II UK 264/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa Z.W. do wojskowej renty inwalidzkiej, której wypłatę wstrzymano decyzją Wojskowego Biura Emerytalnego. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając, że inwalidztwo nie było związane ze służbą wojskową. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, przywracając prawo do renty, argumentując, że przepisy dotyczące wstrzymania wypłaty nie mogły być podstawą decyzji, gdy istniała prawomocna decyzja przyznająca świadczenie, a także powołując się na przepis ochronny dotyczący badań kontrolnych. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, stwierdzając, że Sąd ten nie dokonał własnych ustaleń co do istnienia prawa do renty w momencie wydania decyzji przyznającej świadczenie. Sąd Najwyższy podkreślił, że prawo do renty nie istniało, co stanowiło podstawę do wstrzymania wypłaty na mocy art. 44 ust. 1 pkt 2c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, który został pominięty przez Sąd Apelacyjny. Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Apelacyjny błędnie skupił się na kwestiach kontroli uprawnień i dopuszczalności ponownego ustalenia prawa do świadczeń, zamiast ocenić podstawę prawną decyzji o wstrzymaniu wypłaty. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wstrzymania wypłaty renty w przypadku braku prawa do świadczenia, rola sądu drugiej instancji w naprawianiu błędów prawa materialnego, zasada trwałości prawomocnych decyzji.
Dotyczy specyficznej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, ale zawiera ogólne zasady interpretacji prawa ubezpieczeń społecznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wstrzymanie wypłaty wojskowej renty inwalidzkiej jest dopuszczalne, gdy prawo do świadczenia nie istniało w momencie wydania decyzji przyznającej rentę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wstrzymanie wypłaty jest dopuszczalne na podstawie art. 44 ust. 1 pkt 2c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, jeżeli prawo do świadczeń nie istniało.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Apelacyjny pominął przepis stanowiący podstawę do wstrzymania wypłaty świadczenia, gdy prawo do niego nie istniało. Błędnie skupiono się na kwestiach kontroli uprawnień i dopuszczalności ponownego ustalenia prawa do świadczeń, zamiast ocenić podstawę prawną decyzji o wstrzymaniu wypłaty.
Czy Sąd Apelacyjny, rozpoznając sprawę na skutek apelacji, powinien naprawić wszystkie dostrzeżone naruszenia prawa materialnego, niezależnie od tego, czy zostały wytknięte w apelacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji powinien, w ramach pełnej swobody jurysdykcyjnej, naprawić wszystkie dostrzeżone naruszenia prawa materialnego, pod warunkiem, że mieściły się w granicach zaskarżenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na zasadę prawną wynikającą z uchwały siedmiu sędziów, zgodnie z którą sąd drugiej instancji ma obowiązek naprawić wszelkie dostrzeżone naruszenia prawa materialnego.
Czy zasada trwałości prawomocnych decyzji deklaratoryjnych obejmuje przypadki, w których okazało się, że prawo do świadczenia nie istniało?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada trwałości prawomocnych decyzji ustalających prawo do świadczeń nie obejmuje przypadków, w których okazało się, że prawo do świadczenia nie istniało.
Uzasadnienie
Prawo do renty przysługuje tylko wtedy, gdy spełnione są warunki ustawowe. W przypadku niespełnienia tych warunków następuje wstrzymanie wypłaty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Wojskowe Biuro Emerytalne | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
u.z.e.ż.z. art. 44 § ust. 1 pkt 2c
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
Stanowi, że wypłatę emerytury lub renty wstrzymuje się, jeżeli prawo do świadczeń nie istniało. Jest właściwą podstawą do wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczeń, do których prawo nie istniało.
Pomocnicze
u.z.e.ż.z. art. 44 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
Przepis ten nie może stanowić podstawy decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczenia tak długo, jak długo funkcjonuje prawomocna i ostateczna decyzja przyznająca świadczenie rentowe.
u.z.e.ż.z. art. 38 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
Okoliczności, w których prawo do świadczeń ustaje, obejmują m.in. przypadek, gdy osoba pobierająca świadczenie uzależnione od inwalidztwa lub niezdolności do pracy, pomimo skierowania na badanie lekarskie nie poddała się tym badaniom bez uzasadnionej przyczyny.
u.z.e.ż.z. art. 19 § pkt 2
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
Wskazuje na inwalidztwo wskutek stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu powstałe w czasie pełnienia służby albo w ciągu 3 lat po zwolnieniu ze służby, jeżeli było następstwem urazów doznanych w czasie pełnienia służby lub chorób powstałych w tym czasie lub wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej albo choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej.
u.z.e.ż.z. art. 21a § pkt 4
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
Zgodnie z tym przepisem, nie przeprowadza się badań kontrolnych po ukończeniu przez kobiety 55 lat i przez mężczyzn 60 lat życia lub gdy inwalidztwo trwa nieprzerwanie dłużej niż 10 lat.
u.z.e.ż.z. art. 32
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
Określa przesłanki ponownego ustalenia prawa do świadczeń, w tym przedstawienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych albo ujawnienie nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, a mających wpływ na prawo do świadczeń albo ich wysokość.
k.p.c. art. 39813 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 3983 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Prot. nr 1 EKPC art. 1
Protokół nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Zasada proporcjonalności przy stosowaniu przepisu o wstrzymaniu wypłaty, tak aby realizacja ważnych celów publicznych nie przeważała nad interesem jednostki.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego przez niezastosowanie art. 44 ust. 1 pkt 2c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych. • Niewłaściwe zastosowanie art. 21a pkt 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych. • Błędna wykładnia art. 32 wojskowej ustawy emerytalnej. • Sąd Apelacyjny nie dokonał własnych ustaleń co do istnienia prawa do renty w momencie wydania decyzji przyznającej świadczenie.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Apelacyjnego dotyczące przepisów ochronnych i dopuszczalności ponownego ustalenia prawa do świadczeń, które okazały się nieistotne w kontekście braku prawa do renty.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny nie dokonywał własnych ustaleń w stanowiącym istotę sporu przedmiocie istnienia prawa ubezpieczonego do wojskowej renty inwalidzkiej w dniu wydania decyzji z dnia 17 kwietnia 1997 r. • W ustalonym stanie faktycznym... jest oczywiste, że ubezpieczony nie wypełnił warunków rentowych przewidzianych w art. 19 ustawy o zapatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych. • Ten właśnie – pominięty – przepis stanowi, że wypłatę emerytury lub renty... wstrzymuje się, jeżeli prawo do świadczeń nie istniało. • Błąd co do prawa spowodował skierowanie rozważań Sądu drugiej instancji na kwestie nieistotne z punktu widzenia oceny decyzji organu rentowego... • Sąd już przy cytowaniu art. 44 ustawy, ust. 1 pkt 2c tego artykułu pominął. • Zasada trwałości prawomocnych decyzji ustalających (deklaratoryjnych) prawa do emerytury lub renty zakłada pewność i niezależność tylko takich uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych, które zostały nabyte przez wypełnienie ustawowych przesłanek zawartych w bezwzględnie obowiązujących przepisach prawa ubezpieczeń społecznych. Nie obejmuje ona przypadków, w których okazało się, że prawo do emerytury lub renty nie istniało.
Skład orzekający
Romualda Spyt
przewodniczący
Beata Gudowska
sprawozdawca
Zbigniew Hajn
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wstrzymania wypłaty renty w przypadku braku prawa do świadczenia, rola sądu drugiej instancji w naprawianiu błędów prawa materialnego, zasada trwałości prawomocnych decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, ale zawiera ogólne zasady interpretacji prawa ubezpieczeń społecznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa ubezpieczeń społecznych, jakim jest prawo do renty inwalidzkiej dla żołnierzy zawodowych oraz zasady wstrzymywania jej wypłaty. Wyrok SN wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne i materialne.
“Czy można wstrzymać wypłatę renty, jeśli prawo do niej nigdy nie istniało? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.