II UK 165/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w przedmiocie zapłaty kwoty 42.090 zł tytułem wyrównania błędnie naliczonego zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego. Sąd Rejonowy odrzucił pozew, uznając, że wnioskodawca nie odwołał się od decyzji organu rentowego, a jedynie wniósł pozew o zapłatę, co narusza art. 4779 § 1 i 2 k.p.c. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, podtrzymując stanowisko o niedopuszczalności drogi sądowej i wskazując, że organ rentowy wydał nową decyzję, od której przysługuje odwołanie. Sąd Najwyższy uchylił oba postanowienia. Uznał, że zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 464 k.p.c., są zasadne, ponieważ w sytuacji, gdy sprawa mogła należeć do właściwości innego organu (ZUS), sąd powinien był przekazać sprawę, a nie ją odrzucać. Podkreślono, że odrzucenie pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej narusza konstytucyjną gwarancję prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), zwłaszcza gdy strona domaga się naprawienia szkody wynikłej z niewydania decyzji lub wydania jej w oparciu o niezgodny z prawem akt. Sąd Najwyższy wskazał, że nawet jeśli sprawa dotyczy ubezpieczeń społecznych, a organ rentowy nie wydał decyzji, właściwe jest przekazanie sprawy do rozpoznania organowi rentowemu zgodnie z art. 47710 § 2 k.p.c., a nie odrzucenie pozwu. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady, że odrzucenie pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej w sprawach ubezpieczeniowych, gdy organ rentowy nie wydał decyzji lub sprawa ma charakter cywilny, narusza prawo do sądu i przepisy proceduralne.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku decyzji organu rentowego i sposobu procedowania sądów w takich przypadkach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pozew o zapłatę wyrównania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, w sytuacji braku wydania przez organ rentowy decyzji w tym przedmiocie, podlega odrzuceniu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, czy też powinien zostać przekazany do rozpoznania organowi rentowemu lub sądowi cywilnemu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pozew nie powinien zostać odrzucony z powodu niedopuszczalności drogi sądowej. W przypadku braku decyzji organu rentowego lub gdy sprawa ma cechy sprawy cywilnej, sąd powinien ją przekazać do rozpoznania właściwemu organowi lub sądowi, a nie odrzucać.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że odrzucenie pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej narusza art. 45 Konstytucji RP. W sytuacji, gdy organ rentowy nie wydał decyzji, sprawę należy przekazać do rozpoznania organowi rentowemu (art. 47710 § 2 k.p.c.) lub, jeśli ma cechy sprawy cywilnej, przekazać do postępowania sądowego (art. 464 § 1 k.p.c.), zamiast odrzucać pozew.
Czy pozbawienie strony możliwości dochodzenia roszczeń w terminach przewidzianych w art. 118 Kodeksu cywilnego, w sytuacji otrzymania od organu rentowego negatywnego stanowiska w formie wyjaśnienia zamiast decyzji, stanowi naruszenie prawa do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi naruszenie prawa do sądu, jeśli skutkuje pozbawieniem możliwości dochodzenia roszczeń.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że konstytucyjna gwarancja prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP) wymaga zapewnienia możliwości rozpatrzenia sprawy przez sąd, a odrzucenie pozwu w takich okolicznościach stanowiłoby naruszenie tej gwarancji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
k.p.c. art. 464 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku, gdy do rozpoznania sprawy właściwy jest inny organ, sąd powinien przekazać mu sprawę, a nie odrzucać pozew. Niewłaściwe zastosowanie tego przepisu było podstawą uchylenia postanowień sądów niższych instancji.
k.p.c. art. 47710 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku braku decyzji organu rentowego, sprawa powinna zostać przekazana do rozpoznania temu organowi.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucyjna gwarancja prawa do sądu, naruszona przez odrzucenie pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 4779 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy te określają tryb wnoszenia odwołań od decyzji organów rentowych, jednakże ich niewłaściwe zastosowanie przez sądy niższych instancji doprowadziło do naruszenia prawa do sądu.
k.p.c. art. 47713
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten dotyczy zmiany decyzji przez organ rentowy przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd, co nie było bezpośrednio przedmiotem sporu, ale było podnoszone w kontekście wydania nowej decyzji.
k.p.c. art. 47714 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis skierowany do sądu pierwszej instancji, nie mógł być naruszony przez sąd odwoławczy.
k.p.c. art. 3981 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowany odpowiednio w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 2 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący spraw niepodlegających orzecznictwu sądów powszechnych, który został przywołany w kontekście niedopuszczalności drogi sądowej.
k.p.c. art. 1 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja spraw cywilnych, do których właściwy jest sąd powszechny.
k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odrzucenia pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej.
k.p.c. art. 476 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych.
u.s.u.s. art. 83a § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepis dotyczący właściwości organów rentowych.
u.ś.p.u.s. art. 63
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Przepis dotyczący świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia chorobowego.
k.c. art. 4171 § § 2
Kodeks cywilny
Roszczenie o naprawienie szkody wynikłej z ostatecznej decyzji wydanej na podstawie aktu niezgodnego z Konstytucją.
k.c. art. 4171 § § 3
Kodeks cywilny
Roszczenie o naprawienie szkody wynikłej z niewydania decyzji, gdy obowiązek jej wydania przewiduje przepis prawa.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący terminów dochodzenia roszczeń, przywołany w zagadnieniu prawnym.
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja decyzji administracyjnej, podnoszona w kontekście formy pisma organu rentowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 45 Konstytucji RP (prawo do sądu). • Naruszenie art. 464 § 1 k.p.c. poprzez odrzucenie pozwu zamiast przekazania sprawy do rozpoznania innemu organowi. • Niewłaściwa interpretacja pojęcia 'decyzja' w kontekście pisma organu rentowego. • Pozbawienie strony możliwości dochodzenia roszczeń z powodu błędnej procedury sądowej.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądów niższych instancji o niedopuszczalności drogi sądowej z powodu braku odwołania od decyzji organu rentowego. • Argument, że sprawa nie stanowiła sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych podlegającej zaskarżeniu.
Godne uwagi sformułowania
pozbawienie powoda prawa do sądu • naruszenie konstytucyjnej gwarancji rozpatrzenia sprawy przez sąd • nie można mówić o niedopuszczalności drogi sądowej powodującej odrzucenie pozwu • przekazanie sprawy do rozpoznania Zakładowi jako innemu organowi
Skład orzekający
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
przewodniczący-sprawozdawca
Zbigniew Myszka
członek
Józef Iwulski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że odrzucenie pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej w sprawach ubezpieczeniowych, gdy organ rentowy nie wydał decyzji lub sprawa ma charakter cywilny, narusza prawo do sądu i przepisy proceduralne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku decyzji organu rentowego i sposobu procedowania sądów w takich przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych, nawet w sprawach dotyczących świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Pokazuje też, jak Sąd Najwyższy koryguje błędy sądów niższych instancji.
“Sąd Najwyższy: Odrzucenie pozwu o zasiłek to naruszenie prawa do sądu!”
Dane finansowe
WPS: 42 090 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.