II UK 304/09

Wyrok z dnia 15 kwietnia 2010 r. II UK 304/09 Okres pobierania uposażenia w związku z pełnieniem mandatu posła podlega zaliczeniu do pracy nauczycielskiej jako uprawnienie pracownicze szczególne, uzależnione od zatrudnienia w określonym zawodzie (art. 28 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, jedno- lity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2199 ze zm.). Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy z wniosku Bronisławy K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz- nych-Oddziałowi w L. o emeryturę, na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 16 kwietnia 2009 r. [...] 1. u c h y l i ł zaskarżony wyrok i oddalił apelację organu rentowego, 2. zasądził od strony pozwanej na rzecz wnioskodawczyni kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zmienił, na skutek apelacji strony pozwanej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w L., pkt I zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecz- nych w Legnicy z dnia 18 grudnia 2008 r. i oddalił odwołanie wnioskodawczyni Broni- sławy K. od decyzji organu rentowego odmawiającej przyznania jej prawa do emery- tury nauczycielskiej. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: wnioskodawczyni Bronisła- wa K. (urodzona 5 grudnia 1955 r.), w dniu 21 kwietnia 2008 r. złożyła wniosek o emeryturę. Do wniosku dołączyła dokumenty potwierdzające staż pracy w wymiarze 32 lat, 8 miesięcy i 29 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Organ rentowy 2 decyzją z dnia 10 września 2008 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do emerytury nauczycielskiej, uznając iż wykazała ona okres jedynie 9 lat i 9 dni pracy nauczycielskiej, wobec wymaganych 20 lat. Organ rentowy nie zaliczył do okresu pracy nauczycielskiej okresu zatrudnienia: od 1 września 1983 r. do 31 sierpnia 1986 r. w Centralnej Szkole Instruktorów Zuchowych ZHP w O., od 1 września 1986 r. do 31 sierpnia 1988 r. oraz od 1 września 1989 r. do 30 września 1989 r. w Komendzie Chorągwi L. ZHP w L., wskazując, że zarówno Centralna Szkoła Instruktorów Zu- chowych ZHP, jak i Komenda Chorągwi L. ZHP nie są objęte systemem oświaty we- dług art. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), stąd też osoby zatrudnione w takich jednostkach nie podlegają ustawie Karta Nauczyciela. Nie zaliczono także do okresu pracy nau- czycielskiej urlopu bezpłatnego udzielonego wnioskodawczyni przez Zespół Szkół Technicznych i Ogólnokształcących [...] w L. od 14 października 1993 r. do 18 paź- dziernika 2005 r. w związku z pełnieniem mandatu poselskiego. Wnioskodawczyni zatrudniona była w tym Zespole Szkół od 1 września 1993 r. do 18 października 2005 r. na stanowisku nauczyciela w pełnym wymiarze czasu pracy oraz od dnia 8 września 2008 r. do 30 listopada 2008 r. w wymiarze czasu pracy 6/30 oraz 8/26 etatu, a od 1 września 2005 r. do 18 listopada 2008 r. w Wyższej Szkole Menedżer- skiej w L. W dniu 25 listopada 2008 r. złożyła wniosek o rozwiązanie z nią umowy o pracę. W dniu 30 listopada 2008 r. Dyrektor Zespołu Szkół w L.P. działając na pod- stawie art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) rozwiązał z nią stosunek pracy. Wnio- skodawczyni ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa do emerytury w dniu 27 listopada 2008 r. Organ rentowy decyzją z dnia 4 grudnia 2008 r. odmówił prawa do emerytury wskazując, że wnioskodawczyni nie wykazała stażu pracy nauczycielskiej w wymiarze 20 lat. Organ rentowy zaliczając wnioskodawczyni dodatkowo okres zatrudnienia w Zespole Szkół w L.P. od 8 września 2008 r. do 30 listopada 2008 r., uznał, że wykazała się ona stażem pracy nauczycielskiej 9 lat, 3 miesiące i 2 dni. Podobnie jak w decyzji z dnia 10 września 2008 r. organ rentowy nie zaliczył wnio- skodawczyni do okresu pracy nauczycielskiej okresów zatrudnienia w Centralnej Szkole Instruktorów Zuchowych ZHP w O., w Komendzie Chorągwi L. ZHP w L., a także okresu urlopu bezpłatnego udzielonego jej przez Zespół Szkół Technicznych i Ogólnokształcących [...] w L. w związku z pełnieniem mandatu poselskiego. 3 Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2008 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy zmienił decyzję organu rentowego, przyznając wnioskodaw- czyni prawo do emerytury od 1 grudnia 2008 r. W ocenie Sądu brak było podstaw do zaliczenia do tzw. stażu nauczycielskiego pracy w charakterze instruktora - wykła- dowcy w Centralnej Szkole Instruktorów ZHP oraz w Komendzie Chorągwi L. ZHP, podzielając w tym zakresie stanowisko organu rentowego, uznające, że zarówno Centralna Szkoła, jak i Komenda Chorągwi ZHP nie są objęte systemem oświaty w myśl art. 2 ustawy o systemie oświaty, a tym samym okresy pracy w nich nie mogą być zaliczone do okresu pracy nauczycielskiej. Natomiast analizując, czy okres urlopu bezpłatnego w związku z wykonywaniem mandatu posła w okresie od 14 paź- dziernika 1993 r. do 18 października 2005 r. i pobieranie z tego tytułu uposażenia może być traktowany jako okres wykonywania pracy nauczycielskiej, uznał, że uprawnienia wnioskodawczyni wynikają z art. 28 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wy- konywaniu mandatu posła i senatora (jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2199 ze zm.), zgodnie z którym okres pobierania uposażenia jest traktowany jak okres zatrudnienia. Okres ten zalicza się również do stażu pracy, od którego zależą wszelkie uprawnienia pracownicze, w tym także uprawnienia szczególne, uzależnio- ne od zatrudnienia w określonym zawodzie, branży lub zakładzie pracy. Zaliczając powyższy okres do stażu pracy nauczycielskiej, Sąd uznał, że wnioskodawczyni wy- kazała się dwudziestoletnim stażem pracy nauczycielskiej i tym samym spełniła wa- runki do przyznania jej prawa do emerytury. Na skutek apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawczyni od decyzji organu rentowego, nie podzielając prezentowanej wykładni, według której uprawnienia wnioskodawczyni wynikają z art. 28 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i se- natora. Sąd drugiej instancji uznał, że powołany przepis wskazuje na uprawnienia pracownicze, których nie można utożsamiać z uprawnieniami emerytalnymi. Przepis art. 28 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora wskazuje jedynie prawa i obowiązki osoby wykonującej mandat posła lub senatora wynikające ze stosunku pracy. Są to uprawnienia pracownicze wynikające z przepisów prawa pracy i ustaw szczególnych wynikające ze stażu pracy (np. prawo do urlopu dla poratowania zdro- wia), natomiast nie było zamiarem ustawodawcy rozszerzenie zakresu tego przepisu na uprawnienia emerytalne. Z art. 88 Karty Nauczyciela wynika, że uprawnienie do tzw. wcześniejszej emerytury wiąże się z wykonywaniem pracy w szczególnych wa- 4 runkach. Wykonywanie innej pracy poza objętą regulacjami zawartymi w art. 1, art. 3 ust.1 i art. 6 ustawy - Karta Nauczyciela nie może być uznane za pracę nauczyciel- ską. Tym samym, w ocenie tego Sądu, okresu wykonywania mandatu posła nie można zaliczyć do pracy nauczyciela (pracy w szczególnym charakterze). Powyższy wyrok zaskarżył w całości skargą kasacyjną pełnomocnik wniosko- dawczyni i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 28 ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora w związku z art. 88 ustawy - Karta Nauczyciela, polegającą na przyjęciu, że „z treści wyżej cytowanego przepisu ustawy o wykonywaniu mandatu posła lub senatora wynikają jedynie prawa i obo- wiązki (…), wynikające ze stosunku pracy, a zakres tego przepisu nie podlega roz- szerzeniu na uprawnienia emerytalne (…)”, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W ustalonym stanie faktycznym sprawy, wiążącym w postępowaniu kasacyj- nym (art. 39813 § 2 k.p.c.), sporny między stronami pozostawał status prawny okresu urlopu bezpłatnego udzielonego wnioskodawczyni przez Zespół Szkół Technicznych i Ogólnokształcących [...] w L. od 14 października 1993 r. do 18 października 2005 r. w związku z pełnieniem przez nią mandatu poselskiego, który nie został zaliczony decyzjami organu rentowego do okresu pracy nauczycielskiej. Stosownie do art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczy- ciela według stanu prawnego obowiązującego w chwili złożenia wniosku (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2000 r., II UKN 376/99, OSNAPiUS 2001 nr 14, poz. 467) podstawą do przejścia nauczycieli na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego jest - między innymi - wykazanie trzydziestoletniego okresu zatrudnie- nia, w tym dwudziestu lat pracy w szczególnym charakterze. Krąg uprawnionych do tej emerytury określony został w powołanym przepisie w związku z art. 86 Karty, zali- czającym nauczycieli do pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, okres pobierania przez posła lub senatora uposażenia jest trakto- wany jak okres zatrudnienia. Okres ten zalicza się również do stażu pracy, od które- 5 go zależą wszelkie uprawnienia pracownicze, w tym także uprawnienia szczególne, uzależnione od zatrudnienia w określonym zawodzie, branży lub zakładzie pracy. Wykładnia językowa powołanego przepisu, zdaniem Sądu Najwyższego, wy- raźnie wskazuje, że okres pobierania przez posła lub senatora uposażenia jest okre- sem zatrudnienia (tak jest traktowany), jest również zaliczany do stażu pracy, od któ- rego zależą także uprawnienia szczególne, uzależnione od zatrudnienia w określo- nym zawodzie, branży lub zakładzie pracy. Innymi słowy okres ten (pobierania upo- sażenia w związku z pełnieniem mandatu posła) może być traktowany jak okres za- trudnienia w określonym zawodzie, a więc także jak okres pracy w szczególnym cha- rakterze, jeżeli tak była traktowana praca wykonywana przed objęciem mandatu po- selskiego. Skoro wnioskodawczyni przed powołaniem jej do wykonywania mandatu posła była nauczycielem zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, to na pod- stawie wskazanego przepisu (art. 28 ustawy z dnia 9 maja 1996 r.) nie utraciła szczególnych uprawnień wynikających z racji pracy nauczycielskiej, gdyż okres po- bierania przez nią jako posła uposażenia podlega zaliczeniu do pracy nauczycielskiej jako „uprawnienie pracownicze szczególne uzależnione od zatrudnienia w określo- nym zawodzie”. Tym samym okres urlopu bezpłatnego w związku z wykonywaniem przez wnioskodawczynię mandatu posła od 14 października 1993 r. do 18 paździer- nika 2005 r. powinien być traktowany jako okres wykonywania pracy nauczycielskiej, od którego między innymi zależą uprawnienia szczególne, w tym przewidziane w art. 88 Karty Nauczyciela. Tym się kierując, na podstawie art. 39816 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. ========================================