II UK 493/13

Sąd Najwyższy2014-03-12
SNubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚrednianajwyższy
emeryturaubezpieczenia społeczneSąd Najwyższyskarga kasacyjnaTrybunał Konstytucyjnyprawo nabytekontynuowanie zatrudnieniaZUS

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie dotyczącej prawa do emerytury pomimo kontynuowania zatrudnienia, uznając, że nie zachodzi istotne zagadnienie prawne.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną G. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego. Sprawa dotyczyła prawa do emerytury pomimo kontynuowania zatrudnienia bez rozwiązania stosunku pracy. Sądy niższych instancji uznały, że ubezpieczona nie podlega pod wyrok Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ prawo do emerytury nabyła przed okresem wskazanym przez TK. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że nie występuje istotne zagadnienie prawne, a dotychczasowe orzecznictwo potwierdza brak kolizji przepisów z zasadą ochrony praw nabytych.

Sąd Najwyższy w składzie SSN Beata Gudowska rozpoznał skargę kasacyjną G. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. w sprawie o wypłatę emerytury. Skarga kasacyjna została wniesiona od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 20 marca 2013 r., który oddalił apelację wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 3 kwietnia 2012 r. Sądy niższych instancji oddaliły odwołanie G. S. od decyzji ZUS z dnia 13 października 2011 r. w przedmiocie wstrzymania wypłaty emerytury z dniem 1 października 2011 r. z powodu kontynuowania zatrudnienia bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy. Uzasadnienie opierało się na tym, że ubezpieczona nie należała do kategorii świadczeniobiorców objętych wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. (K 2/12), gdyż prawo do emerytury nabyła przed wskazanym przez Trybunał okresem (przed 8 stycznia 2009 r.). Skarżąca zarzucała naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz art. 190 Konstytucji RP przez niezastosowanie wyroku TK. Wnioskodawczyni powołała się na istotne zagadnienie prawne dotyczące zastosowania art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. w związku z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 8 stycznia 2009 r. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Stwierdził, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego istnieje ugruntowane stanowisko potwierdzające, iż zastosowanie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie narusza zasad ochrony praw nabytych i zaufania do państwa wobec emerytów, którzy nabyli prawo do emerytury przed 8 stycznia 2009 r. Sąd uznał, że wyrok TK dotyczy tylko osób, które nabyły prawo do emerytury w ściśle określonym okresie (8 stycznia 2009 r. - 31 grudnia 2010 r.). Wobec pozostałych emerytów, w tym tych, którzy nabyli prawo do emerytury przed 8 stycznia 2009 r., zastosowanie art. 103a nie narusza wzorców konstytucyjnych, ponieważ w chwili nabycia prawa do emerytury nie istniało przekonanie o możliwości jej wypłaty bez rozwiązania stosunku pracy. Powrót dawnej regulacji po 1 stycznia 2011 r. jedynie przywrócił stan prawny obowiązujący w momencie nabywania prawa do emerytury.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten nie ma zastosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 8 stycznia 2009 r.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy tylko osób, które nabyły prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. Wobec osób, które nabyły prawo do emerytury przed 8 stycznia 2009 r., zastosowanie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie narusza zasad konstytucyjnych, ponieważ w chwili nabycia prawa do emerytury nie istniało przekonanie o możliwości jej wypłaty bez rozwiązania stosunku pracy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
G. S.osoba_fizycznawnioskodawczyni
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W.instytucjapozwany

Przepisy (7)

Główne

ustawa emerytalna art. 103a

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Obowiązuje w innym zakresie czasowym i podmiotowym niż pierwotnie zakładano, nie dotyczy osób, które nabyły prawo do emerytury przed 8 stycznia 2009 r.

Pomocnicze

Ustawa o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw art. 28

Uchylony w zakresie dotyczącym osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy.

Konstytucja RP art. 190

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Niezastosowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

k.p.c. art. 398^9 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni, nieważność postępowania, oczywista zasadność).

k.p.c. art. 398^9 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzeczenia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Ustawa o emeryturach kapitałowych art. 37 § pkt 5 lit. b

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak istotnego zagadnienia prawnego uzasadniającego przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS w związku z art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. oraz art. 190 Konstytucji RP przez niezastosowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Godne uwagi sformułowania

o istotności zagadnienia, którego istnienie stanowi przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, powinien decydować brak jego stanowczego rozstrzygnięcia w dotychczasowym orzecznictwie niekolizyjność zastosowania art. 103a ustawy o emeryturach rentach z FUS z zasadą ochrony praw nabytych i zasadą zaufania obywateli do Państwa i stanowionego przez nie prawa wobec emerytów, którzy uzyskali prawo do emerytury przed dniem 8 stycznia 2009 r. poza zakresem przedmiotowym tego orzeczenia pozostają osoby, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 8 stycznia 2009 r. i których prawo do emerytury podlegało zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy Zastosowanie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS wobec wszystkich pozostałych emerytów, a więc tych, którzy uzyskali prawo do emerytury przed dniem 8 stycznia 2009 r. i po dniu 1 stycznia 2011 r., nie narusza wzorców konstytucyjnych zastosowanych przez Trybunał.

Skład orzekający

Beata Gudowska

SSN

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie stosowania art. 103a ustawy emerytalnej do osób nabywających prawo do emerytury przed 8 stycznia 2009 r."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy osób, które nabyły prawo do emerytury przed datą wskazaną przez Trybunał Konstytucyjny i kontynuowały zatrudnienie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, które może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie oraz dla osób pobierających emeryturę.

Emerytura a praca: Kiedy ZUS może wstrzymać świadczenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II UK 493/13
POSTANOWIENIE
Dnia 12 marca 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Beata Gudowska
w sprawie z wniosku G. S.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W.
‎
o wypłatę emerytury,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 marca 2014 r.,
‎
skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt III AUa (…),
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 20 marca 2013 r. Sąd Apelacyjny, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w
(…)
oddalił apelację G. S. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 3 kwietnia 2012 r., oddalającego jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, II Oddział w W. z dnia 13 października 2011 r. w przedmiocie wstrzymania wypłaty emerytury z dniem 1 października 2011 r. w związku z kontynuowaniem zatrudnienia bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywała je przed nabyciem prawa do emerytury. W uzasadnieniach Sądów
meriti
przyjęto, że ubezpieczona nie należy do kategorii świadczeniobiorców, których dotyczył wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. (K 2/12, Dz.U. poz. 1285), gdyż nie nabyła prawa do emerytury w okresie wskazanym przez Trybunał Konstytucyjny, czyli przypadającym od dnia 8 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2010 r., nabywając je od dnia 1 września 2008 r.
Skarga kasacyjna ubezpieczonej, obejmująca wyrok Sądu Apelacyjnego w całości, zawierająca wniosek o jego uchylenie w całości i wydanie wyroku zgodnego z wnioskami jej odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, została oparta na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) w związku z art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 256, poz. 1726) oraz art. 190 Konstytucji RP przez niezastosowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej skarżąca powołała się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, czy art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ma - zgodnie z sentencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., K 2/12 - zastosowanie do osoby, która nabyła prawo do emerytury przed dniem 8 stycznia 2009 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Uwzględniając, że
o istotności zagadnienia, którego istnienie stanowi przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, powinien decydować brak jego stanowczego rozstrzygnięcia w dotychczasowym orzecznictwie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
27 maja 2010 r., II PK 66/10, niepubl.), należy dostrzec zaprezentowane w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego stanowisko potwierdzające niekolizyjność zastosowania art. 103a ustawy o emeryturach rentach z FUS z zasadą ochrony praw nabytych i zasadą zaufania obywateli do Państwa i stanowionego przez nie prawa wobec emerytów, którzy uzyskali prawo do emerytury przed dniem 8 stycznia 2009 r. Sąd Najwyższy przyjmuje, że w
skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 13 listopada 2012 r., przepis art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS obowiązuje, tylko
w
innym zakresie czasowym i w konsekwencji - podmiotowym, gdyż  uchylenie przez Trybunał Konstytucyjny art. 28 ustawy
o zmianie ustawy o finansach publicznych tylko „w zakresie
, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy”, nakazuje przyjęcie, że poza zakresem przedmiotowym tego orzeczenia pozostają osoby, które nabyły prawo do emerytury przed dniem 8 stycznia 2009 r. i których prawo do emerytury podlegało zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury. W tym kręgu pozostają osoby, które nabyły prawo do emerytury realizowane na podstawie
art. 103 ust. 2a ustawy emerytalnej, obowiązującego od dnia 1 lipca 2000 r. na podstawie art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie
ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (
Dz.U. Nr 9, poz. 118) do dnia
8 stycznia 2009 r. na podstawie
art.
37 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz.U. Nr 228, poz. 1507;
por. np.
wyroki Sądu Najwyższego z dnia
6 czerwca 2013 r., II UK 330/12, z dnia 25 kwietnia 2013 r., I UK 593/12 i z dnia
24 kwietnia 2013 r., II UK 299/12, z dnia
6 sierpnia 2013 r., II UK 4/13, z dnia
14 sierpnia 2013 r., III UK 117/12 i III UK 118/12 – niepublikowane).
Wątpliwość co do konstytucyjności zastosowania art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS dotyczyła tych – i tylko tych – osób, które skutecznie nabyły i zrealizowały prawo do emerytury
wówczas,
gdy treścią ryzyka emerytalnego było wyłącznie osiągnięcie wieku emerytalnego i stażu ubezpieczeniowego, a realizacja świadczenia następowała niezależnie od dalszego zatrudnienia, a więc tylko tych osób, które nabyły prawo do emerytury w okresie od dnia 8 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2010 r.
(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2013 r., II UK 330/12, z dnia 25 kwietnia 2013 r., I UK 593/12 i z dnia 24 kwietnia 2013 r., II UK 299/12 – niepublikowane).
Zastosowanie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS
wobec wszystkich pozostałych emerytów, a więc tych, którzy uzyskali prawo do emerytury przed dniem 8 stycznia 2009 r. i po dniu 1 stycznia 2011 r., nie narusza wzorców konstytucyjnych zastosowanych przez Trybunał. W chwili nabycia przez tych ubezpieczonych prawa do emerytury nie mogło powstać po ich stronie przekonanie
, że emerytura będzie im wypłacana
bez rozwiązania stosunku pracy. Pozostanie w zatrudnieniu w chwili nabywania prawa do emerytury równało się z decyzją o zawieszeniu jej wypłaty. W wyniku zmiany prawa przez powrót dawnej regulacji po dniu 1 stycznia 2011 r. tylko przywrócono regułę, stosowaną w czasie nabycia przez nich prawa do emerytury, więc nie stanowiła ona o
nadużyciu ich zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Co więcej, n
ieobowiązywanie przez pewien czas (od dnia 8 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2010 r.) wspomnianego warunku wypłaty emerytury mogło być dla nich tylko korzystne.
Mając to na względzie
, Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu (art. 398
9
§ 2 k.p.c.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI