mogłyby ewentualnie podlegać restrukturyzacji na podstawie ustawy restrukturyzacyjnej - o ile oczywiście takie zaległości by istniały. Zatem dług objęty przedmiotowym wnioskiem restrukturyzacyjnym nie był należnością objętą restruktu- ryzacją w rozumieniu art. 10 ust. 1 tej ustawy. Odwołujący się w dacie składania wniosku o restrukturyzację nie był także osobą trzecią uprawnioną do złożenia wnio- sku o restrukturyzację, bowiem nie wynika z ustaleń faktycznych, aby organ rentowy na podstawie konstytutywnej decyzji przeniósł na niego odpowiedzialność za zale- głości składkowe spółki „B.W.” na podstawie art. 107 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, a gdyby nawet tak było, to również z tego tytułu jego wniosek obejmowałby należności niepodlegające restrukturyzacji (nieobjęte restruk- turyzacją w rozumieniu art. 10 ust. 1 tej ustawy), bowiem dotyczyłyby długu podmiotu nieprowadzącego działalności gospodarczej. Na koniec podkreślić jeszcze raz należy, że celem restrukturyzacji wynikają- cym z ustawy restrukturyzacyjnej jest poprawa sytuacji przedsiębiorstw, w tym przy- wrócenie płynności finansowej, zdolności kredytowej, stworzenie warunków dla stabi- lizacji i rozwoju przedsiębiorstw, przywrócenie długookresowej zdolności konkurowa- nia na rynku, a tym samym do wzrostu zatrudnienia, a oddłużenie jest środkiem pro- wadzącym do tego celu. To zatem nie członek zarządu spółki z ograniczoną odpo- wiedzialnością jest beneficjentem ustawy restrukturyzacyjnej, a spółka, pod warun- kiem oczywiście, że nadal funkcjonuje na rynku. Nie on więc jest adresatem norm ustawy restrukturyzacyjnej. Z tego już powodu trudno przyjąć koncepcję o nierównym 9 traktowaniu podmiotów przez przepisy tej ustawy. Istotnie, członek zarządu może skorzystać, przy okazji restrukturyzacji, z umorzenia należności, które obciążały także jego - jako inną osobę zobowiązaną bądź osobę trzecią, tylko wtedy, kiedy spółka ta nadal prowadzi działalność, jednakże jest to usprawiedliwione ze względu na wyżej wskazaną wartość (interes), dla jakiej uchwalona została ustawa restruktu- ryzacyjna. Przepis art. 32 ust. 1 Konstytucji jest źródłem zasady równości wobec prawa, rozumianej jako nakaz, aby wszystkie podmioty prawa (adresaci norm praw- nych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, były traktowane równo - bez dyskryminowania i faworyzowania (zob. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 czerwca 2001 r., SK 6/01, OTK ZU 2001 nr 5, poz. 12). W ślad za orzeczeniem z 23 października 1995 r., K. 4/95 (OTK ZU 1995 nr 2, poz. 11), w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjęto, że ewentualne wyjątki od tej za- sady muszą między innymi spełniać warunek proporcjonalności, co oznacza, że waga interesu, któremu ma służyć różnicowanie sytuacji adresatów normy, musi po- zostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów podobnych. Zastosowanie w tym przy- padku zasady proporcjonalności prowadzi do wniosku, że takie pośrednie zróżnico- wanie osób o takich samych cechach (członków zarządu odpowiadających za długi spółki), uzasadnione jest ważnym interesem ogólnospołecznym, bowiem nadrzęd- nym celem restrukturyzacji jest stworzenie warunków do wzrostu zatrudnienia, który osiągnięty ma być przez ułatwienie rozwoju przedsiębiorcom poprzez ich oddłużenie. Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 39814 k.p.c. orzekł jak w sentencji. ========================================
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI