I UK 6/05

Sąd Najwyższy2005-05-19
SNubezpieczenia społeczneustalanie podlegania ubezpieczeniuŚrednianajwyższy
ubezpieczenie społeczneumowa o pracęobejście prawanieważność czynności prawnejkasacjaSąd NajwyższyZUS

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł., uznając, że sprawa nie zawiera istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację ubezpieczonej S.G. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł., który oddalił jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. Sprawa dotyczyła ustalenia podlegania ubezpieczeniu społecznemu, gdzie ZUS uznał umowę o pracę za nieważną z powodu obejścia prawa, mimo że była faktycznie realizowana. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia kasacji, stwierdzając brak istotnego zagadnienia prawnego i potrzeby wykładni przepisów.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 maja 2005 r. odmówił przyjęcia do rozpoznania kasacji wniesionej przez ubezpieczoną S.G. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia 22 września 2004 r. Sprawa dotyczyła ustalenia podlegania ubezpieczeniu społecznemu pracowników. Sąd Okręgowy w Ł. oddalił odwołanie ubezpieczonej od decyzji ZUS, uznając umowę o pracę za nieważną na podstawie art. 58 § 1 k.c. z powodu obejścia prawa, mimo że umowa była faktycznie realizowana. Sąd Apelacyjny w Ł. podzielił to stanowisko. Kasacja zarzucała naruszenie prawa materialnego (art. 58 § 1 k.c.) i przepisów postępowania (art. 328 § 2 k.p.c.), wskazując na istotne zagadnienie prawne dotyczące wykładni art. 58 § 1 k.c. w kontekście ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdy umowa o pracę została faktycznie wykonana. Sąd Najwyższy, badając kasację w ramach przedsądu, nie dopatrzył się przesłanek do jej przyjęcia. Stwierdził, że kasacja nie formułuje zagadnienia prawnego w sposób wymagany przez Sąd Najwyższy, a kwestia wykładni przepisów nie wymaga rozstrzygnięcia. Podkreślono, że fakt wykonania umowy o pracę nie wyklucza jej nieważności z powodu obejścia prawa, co potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego. Zarzuty dotyczące przepisów postępowania również nie budziły wątpliwości. W związku z tym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia kasacji do rozpoznania na podstawie art. 3937 § 1 k.p.c.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wykonanie umowy o pracę nie wyklucza jej nieważności z powodu obejścia prawa.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że nawiązanie stosunku pracy zgodnie z art. 22 k.p. nie wyklucza możliwości, że praca ta jest wykonywana w celu obejścia prawa, co może prowadzić do nieważności umowy na podstawie art. 58 § 1 k.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia kasacji do rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
S.G.osoba_fizycznaodwołująca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.instytucjaorgan rentowy
M.K.osoba_fizycznazainteresowana

Przepisy (9)

Główne

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

Umowa o pracę, mimo że faktycznie wykonana, może być uznana za nieważną, jeśli jej zawarcie zmierzało do obejścia prawa.

k.p.c. art. 3937 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do odmowy przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Pomocnicze

k.p.c. art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p. art. 22

Kodeks pracy

Nawiązanie stosunku pracy zgodnie z tym przepisem nie wyklucza możliwości obejścia prawa.

k.p. art. 300

Kodeks pracy

u.s.u.s.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Przepisy tej ustawy mogą być stosowane w kontekście oceny obejścia prawa przy zawieraniu umowy o pracę.

k.p.c. art. 393 § § 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

Określa przesłanki przyjęcia kasacji do rozpoznania.

k.p.c. art. 393 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.

k.p.c. art. 3933

Kodeks postępowania cywilnego

Wymagania formalne kasacji.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 58 § 1 k.c. w związku z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdy umowa o pracę została faktycznie wykonana. Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

zawarcie umowy zmierzało do obejścia prawa nie wyklucza uznania, że w wyżej wymienionym przypadku zawarcie umowy zmierzało do obejścia prawa nawiązanie stosunku pracy zgodnie z art. 22 k.p. nie wyklucza wykonywania tej pracy w celu obejścia prawa

Skład orzekający

Roman Kuczyński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia kasacji z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego lub potrzeby wykładni przepisów, a także potwierdzenie, że wykonanie umowy o pracę nie wyklucza jej nieważności z powodu obejścia prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury przedsądu w kasacji i interpretacji art. 58 k.c. w kontekście ubezpieczeń społecznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak Sąd Najwyższy filtruje kasacje, odmawiając rozpoznania tych, które nie podnoszą istotnych zagadnień prawnych. Pokazuje też praktyczne zastosowanie art. 58 k.c. w kontekście ubezpieczeń społecznych.

Kiedy wykonana umowa o pracę może być nieważna? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I UK 6/05 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 19 maja 2005 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Roman Kuczyński 
 
 
w sprawie z odwołania S.G. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Z. 
z udziałem zainteresowanej M.K. 
o ustalenie podlegania ubezpieczeniu społecznemu, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 maja 2005 r., 
kasacji ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł. 
z dnia 22 września 2004 r., sygn. akt III AUa …/03, 
 
odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania. 
 
 
                                      
Uzasadnienie 
 
  
Wyrokiem z dnia 22 września 2004 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych w Ł.oddalił apelację S. G. od wyroku Sądu Okręgowego 
- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia 6 sierpnia 2003 r. 
Przedmiotem postępowania Sądu pierwszej instancji była kwestia zgodności z 
prawem decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. uznającej, że 
ubezpieczona nie podlega ubezpieczeniu społecznemu pracowników od 11 marca 
2002 r, wskazując na pozorność zawartej przez wnioskodawczynię umowy o pracę. 
Sąd Okręgowy oddalił odwołanie przyjmując po analizie zgromadzonego materiału 
dowodowego w sprawie, że zawarta umowa o pracę nie była zawarta dla pozoru, 

 
 
2 
lecz strony zawierające tę umowę zmierzały do obejścia prawa i tym samym na 
podstawie przepisu art. 58 § 1 k.c. umowa ta jest nieważna. Sąd Apelacyjny 
podzielając argumenty Sądu pierwszej instancji oddalił apelację. 
Kasacja ubezpieczonej zarzuca powyższemu wyrokowi naruszenie prawa 
materialnego - art. 58 §1k.c. oraz  przepisów   postępowania –  art. 328 § 2 k.p.c. 
Jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie kasacji wskazuje istotne 
zagadnienie prawne - odnoszące się do wykładni i zastosowania wyżej 
wymienionego przepisu prawa materialnego (art. 58 § 1 k.c.) w stosunku do 
przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń 
społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) -  w sytuacji jeżeli umowa o pracę 
została faktycznie zrealizowana przez strony i ubezpieczona tym samym spełniła 
przesłanki nabycia prawa do ubezpieczenia społecznego przewidziane tą ustawą. 
 
      Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: 
    
  
Kasacja, spełniająca wymagania z przepisu art. 3933 k.p.c. podlega dalszej 
kontroli w postaci tzw. przedsądu a więc badaniu, czy w sprawie występują 
okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania (art. 393 § 1 i 2 k.p.c.) a 
mianowicie, czy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (co polega na 
przytoczeniu jego treści i wskazaniu argumentów prawnych, które z reguły 
prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych – por. postanowienie Sądu Najwyższego 
z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, M.Prawn. 2001, nr 13, poz. 670), czy istnieje 
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości a także 
potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie 
sądów (co wymaga przedstawienia tych rozbieżności i wykazania, że przepisy je 
wywołujące nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowej judykaturze 
sądowej). W ramach przedsądu następuje także badanie, czy zaskarżone 
orzeczenie oczywiście narusza prawo (przy czym oczywistość ta musi jawić się 
jako rażąca i od razu dostrzegalna, uwidoczniająca się bez głębszej analizy 
sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie 
przyjętymi regułami interpretacji) a nadto, czy w sprawie nie występuje nieważność 
postępowania (art. 393 § 2 k.p.c.). Te ostatnie okoliczności Sąd Najwyższy bierze 

 
 
3 
pod uwagę z urzędu, jakkolwiek może je także podnieść strona skarżąca, co 
podlega ocenie w ramach przedsądu. 
     Oceniając kasację wniesioną przez ubezpieczoną Sąd Najwyższy nie dopatruje 
się  występowania przesłanek pozwalających na przyjęcie kasacji do rozpoznania. 
W szczególności nie formułuje ona w istocie zagadnienia prawnego w sposób, jaki 
oczekiwałby tego Sąd Najwyższy, nie jest też w świetle wywodów kasacji kwestią 
wymagającą rozstrzygnięcia ani wykładnia wskazanych przepisów ani zasady ich 
stosowania. W sprawie nie występują także wymagające rozstrzygnięcia 
zagadnienia proceduralne. Zarzuty kasacji dotyczą w istocie własnej wersji stanu 
faktycznego.  
  
   Fakt uznania przez Sąd drugiej instancji, że w oparciu o zebrane w sprawie 
dowody umowa zawarta pomiędzy pracodawcą a wnioskodawczynią została 
wykonana i nie była umowa pozorną, nie wyklucza uznania, że w wyżej 
wymienionym przypadku zawarcie umowy zmierzało do obejścia prawa (art. 58 § 1 
k.c. w związku z art. 300 k.p.) – por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 
2001 r., II UKN 258/00, OSNAPiUS 2002/21/527. Z powyższego wynika, że w 
niniejszej sprawie istotne zagadnienie prawne nie występuje, bowiem nawiązanie 
stosunku pracy zgodnie z art. 22 k.p. nie wyklucza wykonywania tej pracy w celu 
obejścia prawa polegającego w niniejszej sprawie na skorzystaniu przez 
wnioskodawczynię z wielomiesięcznego świadczenia ubezpieczeniowego, poprzez 
uiszczenie ze strony pracodawcy składki ubezpieczeniowej tylko za dwa miesiące. 
 
Ponadto kasacja powołuje się na naruszenie przepisów postępowania, które 
ani nie budzą wątpliwości, ani nie wywołują rozbieżności w praktyce. 
Z  powyższych motywów Sąd Najwyższy, nie dopatrując się oczywistości 
naruszenia prawa zaskarżonym orzeczeniem ani nie stwierdzając nieważności 
postępowania - na podstawie art. 3937 § 1 k.p.c. odmówił przyjęcia kasacji do 
rozpoznania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI