II UK 272/04

Sąd Najwyższy2005-05-04
SNubezpieczenia społecznerentyŚrednianajwyższy
rentaniezdolność do pracyZUSkasacjaSąd Najwyższyuzasadnienienieodpłatnośćprawo ubezpieczeń społecznych

Sąd Najwyższy odrzucił kasację z powodu jej nieodpowiedniego uzasadnienia formalnego, nie rozpatrując merytorycznie zarzutów dotyczących prawa materialnego i procesowego.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o dalszą wypłatę renty z tytułu niezdolności do pracy. Kasacja została wniesiona przez wnioskodawcę, który zarzucał błędną wykładnię przepisów dotyczących niezdolności do pracy oraz naruszenie przepisów o ocenie dowodów. Sąd Najwyższy odrzucił jednak kasację, stwierdzając, że nie spełnia ona wymogów formalnych, w szczególności nie zawierała uzasadnienia przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Sprawa dotyczyła odmowy dalszej wypłaty renty z tytułu niezdolności do pracy dla ubezpieczonego G. M. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Sądy niższych instancji (Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny) oddaliły odwołanie ubezpieczonego, uznając, że prowadzi on działalność gospodarczą i nie spełnia warunków do przyznania renty zgodnie z ustawą o FUS. Pełnomocnik ubezpieczonego złożył kasację do Sądu Najwyższego, zarzucając błędną wykładnię przepisów art. 12 i 13 ustawy o FUS oraz naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów i niezbadanie kwestii reorientacji zawodowej. Sąd Najwyższy, stosując art. 393 k.p.c., ocenił kasację pod względem formalnym. Stwierdził, że kasacja nie spełnia wymogów art. 393³ § 1 pkt 2 k.p.c., ponieważ nie zawiera uzasadnienia przytoczonych podstaw kasacyjnych. Autor kasacji nie przedstawił wykładni przepisów ani nie wykazał błędu w wykładni dokonanej przez sąd zaskarżony, a zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. pozostał całkowicie nieuzasadniony. Wobec braku wymaganych elementów konstrukcyjnych, kasacja została uznana za niedopuszczalną z innych przyczyn (art. 393⁵ k.p.c.) i odrzucona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, kasacja nie spełnia wymogów formalnych, w szczególności nie zawiera uzasadnienia przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że kasacja jest szczególnym środkiem zaskarżenia o charakterze ściśle prawnym i musi zawierać nie tylko przytoczenie podstaw, ale także ich uzasadnienie. W analizowanej kasacji brak było wywodu prawnego wykazującego błąd w wykładni przepisów materialnych lub naruszenie przepisów procesowych, co czyniło ją niedopuszczalną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucenie kasacji

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.

Strony

NazwaTypRola
G. M.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 393

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis regulujący postępowanie kasacyjne.

k.p.c. art. 393³ § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Wymagania formalne kasacji, w tym obowiązek jej uzasadnienia.

k.p.c. art. 3935

Kodeks postępowania cywilnego

Przyczyny niedopuszczalności kasacji.

k.p.c. art. 3937 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzeczenia o odrzuceniu kasacji.

Pomocnicze

ustawa o FUS art. 57

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis określający warunki przyznania renty.

ustawa o FUS art. 12

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis dotyczący przesłanek niezdolności do pracy.

ustawa o FUS art. 13

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis dotyczący przesłanek niezdolności do pracy.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący oceny dowodów przez sąd.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kasacja nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 393³ § 1 pkt 2 k.p.c. z powodu braku uzasadnienia podstaw kasacyjnych. Zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego nie zostały należycie uzasadnione, co uniemożliwia ich weryfikację.

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia art. 12 i 13 ustawy o FUS. Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez dowolną ocenę dowodów i niezbadanie kwestii reorientacji zawodowej.

Godne uwagi sformułowania

kasacja nie jest zwykłym środkiem odwoławczym, powtórną apelacją, lecz szczególnym środkiem zaskarżenia, o charakterze ściśle prawnym nagminne używanie w kasacjach zwrotu: „przez co doszło" do naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie jest samo przez się ani konkretyzacją podstawy kasacyjnej, ani jej uzasadnieniem.

Skład orzekający

Maria Tyszel

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi formalne kasacji, w szczególności obowiązek jej uzasadnienia i sposób formułowania zarzutów naruszenia prawa materialnego i procesowego."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie postępowania kasacyjnego przed Sądem Najwyższym i jego wymogów formalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Orzeczenie ma znaczenie praktyczne dla prawników procesowych, ale jego treść jest głównie proceduralna i nie zawiera przełomowych rozstrzygnięć merytorycznych.

Sąd Najwyższy odrzuca kasację: kluczowe znaczenie ma uzasadnienie, nie tylko zarzuty.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II UK 272/04 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 4 maja 2005 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Maria Tyszel 
 
 
w sprawie z wniosku G. M. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w W. 
o dalszą wypłatę renty z tytułu niezdolności do pracy , 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 maja 2005 r., 
kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w W. 
z dnia 7 czerwca 2004 r., sygn. akt III AUa …/03, 
 
odrzuca kasację. 
UZASADNIENIE 
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. decyzją z 14 sierpnia 2001 
r. odmówił ubezpieczonemu G. M. od 1 sierpnia 2001 r. dalszego prawa do renty z 
tytułu niezdolności. do pracy.   
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ś. wyrokiem z 
dnia 9 października 2002 r., VII U …/01, oddalił odwołanie, ponieważ na podstawie 
przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalił, że ubezpieczony jest zdolny 
do wykonywania zatrudnienia. Podkreślił, że ubezpieczony tak w czasie pobierania 
świadczeń rentowych, jak i nadal, prowadził i prowadzi działalność gospodarczą. 
Zdaniem Sądu, w świetle art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i 
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst Dz. U. 2004 nr 39, 

 
2 
poz. 353 ze zm.), zwanej dalej ustawą o FUS, wnioskodawca nie spełnia warunków 
do przyznania renty.  
Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. wyrokiem z 
dnia 7 czerwca 2004 r., III AUa …/03, oddalił apelację ubezpieczonego, podnosząc, 
iż Sąd Okręgowy przeprowadził należycie postępowanie dowodowe, dokonując 
niewadliwych ustaleń faktycznych, z których wyprowadził trafne wnioski i 
prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa materialnego.  
Kasację od tego wyroku złożył pełnomocnik ubezpieczonego, który skarżąc 
go w całości, wniósł ,,o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, a także o 
uchylenie w całości orzeczenia Sądu Okręgowego (...) i przekazanie sprawy do 
ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji" oraz o zasądzenie od 
strony pozwanej na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego w 
postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Kasację oparto na 
naruszeniu przepisów art. 12 i art. 13 ustawy o FUS „przez błędną wykładnię tych 
przepisów na skutek przyjęcia, że ustanawiają one przesłanki niezdolności do 
sprawnej egzystencji w ogóle, a nie wyłącznie do wykonywania pracy zarobkowej w 
ramach posiadanych kwalifikacji". Wyrokowi, wydanemu przez Sąd Apelacyjny 
zarzucono, ponadto, naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. „przez nierozważenie w sposób 
wszechstronny zebranego w sprawie materiału dowodowego i przez to dowolną, a 
co za tym idzie, nieprawidłową jego  ocenę, poprzez niezbadanie w ogóle 
zagadnienia reorientacji zawodowej wnioskodawcy oraz  nierozstrzygnięcie o 
wpływie 
rzeczywistej 
kondycji 
zdrowotnej 
wnioskodawcy 
na 
możliwość 
wykonywania pracy zgodnie z przygotowaniem zawodowym". 
Jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie kasacji, wskazano istotne 
zagadnienie prawne, „które stanowi tło przedmiotowego procesu". Zdaniem autora 
kasacji, „kwestia oceny uzależnienia faktycznych możliwości wykonywania pracy 
zgodnie ze zdobytymi kwalifikacjami od indywidualnych dolegliwości  chorobowych 
ubezpieczonego, 
a 
także 
potrzeba 
przejrzystej 
interpretacji 
terminu 
przekwalifikowanie zawodowe, leżą u podstaw wzrastającej ilości spraw, 
wymagających ujednolicenia wykładni w tym zakresie".  
Sąd Najwyższy dokonując, stosownie do art. 393 k.p.c., wstępnej oceny 
kasacji, wziął pod uwagę co następuje:  

 
3 
Zgodnie z konsekwentnie utrwaloną judykaturą Sądu Najwyższego, kasacja 
nie jest zwykłym środkiem odwoławczym, powtórną apelacją, lecz szczególnym 
środkiem zaskarżenia, o charakterze ściśle prawnym, a Sąd Najwyższy nie jest 
sądem powszechnym trzeciej instancji. Ograniczenia możliwości wniesienia kasacji 
wynikają nie tylko z wyłączeń przedmiotowych, wymienionych w art. 3921 k.p.c. 
oraz z art. 3932 k.p.c., wprowadzającego dla wniesienia kasacji przymus 
adwokacko-radcowski, lecz również z art. 3933 k.p.c., określającego wymagania 
formalne, jakim powinien odpowiadać ten ściśle prawny środek zaskarżenia. 
Stosownie do art. 3933 k.p.c. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 maja 2000 r. 
o zmianie ustawy - kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie 
rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 48, poz. 554 
ze zm.), kasacja powinna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych 
oraz ich uzasadnienie, jak też przedstawienie okoliczności uzasadniających jej 
rozpoznanie.  
Wniesione w sprawie pismo nie spełnia wymagania z art. 3933 § 1 pkt 2 
k.p.c., ponieważ nie zawiera uzasadnienia przytoczonych, czy też raczej 
powołanych, podstaw kasacyjnych. Zarzucając błędną wykładnię dwóch przepisów 
prawa materialnego autor kasacji nie przedstawił żadnej wykładni, nie wykazał też, 
na czym polega błąd w niej popełniony w zaskarżonym wyroku. W swym jednolitym 
orzecznictwie obu Izb orzekających na podstawie przepisów postępowania 
cywilnego Sąd Najwyższy wyjaśniał, że dla oceny zasadności zarzutu nie 
wystarcza samo jego nazwanie i wskazanie przepisu, jakiego dotyczy, lecz 
niezbędne jest podanie, na czym polega zarzucane naruszenie. Ograniczenie 
uzasadnienia przytoczonej podstawy kasacyjnej do powtórzenia ustawowego 
zwrotu z art. 3931  pkt 1 k.p.c.  „naruszenie prawa materialnego przez jego błędną 
wykładnię", bez stosownego wywodu prawnego przedstawiającego metody 
wykładni prowadzące do wniosków odmiennych od przyjętych za podstawę 
zaskarżonego orzeczenia, nie czyni zadość nakazowi wynikającemu z art. 3933 
k.p.c., aby kasacja zawierała również uzasadnienie przytoczonych podstaw. (por. 
wyrok z dnia 3 grudnia 1996 r., I PKN 33/96 - OSNAPiUS 1997r., nr 14, poz.250, 
postanowienie z dnia 25 marca 1998 r., ll UKN 575/97). Wnoszący kasację nie 

 
4 
przedstawił żadnego wywodu prawnego, wykazującego na czym polega błąd w 
wykładni powołanego przepisu oraz jaka jego wykładnia jest - jej zdaniem - 
poprawna.  
Zarzucając natomiast naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. ani jednego zdania 
uzasadnienia nie poświęcił temu zarzutowi. To, że ocena dowodów dokonana przez 
Sąd nie zadowala stron nie jest równoznaczne z naruszeniem art.233 § 1 k.p.c. Od 
początku orzekania kasacyjnego, czyli od 1996 r. Sąd Najwyższy konsekwentnie 
wyjaśnia, że nagminne używanie w kasacjach zwrotu:  „przez co doszło" do 
naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie jest samo przez się ani 
konkretyzacją podstawy kasacyjnej, ani jej uzasadnieniem. Tak sformułowany 
zarzut uniemożliwia weryfikację jego zasadności powodując niedopuszczalność 
kasacji (postanowienie z dnia 22 maja 1997 r., II UKN 135/97 - notka OSNAPiUS 
1998 r, .nr 3, poz.9). Zastąpienie w kasacji zwrotu „przez co doszło" zwrotem „na 
skutek przyjęcia" jest bez znaczenia prawnego. Uzasadnienie kasacji zostało 
ograniczone do przedstawienia przebiegu postępowania przed Sądami obydwu 
instancji 
i 
zakwestionowania 
stanu 
faktycznego 
stanowiącego 
podstawę 
zaskarżonego wyroku. Podjęta w kasacji krytyka ustaleń faktycznych sądu drugiej 
instancji i przedstawienie przez sporządzającego kasację odmiennej oceny 
okoliczności faktycznych bez wykazania, że zostały dokonane naruszeniem 
konkretnych przepisów postępowania i to z naruszeniem, które mogło mieć istotny 
wpływ na wynik sprawy - są bezskuteczne (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z    
8 maja 1997 r., II CKN 99/97.  
Brak 
wywodu 
uzasadniającego 
zasadność 
przytoczonych 
podstaw 
kasacyjnej powoduje, że wobec braku wszystkich elementów konstrukcyjnych 
przypisanych dla kasacji jest niedopuszczalna z innych przyczyn, o jakich stanowi 
art. 3935 k.p.c. i podlega odrzuceniu, a to uniemożliwia Sądowi Najwyższemu 
przeprowadzenie weryfikacji wniesionej kasacji w oparciu o treść art. 393 k.p.c. 
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie powołanych 
przepisów oraz art. 3937 § 2 k.p.c., orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI