II UK 26/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Wyższej Szkoły Handlowej od wyroku Sądu Apelacyjnego, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego. Spór dotyczył podlegania przez M.S. ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu w związku z prowadzeniem wykładów na uczelni na podstawie umów o dzieło. Sąd pierwszej instancji uznał, że wykłady te stanowią dzieło, podczas gdy Sąd Apelacyjny zakwalifikował je jako umowę zlecenia, argumentując, że "usługa dydaktyczna" nie jest dziełem w rozumieniu przepisów. Sąd Najwyższy, analizując przepisy dotyczące umowy o dzieło (art. 627 k.c.) i prawa autorskiego (art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim), wskazał, że kluczowe dla rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy wykłady miały charakter twórczy i czy stanowiły utwór. Brak takich ustaleń faktycznych przez Sąd Apelacyjny spowodował konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKwalifikacja umów o prowadzenie wykładów jako umów o dzieło lub umów zlecenia w kontekście ubezpieczeń społecznych, znaczenie twórczego charakteru dzieła i prawa autorskiego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wykładowcy akademickiego i wymaga indywidualnej oceny charakteru każdego wykładu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o przeprowadzenie cyklu wykładów, zawierająca postanowienia o przeniesieniu praw autorskich, może być uznana za umowę o dzieło w rozumieniu Kodeksu cywilnego, a jej przedmiot za utwór w rozumieniu ustawy o prawie autorskim, co skutkowałoby brakiem obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wskazał, że kluczowe jest ustalenie, czy wykłady miały charakter twórczy i czy stanowiły utwór w rozumieniu prawa autorskiego. Brak takich ustaleń uniemożliwia jednoznaczną kwalifikację umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że umowa o dzieło wymaga określonego rezultatu, który może być materialny lub niematerialny, ale musi mieć cechy samoistnego bytu. W przypadku wykładów, decydujące jest ustalenie ich twórczego charakteru i czy stanowią one utwór chroniony prawem autorskim. Samo nazwanie umowy umową o dzieło i zawarcie klauzuli o przeniesieniu praw autorskich nie jest wystarczające.
Czy zatrudnianie pracowników naukowo-dydaktycznych na podstawie stosunku pracy w uczelni wyższej przesądza o tym, że prowadzenie cyklu wykładów odpłatnie w ustalonych dniach i godzinach może być traktowane wyłącznie jako świadczenie usług w ramach obowiązku starannego działania, niezależnie od cech utworu?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tego bezpośrednio, ale wskazał, że zatrudnienie na podstawie umowy o pracę nie wyklucza możliwości zawarcia odrębnej umowy o dzieło, jeśli jej przedmiotem jest twórcze dzieło.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy analizował, czy fakt, że wykładowca jest nauczycielem akademickim zatrudnionym na umowę o pracę, automatycznie kwalifikuje jego dodatkowe wykłady jako umowę zlecenia. Wskazał, że nawet w takim przypadku, jeśli wykłady mają cechy utworu, mogą być przedmiotem umowy o dzieło.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wyższa Szkoła Handlowa | instytucja | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | organ_państwowy | pozwany |
| M. S. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Definiuje umowę o dzieło jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła, które musi mieć z góry określony, samoistny i pewny rezultat.
u.p.a. art. 1 § ust. 1
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Definiuje utwór jako każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje skutki uwzględnienia skargi kasacyjnej, w tym uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 734 § § 1
Kodeks cywilny
Reguluje umowę zlecenia jako zobowiązanie do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Rozszerza stosowanie przepisów o zleceniu na inne umowy o świadczenie usług, które nie są umowami o dzieło.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa, kto podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
u.s.u.s. art. 12 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa, kto podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
u.ś.o.z. art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa, kto podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
p.o.s.w. art. 107
Ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym
Dotyczy zasad prowadzenia wykładów i zatrudniania nauczycieli akademickich.
p.o.s.w. art. 110
Ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym
Dotyczy zasad prowadzenia wykładów i zatrudniania nauczycieli akademickich.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konieczność ustalenia twórczego charakteru wykładów jako utworu w rozumieniu prawa autorskiego dla kwalifikacji umowy jako umowy o dzieło.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Apelacyjnego o kwalifikacji wykładów jako usługi dydaktycznej, a nie dzieła, bez analizy twórczego charakteru.
Godne uwagi sformułowania
„wykład jest dziełem, bowiem wymaga ogromnego wkładu pracy w opracowanie materiałów dydaktycznych, śledzenia aktualnej literatury, dokonań naukowych, aktualnych opracowań” • „usługa dydaktyczna” • „przeniesienie w umowach stron praw do dzieła było wyrazem ”intencji wsparcia koncepcji zaprezentowania zawartych umów jako umów o dzieło w celu obniżenia kosztów umowy”
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Beata Gudowska
sprawozdawca
Zbigniew Hajn
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja umów o prowadzenie wykładów jako umów o dzieło lub umów zlecenia w kontekście ubezpieczeń społecznych, znaczenie twórczego charakteru dzieła i prawa autorskiego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wykładowcy akademickiego i wymaga indywidualnej oceny charakteru każdego wykładu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia w kontekście pracy umysłowej (wykłady), co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne. Jest to zagadnienie istotne dla wielu wykonawców i zleceniodawców.
“Czy wykłady na uczelni to umowa o dzieło czy zlecenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe kryteria.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.