II UK 223/15

Sąd Najwyższy2015-12-03
SNubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚrednianajwyższy
skarga kasacyjnaSąd NajwyższyemeryturarentaZUSprawo ubezpieczeń społecznychpowaga rzeczy osądzonejodrzucenie odwołania

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie zachodzą przesłanki do jej rozpoznania, a sprawa dotyczy kwestii procesowych, a nie merytorycznej wykładni przepisów o emeryturach.

Wnioskodawca R.C. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, kwestionując sposób obliczenia emerytury i zarzucając naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych. Sąd Najwyższy, analizując wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 398^9 § 1 k.p.c. Podkreślono, że skarga dotyczy postanowienia o odrzuceniu odwołania z powodu powagi rzeczy osądzonej, a nie merytorycznej oceny wysokości świadczenia, co wyklucza potrzebę wykładni wskazanych przepisów.

Wnioskodawca R.C. złożył skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt III AUz 8/15. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących rewaloryzacji emerytur i rent oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także przepisów postępowania cywilnego. Wnioskodawca domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, argumentując potrzebę wykładni i ujednolicenia stosowania przepisów dotyczących podstawy wymiaru emerytury i jej przeliczenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, przypomniał o konstytucyjnej roli Sądu Najwyższego i ograniczeniach dopuszczalności skargi kasacyjnej, która służy kontroli prawidłowości stosowania prawa, a nie weryfikacji ustaleń faktycznych. Zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę do rozpoznania, gdy występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi. Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżący nie wykazał spełnienia żadnej z tych przesłanek. Co więcej, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia o odrzuceniu odwołania z powodu powagi rzeczy osądzonej, a nie od orzeczenia merytorycznie rozstrzygającego sprawę co do istoty. W związku z tym, nie było potrzeby dokonywania wykładni przepisów dotyczących obliczania wysokości emerytury. W konsekwencji, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398^9 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, nie istnieją przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ponieważ skarga została wniesiona od postanowienia o odrzuceniu odwołania z powodu powagi rzeczy osądzonej, a nie od orzeczenia merytorycznie rozstrzygającego sprawę co do istoty, co wyklucza potrzebę wykładni przepisów dotyczących obliczania wysokości emerytury.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna ma charakter wyjątkowy i służy kontroli stosowania prawa, a nie ponownej ocenie ustaleń faktycznych. Wskazano, że skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważności postępowania ani oczywistej zasadności skargi, zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c. Kluczowe było stwierdzenie, że przedmiotem zaskarżenia było postanowienie o odrzuceniu odwołania z powodu powagi rzeczy osądzonej, a nie merytoryczna ocena wysokości świadczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy

Strony

NazwaTypRola
R. C.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczyinstytucjapozwany

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.

Pomocnicze

ustawa o rewaloryzacji emerytur i rent art. 7 § ust. 1-10

Ustawa o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw

ustawa o FUS art. 194a

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa odrzucenia pozwu (odwołania) z powodu powagi rzeczy osądzonej.

k.p.c. art. 366

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący powagi rzeczy osądzonej.

ustawa o SN art. 1 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Określa rolę Sądu Najwyższego w zapewnieniu jednolitości orzecznictwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga kasacyjna wniesiona od postanowienia o odrzuceniu odwołania z powodu powagi rzeczy osądzonej, a nie od orzeczenia merytorycznego. Brak wykazania przez skarżącego przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c. (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni, rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania, oczywista zasadność skargi). Brak potrzeby wykładni przepisów dotyczących obliczania wysokości emerytury w kontekście odrzucenia odwołania.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące sposobu obliczenia emerytury. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania cywilnego (art. 92 k.p.c.). Argument o potrzebie wykładni i ujednolicenia stosowania przepisów dotyczących emerytur.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna nie jest więc (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia. Problem w niniejszej sprawie nie jest sposób obliczenia wysokości emerytury w kwestionowanej przez skarżącego decyzji, ale to, czy w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej.

Skład orzekający

Romualda Spyt

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, gdy przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie o odrzuceniu odwołania z powodu powagi rzeczy osądzonej, a nie merytoryczna ocena świadczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie skarga kasacyjna jest wnoszona od postanowienia o odrzuceniu odwołania, a nie od wyroku merytorycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Orzeczenie ma znaczenie praktyczne dla prawników procesowych, wyjaśniając kryteria dopuszczalności skargi kasacyjnej w specyficznych sytuacjach procesowych, ale nie zawiera przełomowych interpretacji prawa materialnego.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II UK 223/15
POSTANOWIENIE
Dnia 3 grudnia 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Romualda Spyt
w sprawie z wniosku R. C.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy
‎
o wysokość świadczenia,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 grudnia 2015 r.,
‎
skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
‎
z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt III AUz 8/15,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Ubezpieczony R.C. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2015 r.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1-10
z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.),
przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieprzyjęciu do obliczenia wskaźnika stanowiącego podstawę emerytury w wysokości 209%; ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 748 ze zm.), przez nieustalenie ponownej wysokości świadczenia mimo ujawnienia okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji, które miały wpływ na wysokość świadczenia; art. 194a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przez nieprzeliczenie emerytury, „która nie uwzględnia kwoty bazowej stanowiącej mniej niż 100 % przeciętnego wynagrodzenia”. Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania cywilnego, tj. art. 92 k.p.c., przez niekierowanie na adres powoda całej korespondencji
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując, że: „Zdaniem ubezpieczonego konieczne jest przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na dokonanie wykładni przepisów ustawy z dnia 17 października 1991 r., a w szczególności art. 7.1-10. Sąd Okręgowy jak i Sąd Apelacyjny błędnie interpretuje w/w przepisy w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury ubezpieczonego. Chodzi przede wszystkim o ust. 5. Pkt. 1-4, dlaczego zgodnie z tymi przepisami nie przeliczono emerytury, jak również nie wzięto pod uwagę faktycznego wynagrodzenia brutto ubezpieczonego wynikającego z III Wariantu przedstawionego przez ZUS, a załączonego do skargi kasacyjnej. (…) Również wyjaśnienia wymaga interpretacja artykułu 194 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r., gdzie zarówno organ rentowy jak i sądy nie przeliczyły emerytury ubezpieczonego w sposób wyżej przeze mnie wskazany. Reasumując wnoszę aby Sąd Najwyższy zajął się kwestią interpretacyjną w/w przepisów i ujednolicił ich stosowanie”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wstępnie trzeba przypomnieć, że ograniczenia dopuszczalności wnoszenia skargi kasacyjnej wynikają z konstytucyjnej roli Sądu Najwyższego w systemie organów wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.), rolą tego Sądu w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości pozostaje zapewnienie w ramach nadzoru zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i wojskowych przez rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych, podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne i rozstrzyganie innych spraw określonych w ustawach. Skarga kasacyjna nie jest więc (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, gdy się weźmie nadto pod uwagę, że Konstytucja w art. 177 ust. 1 gwarantuje jedynie dwuinstancyjne postępowanie. Ewentualna możliwość dalszego postępowania, w tym postępowania przed Sądem Najwyższym, stanowi uprawnienie dodatkowe, które może zostać obwarowane szczególnymi przesłankami, w tym określonymi w art. 398
9
§ 1 k.p.c.
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.
Skarżący nie przywołuje wprost żadnej z przesłanek wskazanych w
art. 398
9
§ 1 k.p.c. ani też nie wynika ona z argumentacji zawartej we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Gdyby jednak przyjąć, że użyte przez skarżącego sfomułowanie, zgodnie z którym wnosi on, „aby Sąd Najwyższy zajął się kwestią interpretacyjną w/w przepisów i ujednolicił ich stosowanie”, jest powołaniem się na przesłankę z art. 398
9
§ 1 pkt 2 k.p.c., to trzeba wskazać, że
zachodzi ona wtedy, gdy niejednolita wykładnia wskazanego przez skarżącego przepisu wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie bądź kiedy przepis ten nie doczekał się wykładni w kierunku wskazywanym przez skarżącego (por. postawienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK104/08, LEX nr 42436, z dnia 15 października 2002 r., II  CZ 102/02, LEX nr 57231). Konieczne jest zatem przedstawienie stosownego wywodu prawnego dotyczącego kierunków wykładni kwestionowanych przepisów oraz uzasadnienie, z którego wynikałoby, że kierunek wskazywany przez skarżącego powinien być w sprawie zastosowany. Skarżący tego wymagania nie spełnił.
Co ważniejsze jednak, skarżący nie dostrzega, że skarga kasacyjna w niniejszej sprawie wniesiona została nie od rozstrzygającego sprawę merytorycznie (co do istoty) wyroku, ale od postanowienia Sądu drugiej instancji w przedmiocie odrzucenia odwołania od decyzji organu rentowego. Zatem problemem w niniejszej sprawie nie jest sposób obliczenia wysokości emerytury w kwestionowanej przez skarżącego decyzji, ale to, czy w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.), bowiem Sąd Okręgowy, postanowieniem z dnia 24 listopada 2014 r., odrzucił z tego powodu odwołanie skarżącego (art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.), a Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie na to postanowienie. W istocie zatem, pomijając braki wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w niniejszej sprawie nie ma potrzeby
dokonania wykładni art. 7 ust. 1-10
z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw, ani art. 194a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Skarżący nie zdołał zatem wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania jego skargi przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 398
9
k.p.c., należało postanowić jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI