II UK 333/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną W. Z. w sprawie o przyznanie emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Ubezpieczony domagał się zaliczenia okresu pracy jako spawacz i mistrz ślusarni do pracy w szczególnych warunkach, co pozwoliłoby mu na wcześniejsze przejście na emeryturę. Sąd pierwszej instancji przyznał mu rację, uznając, że prace te były wykonywane w szczególnych warunkach, mimo sporadycznych czynności ślusarskich i biurowych. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, oddalając odwołanie, argumentując, że wykonywanie jakichkolwiek innych czynności niż te wymienione w przepisach, nawet sporadycznie, wyklucza zaliczenie okresu pracy do pracy w szczególnych warunkach. Sąd Apelacyjny uznał również, że praca nadzorcza (mistrz ślusarni) nie może być traktowana jako praca w szczególnych warunkach, jeśli osoba nadzorująca nie jest narażona na szkodliwe czynniki w takim samym stopniu jak pracownicy nadzorowani. Sąd Najwyższy, uchylając wyrok Sądu Apelacyjnego, podzielił stanowisko skarżącego, że przepisy dotyczące pracy w szczególnych warunkach nie powinny być wykładane w sposób restrykcyjny i wykluczający. Podkreślono, że sporadyczne wykonywanie innych prac, zwłaszcza na polecenie przełożonych i w tym samym szkodliwym środowisku, nie powinno pozbawiać pracownika prawa do zaliczenia okresu pracy do stażu w szczególnych warunkach. Sąd Najwyższy zwrócił również uwagę na potrzebę racjonalnej oceny zakresu obowiązków, a nie stosowania „aptekarskiej” miary. Wskazano, że czynności administracyjno-biurowe, będące integralną częścią pracy kontrolnej lub nadzorczej w warunkach szczególnych, nie powinny być podstawą do wyłączenia tego okresu zatrudnienia. Sąd Najwyższy przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, wskazując na konieczność zweryfikowania rozbieżności w ustaleniach faktycznych dotyczących stanowiska pracy ubezpieczonego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach, zwłaszcza w kontekście sporadycznych prac dodatkowych oraz prac nadzorczych i administracyjnych w warunkach szkodliwych.
Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących emerytur z tytułu pracy w szczególnych warunkach, ale zasady racjonalnej wykładni przepisów mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sporadyczne wykonywanie prac niewymienionych w wykazie prac w szczególnych warunkach, w tym prac ślusarskich, wyklucza zaliczenie okresu zatrudnienia do pracy w szczególnych warunkach, jeśli praca główna była pracą w szczególnych warunkach i była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sporadyczne wykonywanie prac niewymienionych w wykazie, zwłaszcza na polecenie przełożonych i w tym samym szkodliwym środowisku pracy, nie wyklucza zaliczenia okresu zatrudnienia do pracy w szczególnych warunkach.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy dotyczące pracy w szczególnych warunkach nie powinny być wykładane restrykcyjnie. Sporadyczne czynności, nawet jeśli nie są wymienione w wykazie, nie pozbawiają pracy charakteru pracy w szczególnych warunkach, jeśli stanowią one niewielką część obowiązków i są wykonywane w tym samym szkodliwym środowisku.
Czy praca polegająca na nadzorze inżynieryjno-technicznym (np. mistrz ślusarni nadzorujący spawaczy) może być uznana za pracę w szczególnych warunkach, jeśli osoba nadzorująca wykonuje również czynności administracyjno-biurowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, praca nadzorcza może być uznana za pracę w szczególnych warunkach, jeśli jest sprawowana na oddziałach, gdzie podstawowe prace są pracami w szczególnych warunkach, a czynności administracyjno-biurowe są integralną częścią tego nadzoru.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że interpretacja przepisów dotyczących nadzoru inżynieryjno-technicznego nie może być tak restrykcyjna, aby wykluczać pracowników wykonujących takie czynności. Czynności administracyjne i biurowe są immanentnie związane z funkcjami kontrolnymi i nadzorczymi i nie powinny być podstawą do wyłączenia okresu zatrudnienia z pracy w szczególnych warunkach, zwłaszcza gdy nadzór dotyczy prac wykonywanych w szkodliwych warunkach.
Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny w zakresie stanowiska pracy ubezpieczonego i charakteru wykonywanych przez niego czynności?
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy wskazał na rozbieżności w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego dotyczące stanowiska pracy ubezpieczonego, co wymagało ponownego rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zauważył, że Sąd Apelacyjny w swoim uzasadnieniu użył różnych określeń stanowiska pracy ubezpieczonego (mistrz ślusarni, starszy mistrz stolarni) i wskazał na potencjalne omyłki pisarskie, które uniemożliwiają prostowanie ich z urzędu. W związku z tym, konieczne było przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. Z. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | organ rentowy |
| Skarb Państwa - Sąd Apelacyjny | organ_państwowy | inna |
Przepisy (8)
Główne
rozporządzenie z 1983 r. § § 2 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Wykładnia restrykcyjna, która wyklucza zaliczenie okresu pracy z powodu sporadycznych czynności niewymienionych w wykazie, jest nieuprawniona.
rozporządzenie z 1983 r. § Dział XIV wykazu A, pkt 12
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowo wodorowym.
rozporządzenie z 1983 r. § Dział XIV wykazu A, pkt 24
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Interpretacja nie może być restrykcyjna i wykluczać pracowników wykonujących te czynności, zwłaszcza gdy wiążą się one z czynnościami administracyjno-biurowymi.
ustawa o emeryturach i rentach art. 32 ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
rozporządzenie z 1979 r. § § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia
Wykładnia restrykcyjna, która wyklucza zaliczenie okresu pracy z powodu sporadycznych czynności niewymienionych w wykazie, jest nieuprawniona.
rozporządzenie z 1979 r. § Dział XIII wykazu A, pkt 12
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia
Prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowo wodorowym.
ustawa zaopatrzeniowa art. 11 ust. 1
Ustawa z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
Pomocnicze
ustawa o emeryturach i rentach art. 32 ust. 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sporadyczne wykonywanie prac ślusarskich przez spawacza, zwłaszcza na polecenie przełożonych i w tym samym szkodliwym środowisku, nie wyklucza zaliczenia okresu pracy do stażu w szczególnych warunkach. • Praca mistrza ślusarni, polegająca na nadzorze nad pracami spawalniczymi, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach, nawet jeśli obejmuje czynności administracyjno-biurowe, które są integralną częścią nadzoru. • Przepisy dotyczące pracy w szczególnych warunkach powinny być wykładane racjonalnie, a nie restrykcyjnie ('aptekarska' miara).
Odrzucone argumenty
Wykonywanie jakichkolwiek prac niewymienionych w wykazie prac w szczególnych warunkach, nawet sporadycznie, wyklucza zaliczenie okresu zatrudnienia do pracy w szczególnych warunkach. • Praca nadzorcza (mistrz ślusarni) nie może być uznana za pracę w szczególnych warunkach, jeśli osoba nadzorująca nie jest narażona na szkodliwe czynniki w takim samym stopniu jak pracownicy nadzorowani.
Godne uwagi sformułowania
nie oznacza to, iż przepisy te powinny być wykładane (interpretowane) zawężająco lub restrykcyjnie w sposób wykluczający lub przekreślający je jako podstawę nabycia prawa do emerytury z uwagi na przepracowanie okresów zatrudnienia w szkodliwych warunkach pracy. • ocena prawna tych ustaleń powinna być racjonalna, bez stosowania „aptekarskiej” miary lub „stopera w ręku”. • incydentalne czynności ślusarskie wykonywał on na polecenie przełożonych w tym samym szkodliwym środowisku pracy. • Czynności administracyjno-biurowe ściśle związane ze sprawowaną kontrolą lub dozorem inżynieryjno-technicznym stanowią jego integralną cechę, przeto nie podstaw prawnych ani uzasadnienia ich wyłączanie z okresu świadczenia takiej pracy w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze i stale.
Skład orzekający
Zbigniew Myszka
przewodniczący-sprawozdawca
Herbert Szurgacz
członek
Roman Kuczyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach, zwłaszcza w kontekście sporadycznych prac dodatkowych oraz prac nadzorczych i administracyjnych w warunkach szkodliwych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących emerytur z tytułu pracy w szczególnych warunkach, ale zasady racjonalnej wykładni przepisów mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, a Sąd Najwyższy prezentuje kluczowe zasady wykładni przepisów, które mogą być pomocne dla wielu osób i prawników.
“Czy drobne prace ślusarskie przekreślają emeryturę spawacza? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady pracy w szczególnych warunkach.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.