II UK 186/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozstrzygnęła kluczową kwestię interpretacji pojęcia „pracowników zatrudnionych w warunkach zagrożenia” na potrzeby ustalania wysokości składki na ubezpieczenie wypadkowe. Spółka T. Sp. z o.o. skorygowała swoje deklaracje ZUS IWA, usuwając z nich pracowników, którzy byli narażeni na hałas przekraczający normy, ale otrzymali środki ochrony indywidualnej (ochronniki słuchu), które zredukowały to narażenie do poziomu zgodnego z normą. ZUS kwestionował tę korektę, twierdząc, że samo stanowisko pracy, na którym występują przekroczenia norm, decyduje o statusie pracownika. Sądy niższych instancji oraz Sąd Najwyższy uznały jednak, że zastosowanie środków ochrony indywidualnej, które skutecznie eliminują lub ograniczają zagrożenie do poziomu poniżej dopuszczalnych norm, powoduje, że pracownik nie jest już „zatrudniony w warunkach zagrożenia”. Sąd Najwyższy podkreślił, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna przepisów prowadzi do wniosku, iż liczy się faktyczne, indywidualne narażenie pracownika, a nie tylko potencjalne zagrożenie na stanowisku pracy. Ponadto, sąd odwołał się do zasady in dubio pro tributario, wskazując, że w przypadku wątpliwości interpretacyjnych należy przyjąć rozwiązanie korzystniejsze dla podatnika (płatnika składek). W konsekwencji, skarga kasacyjna ZUS została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia "zatrudniony w warunkach zagrożenia" w kontekście stosowania środków ochrony indywidualnej i wpływu na wysokość składki wypadkowej.
Dotyczy specyficznej sytuacji narażenia na hałas i stosowania środków ochrony indywidualnej, ale zasady interpretacyjne mogą być szersze.
Zagadnienia prawne (1)
Czy pracownik, który jest narażony na czynnik szkodliwy (hałas) przekraczający dopuszczalne normy, ale stosuje środki ochrony indywidualnej, które redukują to narażenie do poziomu zgodnego z normą, jest uznawany za "zatrudnionego w warunkach zagrożenia" na potrzeby ustalenia wysokości składki na ubezpieczenie wypadkowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownik taki nie jest uznawany za zatrudnionego w warunkach zagrożenia, jeśli zastosowane środki ochrony indywidualnej skutecznie eliminują lub ograniczają narażenie do poziomu poniżej dopuszczalnych norm.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej przepisów. Stwierdzono, że kluczowe jest faktyczne, indywidualne narażenie pracownika, a nie tylko potencjalne zagrożenie na stanowisku pracy. Zastosowanie środków ochrony indywidualnej, które redukują narażenie do poziomu zgodnego z normą, oznacza, że pracownik nie jest już zatrudniony w warunkach zagrożenia. Podkreślono, że taka interpretacja jest zgodna z celem systemu ubezpieczeń wypadkowych, który premiuje pracodawców dbających o bezpieczeństwo i higienę pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. Sp. z o.o. | spółka | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (7)
Główne
ustawa wypadkowa art. 31 § 3
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Pojęcie "zatrudniony w warunkach zagrożenia" należy interpretować indywidualnie, uwzględniając faktyczne narażenie pracownika po zastosowaniu środków ochrony indywidualnej, a nie tylko potencjalne zagrożenie na stanowisku pracy.
Pomocnicze
ustawa wypadkowa art. 30 § 2
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Dane ze sprawozdania Z-10 kształtują rozumienie pojęcia "zatrudniony w warunkach zagrożenia".
ustawa wypadkowa art. 30 § 4
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Dyrektywa konsekwencji terminologicznej nakazuje wykładać to samo pojęcie w tych samych przepisach w ten sam sposób.
ustawa systemowa art. 15 § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe jest zróżnicowana i ustalana w zależności od poziomu zagrożeń zawodowych i ich skutków.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne art. 2 § 6
Przez "narażenie indywidualne" należy rozumieć rzeczywisty poziom narażenia pracownika na hałas lub drgania mechaniczne, po uwzględnieniu tłumienia uzyskanego w wyniku stosowania środków ochrony indywidualnej.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne art. 5 § 1
Pracodawca eliminuje u źródła ryzyko zawodowe związane z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne albo ogranicza je do możliwie naj niższego poziomu.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy art. 2 § 13
Przez "zagrożenie" rozumie się stan środowiska pracy mogący spowodować wypadek lub chorobę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie środków ochrony indywidualnej przez pracownika narażonego na hałas, które redukują narażenie do poziomu zgodnego z normą, powoduje, że pracownik nie jest już "zatrudniony w warunkach zagrożenia". • Wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna przepisów prowadzi do wniosku, że liczy się faktyczne, indywidualne narażenie pracownika. • Zasada in dubio pro tributario nakazuje przyjąć wykładnię korzystniejszą dla płatnika składek.
Odrzucone argumenty
Pracownik jest "zatrudniony w warunkach zagrożenia", jeśli pracuje na stanowisku, na którym występują przekroczenia norm hałasu, niezależnie od stosowania środków ochrony indywidualnej. • Pojęcie "zatrudniony w warunkach zagrożenia" odnosi się do stanowiska pracy, a nie indywidualnego pracownika.
Godne uwagi sformułowania
"Poza tym, organ rentowy głosząc swoją wersję nie dostrzegł, że pojęcie „stanowisko pracy” nie ma jednorodnego znaczenia." • "Na płaszczyźnie językowej „zatrudnienie w warunkach” nie da się przyporządkować do aspektu związanego z elementem struktury organizacyjnej zakładu pracy." • "Skoro został on wyposażony w środki ochrony indywidualnej (eliminujące przekroczenia hałasu), to znaczy, że pracownik nie jest zatrudniony w warunkach zagrożenia." • "Zatem nawet zakładając, że sporny zwrot „zatrudnionych w warunkach zagrożenia”, użyty przez art. 31 ust. 3 pkt 3 ustawy wypadkowej można rozumieć, przy wykorzystaniu poprawnych środków poznawczych, w co najmniej dwojaki sposób (...), to i tak favor debitoris nakazuje przyjąć za miarodajną wersję korzystniejszą dla zobowiązanego (płatnika składek)."
Skład orzekający
Romualda Spyt
przewodniczący
Halina Kiryło
członek
Piotr Prusinowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"zatrudniony w warunkach zagrożenia\" w kontekście stosowania środków ochrony indywidualnej i wpływu na wysokość składki wypadkowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji narażenia na hałas i stosowania środków ochrony indywidualnej, ale zasady interpretacyjne mogą być szersze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praktycznego aspektu ustalania składek ZUS, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Wyjaśnia, jak środki ochrony indywidualnej wpływają na obowiązki płatników składek, co jest często pomijanym, ale ważnym zagadnieniem.
“Środki ochrony indywidualnej obniżają Twoją składkę ZUS? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.