II UK 166/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wnioskodawczyni H. Z., która domagała się przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy za okres od 3 lutego 2008 r. do 30 września 2009 r. Wnioskodawczyni pobierała rentę do listopada 2006 r., a następnie organ rentowy odmówił jej prawa do dalszej renty. W międzyczasie, w lutym 2008 r., wystąpiły u niej schorzenia, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania renty. Jednakże, formalny wniosek o przyznanie renty za ten okres złożyła dopiero 27 października 2009 r. Sądy niższych instancji (Okręgowy i Apelacyjny) oddaliły jej odwołanie, uznając, że świadczenie rentowe wypłacane jest od miesiąca złożenia wniosku, a nie od daty powstania niezdolności do pracy, zwłaszcza gdy wcześniejsze wnioski zostały oddalone lub postępowanie w tej sprawie zostało prawomocnie zakończone. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r. oddalił skargę kasacyjną wnioskodawczyni. Podkreślono, że wcześniejsze prawomocne orzeczenie Sądu Okręgowego z dnia 31 marca 2009 r., które oddaliło odwołanie wnioskodawczyni od odmowy przyznania dalszej renty po 1 grudnia 2006 r., wiązało sądy w kolejnych postępowaniach. Sąd Najwyższy wskazał również, że przepisy prawa (w tym rozporządzenie Rady Ministrów z 1983 r.) precyzują formę składania wniosków o świadczenia rentowe, wymagając ich złożenia na piśmie lub ustnie do protokołu, a nie w dowolnej formie. W związku z tym, przyznanie renty od 1 października 2009 r. (miesiąca złożenia nowego wniosku) było zgodne z prawem, a brak było podstaw do przyznania świadczenia za okres wcześniejszy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących terminu wypłaty świadczeń rentowych i formy składania wniosków.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej wnioskodawczyni, ale stanowi ugruntowaną wykładnię przepisów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawo do świadczenia rentowego wypłacane jest od daty powstania niezdolności do pracy, czy od daty złożenia wniosku o rentę, zwłaszcza w sytuacji, gdy wnioski były składane z opóźnieniem lub były wcześniej oddalone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawo do świadczenia rentowego wypłacane jest od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek, a nie od daty powstania niezdolności do pracy, jeśli wnioski nie były składane w odpowiednim terminie lub zostały prawomocnie oddalone.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który nakazuje wypłacanie świadczenia od dnia powstania prawa, ale nie wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku. Podkreślono, że samo spełnienie przesłanek warunkujących prawo do świadczenia nie jest tożsame z przyznaniem świadczenia, a zasada ta zapobiega powstawaniu zjawiska kapitalizacji świadczeń.
Czy wniosek o przyznanie prawa do świadczenia rentowego musi być sporządzony na druku określonym przez organ rentowy, czy może być zawarty w innym piśmie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wnioski o przyznanie świadczeń emerytalno-rentowych powinny być składane na piśmie lub ustnie do protokołu, zgodnie z przepisami, i zawierać określone dane. Nie mogą być składane w dowolnej formie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe, które precyzują formę i treść wniosków. Wskazano, że przepisy te nie pozostawiają swobody w zakresie formy składania wniosków.
Czy prawomocne oddalenie wniosku o przyznanie dalszej renty wyklucza możliwość ponownego dochodzenia tego samego prawa w późniejszym postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawomocne orzeczenie sądu wiąże strony i sąd na mocy art. 365 § 1 k.p.c., wykluczając ponowne badanie tej samej kwestii.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że prawomocny wyrok Sądu Okręgowego z dnia 31 marca 2009 r., który oddalił odwołanie wnioskodawczyni od odmowy przyznania dalszej renty, wykluczał ponowne osądzanie jej uprawnień rentowych co najmniej do daty uprawomocnienia się tego wyroku, zgodnie z art. 379 pkt 3 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. Z. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
ustawa emerytalna art. 129 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Nakazuje wypłacanie świadczenia od dnia powstania prawa, ale nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Początkowa data wypłaty świadczenia jest uzależniona od daty złożenia wniosku.
ustawa emerytalna art. 100
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do świadczeń powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 61
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne orzeczenie wiąże strony i sąd.
k.p.c. art. 379 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania, gdy o to samo roszczenie toczy się sprawa wcześniej wszczęta albo jeżeli taka została już prawomocnie osądzona.
k.p.c. art. 398¹³ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹³ § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹´
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477¹´ § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe art. 3 § 1
Postępowanie wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego, zgłoszonego na piśmie lub ustnie do protokołu.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe art. 3 § 2
Wnioski powinny zawierać szczegółowe dane.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do świadczeń rentowych wypłacane jest od miesiąca złożenia wniosku, a nie od daty powstania niezdolności do pracy. • Prawomocne orzeczenie sądu wiąże strony i wyklucza ponowne badanie tej samej kwestii. • Wnioski o świadczenia rentowe muszą być składane w określonej formie, zgodnie z przepisami.
Odrzucone argumenty
Wnioskodawczyni domagała się przyznania renty od daty powstania niezdolności do pracy (3 lutego 2008 r.), mimo złożenia wniosku dopiero 27 października 2009 r. • Twierdzenia o złożeniu innych pism zawierających wnioski o rentę nie zostały udowodnione i nie poddają się weryfikacji kasacyjnej. • Zarzut błędnej wykładni art. 100 i 129 ustawy emerytalnej.
Godne uwagi sformułowania
Ustalenie prawa do świadczenia przez stwierdzenie spełnienia jego warunków nie jest tożsame z przyznaniem świadczenia. • O nabyciu prawa do świadczenia stanowi art. 100 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym prawo do świadczeń powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. • Natomiast wypłata świadczenia, a więc de facto jego przyznanie uregulowane zostało w art. 129 ust. 1 tej ustawy, nakazującym wypłacanie świadczenia od dnia powstania prawa, ale nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. • Samo spełnienie przesłanek warunkujących prawo do świadczenia in abstracto nie stanowi podstawy do wypłaty świadczenia. • Zasada wynikająca z art. 129 ust. 1 ustawy wyklucza możliwość wstecznego wypłacania świadczeń, to jest za okres po spełnieniu przesłanek nabyciu prawa, ale przed złożeniem wniosku o świadczenie i jego wypłatę. • Łączy się to z zapobieganiem powstawaniu zjawiska kapitalizacji świadczeń. • Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. nie może ona podlegać ponownemu badaniu. • W procedurze obowiązującej w postępowaniu przed organem rentowym brak jest bowiem instytucji odmowy przyjęcia wniosku, co oznacza, że każde złożone przez stronę pismo winno zostać przyjęte, z potwierdzeniem daty jego złożenia (poprzez złożenie na nim przez pracownika prezentaty) oraz rozpoznane we właściwym trybie. • Wnioski powinny zawierać szczegółowe dane wymienione w § 4 ust. […]
Skład orzekający
Zbigniew Myszka
przewodniczący-sprawozdawca
Romualda Spyt
członek
Jolanta Strusińska-Żukowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminu wypłaty świadczeń rentowych i formy składania wniosków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej wnioskodawczyni, ale stanowi ugruntowaną wykładnię przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla wielu ubezpieczonych - kiedy można otrzymać świadczenie rentowe i jak ważne jest terminowe składanie wniosków. Choć nie zawiera nietypowych faktów, ma dużą wartość informacyjną dla osób zainteresowanych prawem ubezpieczeń społecznych.
“Kiedy ZUS wypłaci Ci rentę? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową rolę daty złożenia wniosku.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.